Kỳ 2: Đưa công nghệ vào sản xuất nông nghiệp

Từ thực tiễn triển khai, hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (ĐMST) của các địa phương từng bước được hình thành và củng cố. Doanh nghiệp (DN), hợp tác xã, nhà nông… ngày càng quan tâm ứng dụng, đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình, nâng năng suất, chất lượng sản phẩm, xây dựng, phát triển tài sản trí tuệ.

Ông Huỳnh Phú Lộc - Tổng Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp 620 (xã Tân Lược) bên khu vườn công nghệ cao theo công nghệ Israel. Ảnh: TUYẾT HIỀN

Nâng cao chuỗi giá trị nông sản

50 năm hình thành và phát triển từ vùng đất dừa, trên nền tảng định hướng, cơ chế hỗ trợ và sự đồng hành bền bỉ của tỉnh cùng cộng đồng địa phương, Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) sớm nhận thấy những “khoảng trống” giá trị, đặt ra yêu cầu phải chuyển đổi, ứng dụng khoa học, công nghệ nhằm tạo ra hiệu quả đo lường được, nâng chất lượng, tối ưu chi phí, giảm chất thải và đáp ứng tiêu chuẩn chuẩn quốc tế.

Betrimex đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong chế biến sâu, từng bước kiến tạo hệ sinh thái dừa thông minh, tích hợp AgTech - FinTech - FoodTech và ESG, kết nối từ vùng nguyên liệu hữu cơ đến thị trường toàn cầu, góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam vươn tầm thế giới.

Ông Dương Thanh Tâm - Giám đốc Dự án công ty cho biết, Betrimex phát triển chuỗi giá trị tích hợp từ Upstream - Midstream - Downstream, bao gồm vùng nguyên liệu hữu cơ, hoạt động ĐMST và nghiên cứu - phát triển (R&D), chế biến sâu và mở rộng thị trường toàn cầu. Đồng thời, xây dựng nền tảng số (Digital Platform) tích hợp các lĩnh vực AgTech, FinTech, FoodTech và ESG. Hệ sinh thái này kết nối nhà nông, nhà khoa học, DN, Nhà nước và các tổ chức tài chính.

Hiện sản phẩm của công ty đã xuất khẩu hơn 80 quốc gia; có 3 nhà máy sản xuất hiện đại cùng với hơn 16.000ha vườn dừa hữu cơ; hơn 1.500 nhân sự vận hành và phát triển trong hệ sinh thái. Năm 2025, doanh thu công ty đạt hơn 4.900 tỷ đồng. Công ty đã có Trung tâm ĐMST trong ngành dừa; phát triển kinh tế tuần hoàn - Zero Waste - Net Zero…

Chọn nông nghiệp công nghệ cao ngay từ những ngày đầu khởi nghiệp, ông Huỳnh Phú Lộc - Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp 620 (xã Tân Lược), cho rằng, việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao được Chính phủ cùng các bộ, ngành và địa phương quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi. Hiện công ty có khoảng 30ha đất trồng khoai lang, dừa… Trong đó, khu vườn trong nhà màng có 4,66ha theo công nghệ Israel, tự động hóa quy trình vận hành, cho lợi nhuận hàng tỷ đồng/năm.

Thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nông nghiệp

Thực tiễn cho thấy, chính sách hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao công nghệ chỉ thật sự đi vào cuộc sống khi người dân nhìn thấy lợi ích, hợp tác xã có khả năng tổ chức thực hiện, DN thấy được cơ hội thị trường và công nghệ được lựa chọn phù hợp với điều kiện sản xuất của từng vùng.

Nông dân xã Trung Hiệp ứng dụng thiết bị bay không người lái trong sản xuất nông nghiệp. Ảnh: NGUYÊN KHANG

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngành nông nghiệp và môi trường (NN-MT) tỉnh đã tham mưu triển khai, áp dụng các nhóm chính sách có khả năng hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp cho quá trình ứng dụng, chuyển giao công nghệ, gồm: chính sách liên kết sản xuất và tiêu thụ; hỗ trợ phát triển sản xuất; khôi phục sản xuất sau thiên tai, dịch hại; thủy lợi và tưới tiên tiến, tiết kiệm nước; khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; phát triển nông nghiệp hữu cơ; bảo hộ tài sản trí tuệ và giống cây trồng mới.

