Mỗi trẻ chào đời đều mang theo niềm vui và hy vọng của gia đình. Dù gái hay trai đều cần được yêu thương, chăm sóc và tạo cơ hội phát triển như nhau. Khi giá trị của trẻ em không bị đo bằng giới tính, gia đình thêm hạnh phúc và xã hội có nền tảng phát triển hài hòa, bền vững.
 |
| Dù gái hay trai, trẻ em đều được đón nhận bằng tình yêu thương và trao cơ hội như nhau từ gia đình, xã hội. Ảnh minh họa: CAO HUYỀN |
Tính đến cuối năm 2025 tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh là 108,1 bé trai/100 bé gái. Đây là tín hiệu tích cực từ nỗ lực truyền thông, vận động và nâng cao nhận thức.
Ở phạm vi cả nước, tỷ số giới tính khi sinh năm 2025 vẫn ở mức 110 bé trai/100 bé gái, sắp tiến gần cân bằng giới tính khi sinh. Cân bằng giới tính khi sinh là khi tỷ số giới tính khi sinh trong khoảng 104-106 bé trai sinh ra sống so với 100 bé gái sinh ra sống. Chính vì vậy, những chương trình, hành động nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh cần được tiếp tục thực hiện kiên trì, bằng cách làm gần gũi, phù hợp với từng gia đình, cộng đồng.
Gốc rễ của vấn đề là quan niệm chỉ con trai mới có thể nối dõi, chăm sóc cha mẹ hoặc gánh vác việc lớn. Thực tế cho thấy con gái hay con trai đều có thể trưởng thành, hiếu thảo và đóng góp cho quê hương. Giá trị của một người được tạo nên từ nhân cách, tri thức và sự cống hiến, không phải do giới tính quyết định. Việc chăm sóc cha mẹ khi về già đã có sự thay đổi, con gái chăm sóc cha mẹ già không còn là chuyện hiếm lạ và có khi còn chu đáo hơn.
Những thay đổi có thể bắt đầu đơn giản trong câu chuyện từ bữa cơm gia đình. Ông bà không gây áp lực phải sinh cháu trai; cha mẹ dành cơ hội học tập, chăm sóc sức khỏe và thừa hưởng tài sản công bằng cho các con; vợ chồng cùng quyết định việc sinh con trên cơ sở tự nguyện, tôn trọng và chia sẻ trách nhiệm. Những hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm trong nhà trường, giúp học sinh phát huy tính tích cực chủ động và phù hợp với tất cả học sinh. Những lời động viên đúng lúc, giúp phụ nữ mang thai bớt áp lực, yên tâm chăm sóc sức khỏe của mình và thai nhi.
Luật Dân số số 113/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp phục vụ chẩn đoán, điều trị bệnh liên quan đến giới tính.
Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, ngày 30/3/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, quy định chế tài liên quan. Theo Điều 97, hành vi tuyên truyền, tư vấn, đăng tải hoặc phát hành thông tin về phương pháp để có giới tính thai nhi theo ý muốn có thể bị phạt 5-20 triệu đồng, tùy hành vi.
Điều 98 quy định phạt 5-7 triệu đồng đối với hành vi bói toán để xác định giới tính thai nhi. Hành vi bắt mạch, siêu âm hoặc xét nghiệm để chẩn đoán và tiết lộ, cung cấp thông tin về giới tính thai nhi, trừ trường hợp pháp luật cho phép, bị phạt 7-15 triệu đồng; có thể bị tước giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề từ 1-3 tháng.
Theo Điều 99, hành vi đe dọa, dùng vũ lực ép buộc người khác áp dụng phương pháp để có giới tính thai nhi theo ý muốn hoặc chỉ định, cung cấp thuốc, dụng cụ, chế phẩm tác động vào quá trình thụ thai bị phạt từ 7-25 triệu đồng. Điều 100 quy định phạt từ 5-30 triệu đồng đối với hành vi loại bỏ thai nhi vì lựa chọn giới tính, dụ dỗ hoặc ép buộc người mang thai, cung cấp thuốc hay thực hiện phá thai khi biết rõ lý do lựa chọn giới tính. Đây là mức phạt đối với cá nhân; tổ chức vi phạm cùng hành vi bị phạt gấp đôi.
Những chế tài này nhằm xử lý vi phạm và nhắc nhở người dân tôn trọng quy luật tự nhiên, sức khỏe và quyền của phụ nữ, trẻ em. Song, sự đồng thuận trong gia đình mới tạo nên thay đổi bền vững.
Ngành chức năng cần theo dõi tỷ số giới tính khi sinh theo địa bàn và qua nhiều năm, gắn với quy mô trẻ chào đời, điều kiện kinh tế- xã hội. Nơi có chênh lệch kéo dài cần tăng tư vấn, đối thoại, giám sát dịch vụ; địa bàn đã cân bằng vẫn phải duy trì truyền thông.
Dù con là gái hay trai đều được đón nhận bằng tình yêu thương và trao cơ hội như nhau, niềm vui trong mỗi mái nhà sẽ trọn vẹn hơn. Đó là nền tảng để duy trì cơ cấu dân số cân bằng, hướng tới xã hội công bằng, phát triển bền vững.
CAO HUYỀN
