Tiến độ giải ngân giữa chủ đầu tư, địa phương còn chênh lệch, đòi hỏi phải tháo gỡ điểm nghẽn từng dự án, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm nguồn vốn phát huy hiệu quả.
 |
| Công trường dẫn vào cầu Ba Lai 6 đang thi công, dự án có tiến độ giải ngân tốt, được tỉnh ghi nhận, biểu dương. Ảnh chụp ngày 24/10. |
Tạo chuyển biến từ những điểm nghẽn
Giải ngân vốn đầu tư công (VĐTC) không chỉ phản ánh tiến độ thực hiện dự án, mà còn là thước đo năng lực tổ chức thực hiện, hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan và khả năng chuyển hóa nguồn lực thành công trình phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh kế hoạch vốn năm 2026 lớn, nhiều dự án triển khai đồng thời, thời gian còn lại của năm không nhiều, yêu cầu tăng tốc giải ngân càng trở nên cấp thiết.
Đợt cao điểm 90 ngày đẩy mạnh tiến độ thực hiện và giải ngân VĐTC được triển khai với quyết tâm tạo chuyển biến rõ nét trong những tháng cuối năm. Kết thúc chặng đầu tiên vào ngày 31/10/2026, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là cải thiện tỷ lệ giải ngân, mà còn phải nhận diện đúng điểm nghẽn, xác định rõ trách nhiệm và đưa nguồn vốn đến những dự án có khả năng thực hiện, bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Theo kế hoạch, tổng VĐTC năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao cho tỉnh là 14.297 tỷ đồng. Trong đó, 3 ban quản lý dự án (BQLDA) cấp tỉnh gồm BQLDA Giao thông, BQLDA Nông nghiệp và BQLDA Dân dụng và Công nghiệp quản lý 11.015 tỷ đồng, chiếm khoảng 77% tổng kế hoạch vốn.
Đến ngày 23/10, 3 đơn vị giải ngân 6.609,65 tỷ đồng, đạt 60% kế hoạch. Sở Tài chính ước tính đến ngày 30/10, tỷ lệ giải ngân của nhóm này đạt 64,9%. Với quy mô vốn tập trung lớn, tiến độ của các BQLDA tác động đáng kể đến kết quả chung toàn tỉnh.
Tuy vậy, kết quả giải ngân giữa các đơn vị còn chênh lệch. Đến ngày 23/10, BQLDA Nông nghiệp giải ngân 1.644/2.437 tỷ đồng, đạt 67,5%; BQLDA Giao thông giải ngân 2.044/3.454 tỷ đồng, đạt 59,2%; BQLDA Dân dụng và Công nghiệp giải ngân 2.920/5.123 tỷ đồng, đạt 57%.
Một số đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch mới giải ngân 0,587 tỷ đồng trong tổng kế hoạch 20 tỷ đồng, đạt 2,9%; Trung tâm Giống và Hoa kiểng thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường đạt 57,3%; Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu đạt 45,4%.
Ở cấp cơ sở, nguồn vốn ngân sách tỉnh hỗ trợ theo tiêu chí, định mức cho xã, phường giải ngân 277,106/520,5 tỷ đồng, đạt 53,2%. Đối với nguồn vốn bổ sung có mục tiêu cho 7 xã thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, kết quả đạt 263,941/679 tỷ đồng, tương đương 38,9%. Trong nhóm này, xã Long Hồ đạt 31,7%, xã Trà Côn đạt 32,8% và xã Bảo Thạnh đạt 33%.
Những con số trên cho thấy tiến độ giải ngân chưa đồng đều giữa chủ đầu tư và địa phương. Bên cạnh những đơn vị chủ động tháo gỡ khó khăn, tổ chức thi công và hoàn thiện hồ sơ thanh toán, vẫn còn nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân chung, mà cần phân loại từng dự án, làm rõ nguyên nhân chậm trễ và xác định trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân.
Rõ người, rõ việc, quyết liệt tháo gỡ
Trước yêu cầu cấp bách, Thường trực Tỉnh ủy xác định đẩy nhanh giải ngân VĐTC là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hướng đến mục tiêu tăng trưởng GRDP 2 con số.
Tại Thông báo 1133-TB/VPTU ngày 23/9/2026, Thường trực Tỉnh ủy yêu cầu cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, sở, ban, ngành và địa phương đổi mới tư duy, nâng cao quyết tâm chính trị, xem giải ngân VĐTC là nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong những tháng cuối năm. Chuyển từ chỉ đạo chung sang phân công cụ thể, kiểm tra thường xuyên, tháo gỡ dứt điểm khó khăn và gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu.
