Bước vào mùa mưa và giai đoạn giao mùa năm 2026, thời tiết diễn biến bất thường, môi trường nước biến động mạnh làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên tôm nuôi.
Trong bối cảnh đó, việc chủ động quản lý môi trường, phòng ngừa dịch bệnh và chuyển đổi phương thức nuôi theo hướng an toàn sinh học được xem là giải pháp quan trọng để nghề nuôi tôm phát triển bền vững.
 |
| Thu hoạch tôm thẻ chân trắng nuôi theo mô hình công nghệ cao ở xã Thạnh Hải. Ảnh: Cẩm Trúc |
Nâng cao hiệu quả nuôi tôm
Tỉnh có chiều dài bờ biển khoảng 130km, nhiều tiềm năng phát triển kinh tế biển và nuôi trồng thủy sản. Năm 2025, tổng diện tích thả nuôi thủy sản toàn tỉnh đạt hơn 113,28 ngàn hecta; sản lượng thu hoạch gần 689 ngàn tấn; trong đó, diện tích nuôi tôm nước lợ đạt khoảng 69,8 ngàn hecta, với sản lượng hơn 308,82 ngàn tấn, tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu ngành thủy sản địa phương.
Thời gian qua, tỉnh tập trung tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều địa phương đẩy mạnh quy hoạch vùng nuôi, ứng dụng công nghệ cao, thực hiện quy trình nuôi an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và tăng cường liên kết chuỗi giá trị, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu.
Với sự đồng hành của ngành chuyên môn và nỗ lực của người dân, hoạt động nuôi trồng thủy sản trong 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực.
Tổng diện tích thả nuôi thủy sản toàn tỉnh đạt gần 75 ngàn hecta, tăng hơn 2% so với cùng kỳ. Riêng diện tích nuôi tôm nước lợ đạt hơn 63 ngàn hecta. Đáng chú ý, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao đạt hơn 5,8 ngàn hecta, đạt gần 73% kế hoạch năm. Sản lượng nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh đạt hơn 255,6 ngàn tấn, tăng 5,2% so với cùng kỳ; tôm nước lợ đạt hơn 111,4 ngàn tấn.
Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, kiểm ngư và biển đảo tỉnh- Lê Thị Hạnh Chuyên cho biết: Những năm gần đây, nhận thức và trình độ kỹ thuật của người nuôi ngày càng được nâng lên. Người dân đã chủ động ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn cũng như nguồn vốn để tái đầu tư mở rộng quy mô. Nhiều mô hình nuôi an toàn sinh học, nuôi ứng dụng công nghệ cao đang phát huy hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh”.
Từ đầu năm 2026 đến nay, thời tiết diễn biến bất thường, nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa trái mùa, xâm nhập mặn sâu làm môi trường nước biến động mạnh, gia tăng nguy cơ dịch bệnh trên tôm nuôi. Cùng với đó, giá vật tư đầu vào tăng, giá thủy sản thương phẩm biến động thất thường ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.
Phương thức nuôi nhỏ lẻ, hạ tầng vùng nuôi chưa đồng bộ và nguồn giống chất lượng cao còn hạn chế cũng gây khó khăn cho công tác quản lý môi trường, kiểm soát dịch bệnh. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận người dân về nuôi an toàn sinh học vẫn chưa đồng đều.
Chủ động quản lý, phòng ngừa dịch bệnh
GS.TS Trương Quốc Phú- Trường Thủy sản, ĐH Cần Thơ cho rằng, để phòng, chống hiệu quả dịch bệnh trên tôm nước lợ, người nuôi cần đặc biệt chú trọng xử lý nguồn nước ngay từ đầu vụ. Nguồn nước cấp phải được lắng lọc, xử lý bằng chất sát trùng phù hợp, nhằm tiêu diệt mầm bệnh, giảm khí độc và loại bỏ kim loại nặng.
Trong quá trình nuôi cần duy trì ổn định yếu tố môi trường như: pH, độ kiềm, màu nước và hàm lượng khí độc. Ao nuôi phải được hút bùn đáy thường xuyên, bổ sung vi sinh có lợi để ổn định hệ sinh thái ao nuôi và hạn chế vi khuẩn gây hại. Ngoài ra, việc quản lý thức ăn hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng.
Người nuôi cần tránh cho ăn dư thừa gây ô nhiễm đáy ao; thường xuyên theo dõi biểu hiện của tôm để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và có biện pháp xử lý kịp thời.
 |
| Nhiều hộ dân xã Bảo Thạnh chuyển sang nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng năng suất, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh. |
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh- Châu Hữu Trị khuyến cáo, dù nuôi theo mô hình truyền thống hay công nghệ cao thì điều quan trọng nhất vẫn là lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của từng hộ dân. Người nuôi cần kiểm soát tốt chất lượng con giống, thức ăn, nguồn nước và thông số môi trường trong ao nuôi để giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất.
Ông Phạm Minh Truyền- Tỉnh ủy viên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, người nuôi cần thay đổi tư duy từ “xử lý khi có bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”, lấy quản lý môi trường và giám sát dịch bệnh làm giải pháp trọng tâm, nhằm giảm thiểu thiệt hại.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và dịch bệnh trên thủy sản ngày càng phức tạp, việc chủ động phòng bệnh, nâng cao nhận thức sản xuất an toàn sinh học và ứng dụng khoa học, công nghệ sẽ là chìa khóa giúp người nuôi giảm thiểu rủi ro, nâng cao năng suất và phát triển nghề nuôi tôm theo hướng an toàn, hiệu quả, bền vững.
5 tháng đầu năm 2026, tình hình dịch bệnh trên thủy sản cơ bản được kiểm soát. Tổng diện tích thiệt hại khoảng 530ha, giảm còn khoảng 60% so với cùng kỳ năm 2025. Các bệnh chủ yếu, gồm đốm trắng, hoại tử gan tụy cấp tính, vi bào tử trùng, phân trắng và một số bệnh do môi trường biến động, tập trung ở giai đoạn tôm từ 20-50 ngày tuổi.
Bài, ảnh: PHAN HÂN
