Được ông nội truyền dạy giai điệu Chầm riêng Chà pây, nghệ nhân Thạch Kênh, ở ấp Nô Men, xã Long Hiệp, từng bước làm chủ nghệ thuật này. Bên cạnh thành thạo cả đờn và hát, ông còn chơi được nhiều nhạc cụ truyền thống, tự tay chế tác đàn Chà pây và tích cực tham gia biểu diễn, truyền dạy cho thế hệ sau.
 |
| Các loại nhạc cụ truyền thống do nghệ nhân Thạch Kênh chế tác. Ảnh: SÂM BÁT |
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nghệ thuật, ông Thạch Kênh sớm học được nhiều nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer. Trong đó nghệ thuật Chầm riêng Chà pây được ông học hỏi từ ông Thạch Suône là người đã dành nhiều tâm huyết tìm hiểu, nghiên cứu bộ môn nghệ thuật này.
Nghệ nhân Thạch Kênh chia sẻ: Trong quá trình học Chầm riêng Chà pây, tôi được ông nội là ông Thạch Suône truyền thụ kiến thức. Ông đã chỉ từ cách đờn và hát cho đến tư thế ngồi chuẩn mực khi biểu diễn, cùng phương pháp kiểm soát hơi thở hiệu quả, dù là hơi ngắn hay dài. Việc nghiêm túc vận dụng chỉ dẫn này, cùng với phối hợp với các giai điệu âm nhạc sẽ giúp cho việc hát Chầm riêng Chà pây thật gần gũi và gửi đến người nghe được hay hơn.
Khi hát Chầm riêng Chà pây, đòi hỏi tiếng đờn phải hòa quyện với lời bài hát và điều quan trọng là phải tuân thủ cấu trúc thơ theo lối thơ ca của đồng bào Khmer.
Am hiểu về đờn và hát Chầm riêng Chà pây, ông Thạch Kênh chơi được nhiều loại nhạc cụ truyền thống như đàn cò, đàn bầu, khưm, sáo... và nhạc cụ ngũ âm của đồng bào Khmer như Rôneat-ek, Rôneat thung, trống... Ngoài ra, ông còn chế tác được nhiều nhạc cụ truyền thống theo đơn đặt hàng, trong đó có nhạc cụ Chà pây.
Với năng khiếu về nghệ thuật, nghệ nhân Thạch Kênh là một trong những nghệ nhân được chọn đại diện cho địa phương tham gia biểu diễn tại các cuộc liên hoan, chương trình văn nghệ quần chúng tổ chức trong và ngoài tỉnh. Năm 2022, ông giành được giải thưởng xuất sắc thể loại Chầm riêng Chà pây tại liên hoan nghệ thuật do Đài Truyền hình Sóc Trăng phối hợp với Đài Truyền hình VTV5 tổ chức. Ngoài ra, ông đạt nhiều thành tích tại hoạt động văn nghệ, liên hoan trong và ngoài tỉnh, nhất là dịp lễ hội Ok Om Bok của đồng bào Khmer tổ chức trong tỉnh.
Trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc nhân kỷ niệm thành lập MTTQ Việt Nam (18/11) và Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc do xã Long Hiệp tổ chức năm 2026, loại hình nghệ thuật Chầm riêng Chà pây do nghệ nhân Thạch Kênh biểu diễn được chọn tham gia để phục vụ cho đồng bào Khmer trên địa bàn.
Thông qua giai điệu lúc trầm lúc bổng của Chầm riêng Chà pây hòa quyện từ những câu từ ca ngợi về sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với dân tộc thiểu số, phản ánh đời sống ngày càng khởi sắc và tinh thần đoàn kết trong xây dựng NTM của đồng bào Khmer, nghệ nhân Thạch Kênh đã góp phần đưa âm nhạc truyền thống đến gần hơn và tăng cường sự gắn bó mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với đồng bào Khmer.
Biết đờn được nhiều nhạc cụ truyền thống, nên gia đình ông Thạch Kênh tiếp tục đầu tư kinh phí cho dàn nhạc ngũ âm để phục vụ các lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer.
Cũng nhờ biết về Chầm riêng Chà pây và các nhạc cụ khác, ông Thạch Kênh được Trường Ngôn ngữ- Văn hóa- Nghệ thuật Khmer Nam Bộ và Nhân văn thuộc ĐH Trà Vinh thỉnh giảng truyền dạy một số nhạc cụ truyền thống cho sinh viên. Với sự đóng góp đó, đầu năm 2026, nghệ nhân Thạch Kênh tiếp tục được đề nghị công nhận danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”.
Nói về nghệ nhân Thạch Kênh, ông Thạch Thanh Mỹ- Trưởng Phòng Văn hóa- xã hội xã Long Hiệp cho biết: Nghệ nhân Thạch Kênh đang góp phần làm đẹp thêm cho loại hình nghệ thuật của đồng bào Khmer. Trong khi, có một số loại hình nghệ thuật đang có nguy cơ bị mai một, nhưng ông vẫn giữ được tiếng đờn, lời ca và được nhiều người yêu mến. Đó là điều đáng trân trọng ở người gắn bó nghệ thuật như ông.
Nghệ thuật Chầm riêng Chà pây của đồng bào Khmer được Bộ Văn hóa-TT-DL xếp vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể. Còn với nghệ nhân Thạch Kênh nối nghiệp Chầm riêng Chà pây góp phần gìn giữ một loại hình âm nhạc và là trách nhiệm lan tỏa kho tàng di sản văn hóa gắn bó mật thiết với đồng bào Khmer.
Kế thừa giá trị cốt lõi từ người ông đi trước, nghệ nhân Thạch Kênh không ngừng trau dồi kỹ năng, biểu diễn và truyền dạy kiến thức cho những người trẻ. Ước nguyện sâu sắc nhất của ông là góp phần quảng bá loại hình nghệ thuật đặc sắc này, để âm thanh của Chà pây mãi ngân vang trong đời sống tinh thần của đồng bào Khmer ở Vĩnh Long.
SÂM BÁT
