Thúc đẩy phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Sau thời gian triển khai thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW, ngày 2/4/2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng ĐBSCL đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (NQ số 13), NQ đã tác động rất tích cực lên mọi mặt đời sống của các địa phương, kinh tế- xã hội phát triển, quốc phòng, an ninh được tăng cường, đời sống Nhân dân được nâng lên.

Đẩy nhanh hoàn thiện kết cấu hạ tầng, nhất là kết cấu hạ tầng giao thông kết nối nội vùng, liên vùng, quốc tế (Cao tốc Mỹ Thuận- Cần Thơ, đoạn qua tỉnh). Ảnh: Khánh Duy

Kinh tế tăng trưởng, đời sống nâng lên

Sau khi Bộ Chính trị ban hành NQ số 13, Quốc hội đã kịp thời thể chế hóa các định hướng lớn của NQ thông qua việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và ban hành các NQ có liên quan đến phân bổ không gian phát triển, cơ cấu vùng động lực và định hướng đầu tư hạ tầng chiến lược.

Chính phủ đã ban hành NQ số 78 về ban hành Chương trình hành động thực hiện NQ số 13; ban hành Phê duyệt Quy hoạch vùng ĐBSCL thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, quy hoạch các ngành, lĩnh vực và quy hoạch các địa phương trong vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Chính phủ đã thiết lập cơ chế điều phối phát triển vùng thông qua việc thành lập Hội đồng Điều phối vùng ĐBSCL.

Công tác phối hợp giữa bộ, ngành với Hội đồng Điều phối vùng và Tổ điều phối cấp tỉnh được thiết lập. Nhiều chương trình hỗ trợ địa phương về phát triển hạ tầng giao thông trọng điểm, quản lý và khai thác tài nguyên, giáo dục- đào tạo đã được triển khai, góp phần thay đổi diện mạo của vùng, nâng cao đời sống người dân, chủ quyền biên giới quốc gia được giữ vững.

Diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, đời sống người dân được nâng lên.

Cấp ủy Đảng các tỉnh, thành phố trong vùng đã xây dựng chương trình, kế hoạch hành động triển khai NQ số 13. Nhiệm vụ, giải pháp trong NQ số 13 và Chương trình hành động của Chính phủ được các địa phương nghiêm túc triển khai. Công tác phối hợp giữa các địa phương được tăng cường; Tổ điều phối cấp tỉnh được thành lập đồng bộ, kết nối với Hội đồng Điều phối vùng, tạo nền tảng cho cơ chế liên kết vùng đi vào thực chất hơn so với giai đoạn trước khi NQ số 13 được ban hành.

Theo Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ Nguyễn Tuấn Anh, sau hơn 3 năm triển khai NQ số 13, kinh tế vùng ĐBSCL duy trì tăng trưởng ổn định, thu nhập bình quân đầu người tăng... Đáng chú ý, hạ tầng giao thông chiến lược đã có bước đột phá mạnh mẽ. Các tuyến cao tốc trục dọc và trục ngang đang được đẩy nhanh tiến độ, giúp kết nối nội vùng và với TP Hồ Chí Minh thuận lợi.

Theo Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, tốc độ tăng trưởng GRDP vùng ĐBSCL đạt 5,8 %/năm trong giai đoạn 2021-2025, cải thiện rõ rệt so với giai đoạn trước khi ban hành NQ số 13 (bình quân giai đoạn 2021- 2022 đạt 4,3 %/năm). Tăng trưởng giữa các địa phương trong vùng không có quá nhiều khoảng cách.

Động lực tăng trưởng chính của vùng ĐBSCL đến từ khu vực công nghiệp và xây dựng; khu vực nông, lâm, thủy sản và khu vực dịch vụ tăng trưởng tốt. Thu nhập bình quân đầu người tăng 1,6 lần so với năm 2020, đạt 72,3 triệu đồng/người/năm, đứng thứ 3/6 vùng trên cả nước.

Năm 2025, tăng trưởng GRDP của vùng đạt 7,52%, đứng thứ 5/6 vùng kinh tế- xã hội của cả nước; quy mô kinh tế đạt khoảng 1,22 triệu tỷ đồng (so với mức 831 ngàn tỷ đồng năm 2020), đứng thứ 3/6 vùng trong cả nước.

