Miếu Tiền Vãng- biểu tượng của truyền thống “Tôn sư trọng đạo”

Hơn 80 năm hiện diện giữa không gian trường học, miếu Tiền Vãng là nơi tưởng niệm các thế hệ nhà giáo, là địa chỉ văn hóa đặc biệt, lưu giữ và lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Tôn sư trọng đạo” qua các thế hệ.

Miếu Tiền Vãng, nơi giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” cho bao thế hệ thầy và trò.

Từ một ngôi miếu nhỏ đến địa chỉ văn hóa đặc biệt

Nằm trong khuôn viên Trường Tiểu học Lê Văn Tám (phường Trà Vinh), miếu Tiền Vãng như một khoảng lặng giữa không gian trường học rộn rã tiếng nói cười của trẻ nhỏ. Qua thời gian, nơi đây vẫn giữ được nét trang nghiêm vốn có, trở thành biểu tượng đẹp cho truyền thống hiếu học và đạo lý trọng thầy của bao thế hệ.

Đối với những thế hệ sinh ra từ những năm 1960 trở về trước, đường Hàng Me, nay là đường 19/5 đã gắn với nhiều ký ức của tuổi học trò. Đây từng là con đường có ngôi trường tiểu học lớn và lâu đời, phía cuối đường là những trường trung học lớn của địa phương. Giữa không gian ấy, miếu Tiền Vãng, còn gọi là miếu Tiên Sư, từ lâu trở thành địa chỉ thân thuộc và thiêng liêng.

Miếu được xây dựng năm 1943, theo đề xuất của nhà giáo Vương Hảo Thuận và bản vẽ của nhà giáo Võ Văn Hợi. Công trình tọa lạc trong khuôn viên Trường Tiểu học tỉnh Trà Vinh thời kháng chiến chống Pháp, sau này là Trường Tiểu học Phú Vinh và hiện nay là Trường Tiểu học Lê Văn Tám. Dáng vẻ ngôi miếu khá khiêm tốn, nhưng từng chi tiết đều tạo nên một không gian mang đậm nét truyền thống. Điều làm nên giá trị đặc biệt của miếu Tiền Vãng là kiến trúc và những người được thờ phụng, tưởng niệm tại đây.

Chính giữa ngôi miếu là án thờ cùng bia đá cẩm thạch. Trên bia gắn những linh vị bằng đồng, ghi danh tính, năm sinh và ngày mất của 139 vị giáo chức nam, nữ có công trong sự nghiệp phát triển giáo dục trên địa bàn tỉnh, tính từ đầu thế kỷ XX đến năm 1975. Trong số đó có nhà giáo người Pháp, người Việt, người Khmer và người Hoa.

Mỗi linh vị là một câu chuyện về một người thầy, người cô đã từng đứng trên bục giảng, truyền đạt kiến thức và góp phần vun đắp những thế hệ học trò.

Hàng năm, nhất là trước dịp khai giảng hay những ngày kỷ niệm trước án thờ luôn có hoa quả và khói hương của giáo viên, học sinh đến kính viếng. Đặc biệt, mỗi dịp Tết đến hoặc vào ngày 20/11 hàng năm, nơi đây đều có tổ chức lễ hội trang trọng, thu hút đông đảo giáo giới tìm về.

Giữ lại ký ức, trao truyền giá trị cho hôm nay

Sự tồn tại của ngôi miếu là một hành trình không ngắn đối với một công trình nằm giữa đô thị luôn vận động và phát triển. Miếu Tiền Vãng đã trải qua 3 lần trùng tu và 1 lần tôn tạo, nhưng cơ bản vẫn giữ được dáng vẻ ban đầu. Đáng chú ý, bia đá ghi tên các nhà giáo quá cố cũng được dựng trang trọng.

Do số lượng nhà giáo hy sinh trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và qua đời trong hơn 1 thế kỷ đã lên đến hàng ngàn người, hệ thống linh vị đồng được bố trí thành 4 dãy dọc, mỗi dãy 30 chiếc, để trống tên tuổi nhằm phù hợp thực tế. Giá trị lịch sử, văn hóa của miếu tiếp tục được khẳng định khi ngày 7/12/2004, UBND tỉnh Trà Vinh xếp hạng miếu Tiền Vãng là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Giữa nhịp sống hiện đại, miếu Tiền Vãng vẫn hiện diện trong không gian trường học như một chứng nhân của thời gian. Hàng ngày, bên cạnh những bài học mới, những thế hệ học sinh vẫn có cơ hội nhìn thấy một phần lịch sử giáo dục của quê hương được lưu giữ ngay trong khuôn viên trường.

Mỗi nén hương tại miếu Tiền Vãng ngày nay là một lời tri ân. Mỗi lần học sinh, giáo viên hay những người từng là học trò trở về nơi đây là một lần ký ức được đánh thức. Và mỗi thế hệ tiếp nối lại có thêm cơ hội hiểu rằng, để có những con chữ, mái trường hôm nay đã có biết bao thế hệ nhà giáo đã âm thầm cống hiến.

Bài, ảnh: BÁ THI