Sau thời gian thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 18-CT/TW của Ban Bí thư, hoạt động phản biện xã hội (PBXH) của MTTQ và tổ chức chính trị- xã hội các cấp trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, khẳng định vai trò là cầu nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân.
 |
| Đại biểu nêu ý kiến tại hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Đề án Sắp xếp ấp trên địa bàn xã Châu Thành. Ảnh: TÔ SON |
Qua 13 năm thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW, nhận thức của các cấp ủy, chính quyền về vai trò của PBXH ngày càng đầy đủ và thực chất hơn.
Từ chỗ xem PBXH là hoạt động mang tính hình thức hoặc chỉ thực hiện khi có yêu cầu, cấp ủy, chính quyền đã chủ động phối hợp với MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội để tổ chức phản biện ngay từ giai đoạn xây dựng dự thảo văn bản quan trọng.
Đến nay, MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội các cấp đã tổ chức hơn 3 ngàn cuộc PBXH với gần 3,7 ngàn dự thảo văn bản có những tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Đáng chú ý là các cuộc hội nghị đã huy động được sự tham gia đông đảo của chuyên gia, luật gia, cán bộ quản lý, người có uy tín. Phần lớn ý kiến phản biện có căn cứ khoa học và thực tiễn, được cơ quan chủ trì nghiên cứu, giải trình, tiếp thu trước khi ban hành văn bản.
Tỉnh sau hợp nhất đã thay đổi quy mô hành chính, tạo ra không gian phát triển mới với đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội đa dạng. Phạm vi điều chỉnh của chính sách phát triển kinh tế- xã hội rộng hơn; số lượng đối tượng chịu tác động nhiều hơn; sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, trình độ phát triển, cơ cấu dân cư, dân tộc, tôn giáo giữa các vùng cũng lớn hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi chính sách ban hành cần được đánh giá kỹ lưỡng hơn về tính phù hợp, tính khả thi và mức độ tác động đến từng nhóm đối tượng.
Trong điều kiện đó, PBXH không thể chỉ dựa trên kinh nghiệm thực tiễn của từng địa phương như trước mà cần tiếp cận theo hướng liên ngành, liên vùng, dựa trên dữ liệu, bằng chứng và phân tích khoa học.
PBXH phải chuyển từ phương thức “đọc và góp ý văn bản” sang phương thức “đánh giá chính sách”, trong đó không chỉ xem xét nội dung của dự thảo mà phải phân tích bối cảnh ban hành, dự báo tác động nhiều chiều, khả năng thực thi, nguồn lực bảo đảm và mức độ chấp nhận của xã hội.
Theo ông Nguyễn Hải Hà- Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, trước hết cần tiếp tục quán triệt nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị về vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội trong công tác giám sát và PBXH, nhất là Quyết định số 217-QĐ/TW, Chỉ thị số 18-CT/TW, Chương trình hành động của MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.
Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa MTTQ, các tổ chức chính trị- xã hội và cơ quan xây dựng chính sách; quy định rõ trách nhiệm gửi hồ sơ phản biện ngay từ đầu, bảo đảm thời gian nghiên cứu, phản biện; yêu cầu giải trình việc tiếp thu hoặc không tiếp thu ý kiến và lấy kết quả tiếp thu phản biện làm căn cứ thẩm định hồ sơ trình cấp có thẩm quyền.
Đổi mới nội dung, phương thức phản biện theo hướng nghiên cứu chuyên đề, kết hợp hội nghị với khảo sát thực địa, đối thoại chuyên sâu và phản biện đa ngành; thành lập nhóm chuyên gia theo lĩnh vực đối với dự thảo chính sách lớn, nâng cao chất lượng phản biện.
Chú trọng xây dựng đội ngũ phản biện có trình độ chuyên môn cao; có cơ chế huy động đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, người có uy tín, cán bộ quản lý giàu kinh nghiệm và hội đồng tư vấn cùng tham gia.
Phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức chính trị- xã hội trong việc theo dõi, nắm bắt, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của từng nhóm đối tượng, góp phần làm phong phú nội dung phản biện và bảo đảm tính đại diện xã hội.
Xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá định kỳ việc tiếp thu kiến nghị phản biện; đồng thời, gắn PBXH với hoạt động giám sát việc thực hiện chính sách sau khi được ban hành để đánh giá hiệu quả thực tiễn của công tác phản biện.
Quan tâm bố trí kinh phí, trang thiết bị, hạ tầng số và chế độ hỗ trợ phù hợp cho hoạt động phản biện; có cơ chế khuyến khích, tôn vinh, khen thưởng kịp thời đối với tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp trong công tác này.
Thực tiễn cho thấy PBXH của MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội góp phần hoàn thiện chủ trương, chính sách. Tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức phản biện sẽ phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao chất lượng quyết sách và xây dựng nền quản trị địa phương công khai, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững.
HOÀI BÃO