Đẩy mạnh liên kết vùng

Sau sắp xếp đơn vị hành chính từ ngày 1/7/2025, ĐBSCL từ 13 tỉnh, thành; chính thức hình thành 5 tỉnh, thành phố: Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau. Qua đó, mở ra không gian phát triển mới, quy mô các tỉnh tăng lên, tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế- xã hội.

Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học- công nghệ và đổi mới sáng tạo trong sản xuất, chế biến...

Bên cạnh kết quả đạt được, ĐBSCL còn tồn tại một số khó khăn, điểm nghẽn. Kinh tế tăng trưởng khá nhưng chưa thực sự bền vững. Kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông còn nhiều khó khăn; chi phí logistic, suất đầu tư cao làm giảm sức cạnh tranh và thu hút đầu tư. Mặt khác, biến đổi khí hậu đang tác động sâu sắc đến an ninh nguồn nước. Trong khi đó, hoạt động liên kết vùng chưa hiệu quả…

Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ Nguyễn Tuấn Anh kiến nghị cần sớm hoàn thiện khung pháp lý để triển khai mô hình đột phá như: khu thương mại tự do và trung tâm liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản vùng. Ưu tiên nguồn lực để hoàn thiện các trục cao tốc kết nối vùng; đổi mới cơ chế điều phối vùng, quyết định các dự án liên vùng…

Đồng chí Hồ Văn Mừng- Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang kiến nghị Trung ương sớm ban hành cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế biển; ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông phục vụ đồng thời mục tiêu phát triển kinh tế và nhiệm vụ quốc phòng; xem xét điều chỉnh diện tích đất lúa, chuyển sang công nghiệp, thương mại, dịch vụ...

Tiếp tục triển khai có hiệu quả các nhóm nhiệm vụ, giải pháp đã được nêu tại NQ số 13 trên cơ sở rà soát nội dung nhằm phù hợp với bối cảnh mới, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương định hướng tập trung một số nội dung trọng tâm. Theo đó, tiếp tục cơ cấu lại kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng sinh thái- thông minh- giá trị cao; công nghiệp hóa, cơ giới hóa, tự động hóa, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp để vùng ĐBSCL trở thành trung tâm kinh tế nông nghiệp hiện đại, bền vững, năng động và hiệu quả cao của cả nước, khu vực và thế giới.

Đẩy nhanh hoàn thiện kết cấu hạ tầng, đặc biệt là kết cấu hạ tầng giao thông kết nối nội vùng, liên vùng, quốc tế. Hoàn thiện hạ tầng theo trục dọc Hành lang Bắc- Nam (phía Đông và phía Tây); đẩy nhanh tiến độ kết nối hạ tầng giao thông theo các trục ngang Đông- Tây; đầu tư hạ tầng kết nối từ Cần Thơ với các trung tâm tiểu vùng (Rạch Giá, Cà Mau, Mỹ Tho). Hoàn thành các tuyến cao tốc quan trọng kết nối vùng; cảng biển quốc tế; phát huy lợi thế giao thông thủy…

Tại hội nghị sơ kết tình hình thực hiện 6 nghị quyết vùng của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế- xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh 6 vùng kinh tế- xã hội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị- Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh một số nội dung cần triển khai. Trong đó, cần định vị rõ hơn vị trí, vai trò của từng vùng đối với cả nước trong bối cảnh mới, tình hình mới, không gian phát triển mới; làm sâu sắc hơn giải pháp hiệu quả về động lực tăng trưởng, mô hình kinh tế mới tác động đến từng vùng, từng địa phương. Trên cơ sở đó, đề xuất chủ trương, giải pháp nhằm khơi thông điểm nghẽn, phát huy thế mạnh, tiềm năng tạo bước phát triển mới cho phát triển từng vùng trong thời gian tới, đặc biệt là về cơ chế, chính sách đặc thù cho từng vùng. Bên cạnh, liên kết phát triển vùng là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm quốc phòng- an ninh. Do đó, cần tiếp tục đẩy mạnh liên kết vùng trong thời gian tới.

Bài, ảnh: NAM ANH