Sau những tháng đầu năm 2026 còn nhiều vướng mắc, các địa phương đang đứng trước yêu cầu phải chuyển từ “nêu khó” sang chủ động xử lý, từ chờ “tháo gỡ” sang xác định cụ thể trách nhiệm, công việc và thời hạn hoàn thành. Qua giám sát của HĐND tỉnh, tiến độ giải ngân tại nhiều địa phương đã có chuyển biến nhưng vẫn còn thấp so với yêu cầu.
 |
| Đoàn giám sát HĐND tỉnh khảo sát Dự án Xây dựng cầu Ba Lai 6, tại xã Châu Hưng. |
Nhận diện “điểm nghẽn”
7 tháng năm 2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công (VĐTC) của tỉnh khoảng 38%, thấp hơn mức bình quân chung cả nước (bình quân chung cả nước hiện đạt 41,9%).
Tại xã Lương Hòa, đến ngày 31/7, tổng giá trị giải ngân đạt hơn 1,16 tỷ đồng, tương đương 21,8% kế hoạch vốn sau điều chỉnh 5,327 tỷ đồng. Phần lớn, công trình (CT) đang thi công, chưa đến thời điểm nghiệm thu khối lượng để thanh toán. 1 CT mới được bổ sung vào kế hoạch vẫn đang khảo sát, lập hồ sơ thiết kế và thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư.
Tại xã Châu Hưng, kế hoạch vốn xây dựng cơ bản năm 2026 được giao 3 tỷ đồng. Đến ngày 30/7, địa phương giải ngân 795 triệu đồng, đạt 26,5% kế hoạch, chủ yếu cho 2 CT đã hoàn thành. Các CT còn lại đang hoàn thiện hồ sơ trình thẩm định, dự kiến lựa chọn nhà thầu trong tháng 8/2026, triển khai thi công từ tháng 9/2026 và giải ngân theo khối lượng hoàn thành.
Trong khi đó, tại phường Bến Tre, 3 CT được bố trí 4,1 tỷ đồng chưa phát sinh khối lượng giải ngân trong 6 tháng đầu năm 2026. Nguyên nhân là quá trình chuẩn bị đầu tư phải điều chỉnh chủ trương đầu tư do thay đổi quy mô, trong khi giá vật tư tăng. Đến ngày 30/7, các CT mới được bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công. Địa phương đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn vào cuối năm 2026.
Ở xã Vĩnh Thành, nguồn VĐTC giai đoạn 2023-2025 chuyển sang năm 2026 đã giải ngân 100%. Tuy nhiên, các CT khởi công mới vẫn gặp khó khăn do đây là năm đầu cấp xã trực tiếp tổ chức thực hiện, cán bộ còn lúng túng với thủ tục đầu tư, trong khi giá vật liệu xây dựng tăng và quy định pháp luật liên quan có thay đổi.
Qua khảo sát cho thấy, điểm nghẽn có thể xuất hiện ở bất cứ khâu nào: chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện hồ sơ, thẩm định, lựa chọn nhà thầu, thi công, nghiệm thu và thanh toán. Chỉ một khâu chậm cũng có thể kéo theo cả chuỗi công việc phía sau.
Tại nhiều địa phương, nguyên nhân khách quan như: mặt bằng, vật liệu hay năng lực nhà thầu đã được nhận diện. Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh- Nguyễn Văn Tuấn yêu cầu nhìn thẳng vào yếu tố con người, từ năng lực cán bộ đến tinh thần trách nhiệm và sự quyết liệt của người đứng đầu.
Từ thực tế này, yêu cầu đặt ra là báo cáo phải cụ thể, làm rõ khó khăn nào cần xử lý, nội dung nào cần hỗ trợ và trách nhiệm thuộc về cá nhân nào, nhất là người đứng đầu. Đối với CT chậm, địa phương phải trực tiếp kiểm tra, đôn đốc, không để vướng mắc kéo dài thành “điểm nghẽn” của cả dự án.
Tập trung giải ngân
Từ nay đến cuối năm 2026, áp lực đối với các địa phương và chủ đầu tư rất lớn. HĐND tỉnh ghi nhận, kiến nghị xử lý những vấn đề thuộc thẩm quyền. Đối với nội dung thuộc thẩm quyền UBND tỉnh, cơ quan liên quan được yêu cầu tháo gỡ kịp thời. Mục tiêu là đưa tỷ lệ giải ngân của tỉnh ít nhất đạt mức bình quân chung, đồng thời gắn kết quả giải ngân với đánh giá trách nhiệm cán bộ, người đứng đầu.
Phát biểu tại buổi làm việc với xã Vĩnh Thành vào ngày 14/8 về đầu tư công bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, bà Phan Kim Quyên- Phó trưởng Ban Kinh tế- Ngân sách, HĐND tỉnh cho rằng: “Những khó khăn như năm đầu cấp xã trực tiếp tổ chức thực hiện, cán bộ còn lúng túng với thủ tục đầu tư, trong khi giá vật liệu xây dựng tăng... chỉ nên xem là nguyên nhân khách quan. Xã cần đánh giá lại năng lực, nhanh chóng củng cố năng lực cán bộ. Đề nghị xã chủ động, nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư, nhất là khâu khảo sát, đánh giá năng lực và hoàn thiện thủ tục ngay từ đầu để hạn chế phát sinh khó khăn trong quá trình triển khai”.
Bà Phan Kim Quyên nhấn mạnh, công tác chuẩn bị đầu tư có ý nghĩa quan trọng, cần được thực hiện sớm, có tính dài hạn. Qua đó, tránh tình trạng dự án chậm triển khai, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân VĐTC.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh- Nguyễn Văn Tuấn, giải ngân VĐTC có tính dẫn dắt, kích thích đầu tư, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, không thể để nguồn vốn đã bố trí nhưng chậm đưa vào CT.
Các địa phương: xã Lương Hòa, xã Châu Hưng và phường Bến Tre đều tập trung đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành kế hoạch vốn năm 2026. Cụ thể, xã Châu Hưng phấn đấu hoàn thành kế hoạch sau khi các CT còn lại hoàn tất thủ tục, lựa chọn nhà thầu và thi công; phường Bến Tre dự kiến giải ngân toàn bộ 4,1 tỷ đồng được bố trí cho 3 CT trong năm 2026.
Ông Nguyễn Văn Tuấn nhấn mạnh, yêu cầu tập trung, quyết liệt thúc đẩy giải ngân VĐTC, xem đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng gắn với tăng trưởng kinh tế và đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các cấp, ngành, nhất là người đứng đầu. Chủ đầu tư, sở, ngành và địa phương cần rà soát cụ thể từng dự án, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và những nội dung cần tỉnh hỗ trợ để kịp thời tháo gỡ, đẩy nhanh tiến độ trong những tháng cuối năm 2026.
Đối với dự án còn khó khăn, nhất là giải phóng mặt bằng, giá đất, thủ tục đầu tư và gói thầu thiết bị, ông Tuấn đề nghị, đơn vị chủ động xử lý những phần việc thuộc thẩm quyền. Trường hợp vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo, đề xuất tỉnh có giải pháp hỗ trợ. Tiến độ giải ngân phải được gắn với trách nhiệm cụ thể. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu lớn của tỉnh là cơ sở quan trọng trong đánh giá cán bộ cuối năm 2026.
(Còn tiếp)
Bài, ảnh: THẠCH THẢO
