Bảo vệ môi trường (BVMT) là nền tảng cho phát triển bền vững, gắn với sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân. Tại tỉnh, cùng với việc triển khai chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, công tác BVMT đang được địa phương đẩy mạnh theo hướng nâng cao hiệu quả quản lý rác thải, kiểm soát ô nhiễm và xây dựng ý thức cộng đồng.
 |
| Đoàn viên, thanh niên tham gia các hoạt động thu gom rác thải, bảo vệ môi trường. Ảnh: PHƯƠNG THÚY |
Còn không ít thách thức
Những năm gần đây, công tác BVMT tại tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực. Các cấp, các ngành thường xuyên tổ chức ra quân vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, khơi thông dòng chảy trên các tuyến kênh, rạch; duy trì mô hình tuyến đường xanh, sạch, đẹp, hưởng ứng phong trào chống rác thải nhựa, ngày Chủ nhật xanh và hoạt động bảo vệ môi trường gắn với xây dựng NTM, đô thị văn minh. Những việc làm thiết thực này đã góp phần cải thiện cảnh quan, nâng cao nhận thức của người dân và từng bước kiểm soát ô nhiễm môi trường.
Ông Võ Văn Ngoan- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, BVMT là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển bền vững; gắn liền với bảo vệ sức khỏe Nhân dân và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đây là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân. Việc triển khai đồng bộ chủ trương, chính sách về BVMT thời gian qua đã giúp tỉnh từng bước kiểm soát ô nhiễm, xử lý nhiều vấn đề môi trường phát sinh và cải thiện chất lượng môi trường.
Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít khó khăn. Tại một số địa phương, ô nhiễm môi trường vẫn xảy ra; chất lượng đất, nước và không khí có nơi suy giảm; rác thải sinh hoạt và bãi chôn lấp rác vẫn gây áp lực lớn đối với công tác quản lý.
Một số doanh nghiệp vẫn vi phạm quy định về BVMT; tình trạng xả rác, xả nước thải không đúng nơi quy định vẫn còn diễn ra ở một bộ phận người dân. Công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn dù đã được triển khai nhưng chưa đồng bộ, nhiều nơi còn mang tính hình thức.
Một trong những thách thức lớn hiện nay là quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Theo TS Nguyễn Thị Hồng Liễu- Phòng Quản lý chất thải, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2025 cả nước phát sinh khoảng 72,3 ngàn tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày.
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, đã có 26/34 tỉnh, thành phố triển khai thí điểm phân loại rác tại nguồn. Nhiều địa phương đã đầu tư nhà máy đốt rác phát điện, tái chế và sản xuất phân compost theo hướng kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, hệ thống thu gom vẫn còn manh mún, phương tiện thu gom chưa đáp ứng yêu cầu, nhiều bãi chôn lấp quá tải, việc phân loại rác tại nguồn chưa đồng bộ và tỷ lệ tái chế còn thấp.
Đây cũng là những vấn đề đặt ra đối với tỉnh trong quá trình xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiện đại. Với tốc độ đô thị hóa ngày càng tăng, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh không ngừng gia tăng, đòi hỏi địa phương phải tiếp tục đầu tư hạ tầng, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả quản lý.
Phát huy vai trò của cộng đồng
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, để tạo chuyển biến rõ nét hơn, điều quan trọng là phải nâng cao nhận thức, cập nhật kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đoàn thể và lực lượng làm công tác môi trường. Khi đội ngũ thực thi chính sách được trang bị đầy đủ kiến thức, việc triển khai quy định của pháp luật đến cơ sở sẽ hiệu quả hơn, góp phần lan tỏa ý thức BVMT trong cộng đồng.
Theo TS Nguyễn Thị Hồng Liễu, thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý chất thải; xác định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, đơn vị cung cấp dịch vụ môi trường và người dân; điều chỉnh phí thu gom, xử lý rác theo hướng khuyến khích giảm phát sinh và phân loại rác tại nguồn.
Cùng với đó là mở rộng mạng lưới điểm tập kết, trạm trung chuyển rác; đầu tư phương tiện thu gom hiện đại; ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động thu gom nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành; đổi mới công nghệ xử lý theo hướng tăng tái chế, tái sử dụng và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Theo ông Hoàng Văn Vy- nguyên Phó Cục trưởng Cục BVMT miền Bắc, BVMT chỉ đạt hiệu quả khi có sự tham gia của toàn xã hội. Trong đó, MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội giữ vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân chấp hành pháp luật, tích cực tham gia các hoạt động BVMT.
Mỗi hộ gia đình cũng cần thực hiện tốt việc giảm thiểu rác phát sinh, phân loại chất thải tại nguồn, bỏ rác đúng nơi quy định, xử lý nước thải sinh hoạt hợp vệ sinh, hạn chế phát sinh tiếng ồn và tác nhân gây ô nhiễm khác. Đồng thời, tích cực tham gia phong trào BVMT tại địa phương, xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn cảnh quan xanh, sạch, đẹp.
Đối với tỉnh, cùng với việc hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý chất thải, xây dựng thói quen phân loại rác tại nguồn và giữ gìn vệ sinh môi trường trong mỗi gia đình sẽ là giải pháp căn cơ, lâu dài. Khi mỗi người dân hình thành ý thức từ những việc làm nhỏ như bỏ rác đúng nơi quy định, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, tham gia vệ sinh môi trường nơi cư trú thì sẽ tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.
PHƯƠNG THẢO