Đối với dự án chưa khởi công, yêu cầu đặt ra là phân loại để có giải pháp phù hợp. Những dự án được giao vốn từ đầu năm nhưng chưa khởi công phải hoàn thành thủ tục thiết kế - dự toán, lựa chọn nhà thầu để khởi công trong tháng 10/2026. Với dự án được bổ sung vốn trong năm, cần rút ngắn 50% thời gian thẩm định nội bộ, hoàn thiện thủ tục pháp lý để khởi công trước ngày 15/11/2026. Trường hợp không đáp ứng thời hạn, phải xem xét điều chuyển vốn sang dự án khác và trách nhiệm người đứng đầu theo chỉ đạo.
Đối với nhà thầu thi công chậm do yếu năng lực, chủ đầu tư phải kiên quyết xử phạt hợp đồng, yêu cầu cam kết tiến độ theo tuần; trường hợp cố tình trì hoãn hoặc không đáp ứng yêu cầu về nhân lực, máy móc, phải khẩn trương xử lý, thay thế theo quy định.
Sở Tài chính được giao phối hợp với chủ đầu tư rà soát, tham mưu điều chuyển nội bộ kế hoạch vốn năm 2026 từ dự án chậm tiến độ, không có khả năng giải ngân sang dự án thi công tốt, có khối lượng hoàn thành nhưng thiếu vốn.
Chủ đầu tư phải thường xuyên kiểm tra công trường, lập kế hoạch thi công chi tiết theo ngày, theo tuần; huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tranh thủ thời tiết để tăng ca, tăng kíp. Khối lượng hoàn thành đến đâu phải tổ chức nghiệm thu, lập hồ sơ thanh toán đến đó, hạn chế tình trạng hồ sơ dồn ứ vào cuối năm.
Lấy hiệu quả thực chất làm thước đo
Giải phóng mặt bằng tiếp tục là một trong những khâu cần tập trung chỉ đạo. Thường trực Tỉnh ủy yêu cầu thành lập cơ chế chỉ đạo giải phóng mặt bằng cấp tỉnh; tại xã, phường, tổ công tác do bí thư đảng ủy làm trưởng ban trực tiếp nắm địa bàn, tuyên truyền, vận động và giải quyết những vấn đề phát sinh.
Mục tiêu là phấn đấu bàn giao 100% mặt bằng sạch cho dự án chậm nhất trong tháng 11/2026. Bí thư đảng ủy, lãnh đạo UBND xã, phường phải chịu trách nhiệm về công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn; trực tiếp đối thoại, phân loại từng nhóm hộ dân, giải quyết vướng mắc về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo thẩm quyền. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo, đề xuất xử lý, không để kéo dài do thiếu phối hợp.
Một điểm nhấn quan trọng trong chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy là gắn kết quả giải ngân VĐTC với đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể lãnh đạo và cán bộ, công chức, viên chức năm 2026. Những trường hợp yếu kém, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, gây đình trệ tiến độ phải được xem xét xử lý, điều chuyển công tác theo quy định. Công tác kiểm tra, giám sát cần tăng cường nhằm kịp thời chấn chỉnh biểu hiện tiêu cực, lãng phí, vi phạm trong quản lý và sử dụng vốn.
Kho bạc Nhà nước khu vực XIX được đề nghị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, rút ngắn thời gian kiểm soát chi; tăng cường nhân lực hỗ trợ chủ đầu tư nộp hồ sơ thanh toán khối lượng hoàn thành, kể cả trong những ngày nghỉ cuối tuần của đợt cao điểm cuối năm. Việc theo dõi tiến độ, cập nhật số liệu hàng tuần và kiểm tra thực tế sẽ giúp nhận diện sớm các dự án có nguy cơ không hoàn thành kế hoạch để kịp thời điều chỉnh.
Ngày 31/10/2026 đánh dấu kết thúc chặng đầu tiên của đợt cao điểm 90 ngày. Kết quả cần được đánh giá không chỉ bằng tỷ lệ giải ngân tăng bao nhiêu, mà còn bằng số thủ tục được tháo gỡ, số dự án khởi công, diện tích mặt bằng bàn giao, khối lượng thi công được nghiệm thu và hồ sơ thanh toán được giải quyết kịp thời.
Tăng tốc giải ngân phải đi đôi với kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả sử dụng vốn. Mục tiêu cuối cùng không dừng ở hoàn thành kế hoạch vốn, mà là đưa công trình, dự án vào khai thác đúng tiến độ, phát huy hiệu quả đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu đi lại, sản xuất, kinh doanh, học tập và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Bài, ảnh: THẠCH THẢO