Theo Sở NN-MT, công tác khuyến nông chuyển từ “chuyển giao kỹ thuật” sang “đồng hành cùng sản xuất”: nội dung mở rộng từ giống, quy trình kỹ thuật sang GAP, hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, an toàn sinh học, giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và liên kết tiêu thụ.

Trồng trọt chuyển từ chuyển giao quy trình sang xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn (mã số vùng trồng, GAP, hữu cơ, OCOP); thủy sản gắn công nghệ nuôi với kiểm soát chất lượng, liên kết DN và yêu cầu thị trường (VietGAP, GlobalGAP, biofloc, IoT, nuôi tuần hoàn); chăn nuôi chuyển từ quy mô nhỏ lẻ sang tập trung, quy mô lớn gắn với an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh và xử lý chất thải theo quy định.

Các mô hình liên kết theo hướng kinh tế tuần hoàn và đối tác công - tư (4P) được triển khai tại nhiều địa phương, tập trung vào sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp (theo Đề án 1 triệu hecta lúa), sử dụng phụ phẩm, phân hữu cơ, biochar, cải thiện đất và giảm phát thải... Điểm đáng ghi nhận là công nghệ ứng dụng trong nhóm mô hình này không nhất thiết là công nghệ đắt tiền, mà có thể bắt đầu từ thay đổi quy trình, tận dụng phụ phẩm, sử dụng vật tư sinh học và quản lý nước, dinh dưỡng tốt hơn.

Nhiều hợp tác xã nông nghiệp được hỗ trợ ứng dụng công nghệ đa dạng: san phẳng đồng ruộng bằng laser; thiết bị bay không người lái để sạ, bón phân, phun thuốc; tưới tự động cho cây ăn trái; tem truy xuất nguồn gốc; băng chuyền, rửa Ozon, đóng gói tự động, sấy bơm nhiệt, kho lạnh; chế biến nước cam sành đóng lon, bao gói MAP rau quả tươi. Kết quả bước đầu cho thấy thiết bị bay không người lái giúp giảm khoảng 20-30% lượng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón; hệ thống tưới tự động giúp giảm lao động, năng suất thực tế tại một số mô hình tăng
khoảng 15-20%.

Phó Giám đốc Sở NN-MT Lê Văn Đông cho biết, ngành đang phối hợp với các viện, trường nghiên cứu nền tảng AI-MRV phục vụ canh tác lúa phát thải thấp, tối ưu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, nước, hướng tới quản lý dữ liệu, truy xuất và đo lường phát thải phục vụ thị trường carbon. Hệ thống thông tin thị trường cập nhật giá nông sản, app ngành NN-MT và Sàn giao dịch nông sản Vĩnh Long tiếp tục được vận hành, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ sản xuất, truy xuất nguồn gốc, thị trường và quản lý phát thải.

Theo ông Lê Văn Đông, hệ thống chính sách của Trung ương và của tỉnh đã tạo ra những điều kiện quan trọng để thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp, nông thôn. Từ tôm, dừa hữu cơ, lúa phát thải thấp, cây ăn trái, cơ giới hóa, tưới tự động, thiết bị bay không người lái đến sơ chế, chế biến, truy xuất và dữ liệu số, công nghệ đang từng bước trở thành một bộ phận của quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp.

Trên cơ sở đó, ngành NN-MT tỉnh xác định tiếp tục đổi mới phương thức hỗ trợ, lấy hiệu quả thực tế của người dân và DN làm thước đo; ưu tiên công nghệ phù hợp, xanh, tuần hoàn, phát thải thấp, số hóa và có khả năng nhân rộng; đồng thời tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, DN, hợp tác xã, nông dân; làm nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn tới.

(Còn tiếp)

TUYẾT HIỀN