Cục Dân số (DS) thuộc Bộ Y tế phối hợp với Cơ quan Liên Hiệp Quốc về Bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ tại Việt Nam tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt, tuyên truyền, phổ biến Luật DS số 113/2025/QH15 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Đây là sự kiện chính trị- xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác DS cả nước nói chung và tỉnh nói riêng.
 |
| Trẻ sinh ra tại BVĐK Vĩnh Long. Ảnh: S. TRĂNG |
Theo đó, từ ngày 1/7, Luật DS mới sẽ có hiệu lực, với loạt thay đổi như cho phép tự quyết định số con, khuyến khích sinh đủ 2 con và thêm nhiều hỗ trợ đi kèm... Luật DS lần này được đánh giá mang tính đột phá khi chuyển trọng tâm từ DS kế hoạch hóa gia đình sang DS và phát triển nhằm phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Thứ trưởng Bộ Y tế- Đỗ Xuân Tuyên cho biết: Luật DS được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là dấu mốc quan trọng, thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về công tác DS trong tình hình mới, đồng thời tạo hành lang pháp lý đồng bộ để giải quyết những thách thức đặt ra đối với lĩnh vực DS. Luật DS gồm 8 chương, 30 điều, được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định còn phù hợp của Pháp lệnh DS năm 2003, bổ sung nhiều chính sách mới đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Điểm mới cốt lõi của Luật DS là trao quyền cho các cặp vợ chồng tự quyết định thời gian sinh và số con; bổ sung giải pháp ứng phó tình trạng già hóa; tăng thời gian nghỉ thai sản để bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em và ưu tiên hỗ trợ mua nhà ở xã hội cho gia đình sinh đủ 2 con. Đồng thời, luật siết chặt kỷ cương y tế khi quy định xử lý nghiêm hành vi tiết lộ giới tính thai nhi, áp dụng chế tài đình chỉ hành nghề đối với y, bác sĩ vi phạm. Thứ trưởng Bộ Y tế- Đỗ Xuân Tuyên đề nghị bộ, ngành, địa phương khẩn trương cụ thể hóa quy định, tổ chức thực hiện hiệu quả nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Hiện nay, Việt Nam đang đứng trước xu hướng mức sinh giảm, mất cân bằng giới tính và già hóa nhanh. Tỉnh hiện đứng thứ 3 cả nước về mức độ già hóa DS với tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm gần 23% DS toàn tỉnh. Tuổi thọ tăng nhanh trong khi hệ thống y tế cơ sở thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên ngành lão khoa, gây áp lực lên công tác chăm sóc sức khỏe an sinh.
Giám đốc Sở Y tế- Hồ Thị Thu Hằng nhìn nhận thực tế đáng lo ngại, tỉnh 1 trong 5 địa phương có mức sinh thay thế thấp, hiện đang xếp thứ 5/34 tỉnh, thành trong cả nước và gần đây nhất là mức sinh của tỉnh hiện ở dưới mức sinh thay thế, khoảng 1,6 con/phụ nữ. Ở nhiều địa bàn, xu hướng sinh ít con tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong nhóm dân cư trẻ tại đô thị và khu công nghiệp.
Nhiều bạn trẻ cho rằng gánh nặng kinh tế, thời gian và sự nghiệp là rào cản lớn khiến giới trẻ e dè sinh con thứ hai. Chị Nguyễn Thảo V. (31 tuổi, kế toán tại KCN Bình Minh) cho biết: “Thu nhập vợ chồng khoảng 15 triệu đồng/tháng. Sau khi trừ chi phí tã, sữa, tiền gửi trẻ tư thục cho bé 4 tuổi và sinh hoạt phí, chúng tôi không còn dư dả. Chi phí nuôi dạy con hiện quá lớn, sinh thêm con sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sống nên gia đình quyết định dừng lại”.
Trái ngược với tâm lý e dè, nhiều gia đình trẻ lại bày tỏ sự đồng thuận cao với định hướng mới. Chị Trần Thanh Hiền (30 tuổi, xã Phú Quới), chia sẻ: “Vợ chồng tôi quyết định sinh con thứ hai trước tuổi 35 vì chính sách mới như đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản lên 7 tháng và hỗ trợ tài chính trực tiếp rất thiết thực. Hơn nữa, việc gia đình sinh đủ 2 con được ưu tiên hỗ trợ mua nhà ở xã hội giúp những lao động trẻ như chúng tôi giảm bớt áp lực an cư. Sinh 2 con giúp các bé có anh chị em chia sẻ, gia đình thêm gắn kết và bản thân chúng tôi cũng yên tâm tích lũy cho tương lai”.
Quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030 với mục tiêu đưa quy mô DS toàn tỉnh đạt trên 3,38 triệu người, bảo đảm tốc độ tăng trưởng ổn định ở mức 0,54%, ngành y tế tỉnh xác định công tác DS đang đứng trước yêu cầu mới. Trong bối cảnh mức sinh giảm và già hóa DS diễn ra nhanh, việc bảo đảm chỉ tiêu này đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, căn cơ và lâu dài.
Giám đốc Sở Y tế đề nghị trong thời gian tới cần tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác DS các cấp; đẩy mạnh công tác truyền thông theo hướng hiện đại, đa dạng, phù hợp từng nhóm đối tượng, nhất là giới trẻ, nhằm tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành vi trong việc sinh đủ 2 con, thay đổi nhận thức về DS và phát triển trong toàn hệ thống chính trị cũng như trong cộng đồng.
“Chính sách khuyến khích sinh con được chú trọng, ngành tham mưu ban hành cơ chế khen thưởng, hỗ trợ phù hợp; trong đó, tập trung khuyến khích phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Nâng cao năng lực cho hệ thống y tế cơ sở nhằm bảo đảm tốt gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, tầm soát, sàng lọc trước sinh và sơ sinh để nâng cao chất lượng DS từ gốc”- BS Thu Hằng cho biết.
Giám đốc Sở Y tế- Hồ Thị Thu Hằng khẳng định, công tác DS là nhiệm vụ chiến lược của cả hệ thống chính trị; khi có sự đồng hành đồng bộ của các cấp, các ngành bằng những chính sách hỗ trợ cụ thể, mục tiêu duy trì mức sinh thay thế và nâng cao chất lượng DS hoàn toàn có thể đạt được.
SÔNG TRĂNG
