Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có công văn đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính về đất đai.
Hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ một lần duy nhất
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong thời gian qua, dư luận phản ánh nhiều người dân làm thủ tục đất đai bị trả lại hồ sơ nhiều lần, thời gian giải quyết kéo dài gây bức xúc, trong khi nếu ủy quyền cho "cò" lại được giải quyết nhanh hơn.
Để khắc phục tình trạng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quy trình tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính về đất đai.
Đáng chú ý, Bộ yêu cầu trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, chưa hợp lệ, cơ quan tiếp nhận phải có văn bản hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ một lần duy nhất đối với các nội dung cần bổ sung, hoàn thiện, chấm dứt tình trạng trả hồ sơ nhiều lần.
Trường hợp hồ sơ không đủ điều kiện giải quyết, cơ quan có thẩm quyền phải có văn bản trả lời, nêu rõ lý do và căn cứ pháp lý cụ thể. Đối với hồ sơ trễ hạn, phải có văn bản xin lỗi người thực hiện thủ tục và làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan để làm căn cứ xét thi đua, khen thưởng, kỷ luật và xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
 |
| Người dân vất vả đi làm thủ tục nhà đất. ẢNH: ĐÌNH SƠN |
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu kiểm soát chặt việc tiếp nhận hồ sơ đối với các trường hợp ủy quyền thực hiện thủ tục hành chính về đất đai, bảo đảm đúng quy định của pháp luật về dân sự và đất đai.
Các địa phương cần theo dõi, phát hiện trường hợp lợi dụng việc ủy quyền để kinh doanh dịch vụ bất hợp pháp, trốn thuế hoặc có dấu hiệu can thiệp tiêu cực vào quy trình giải quyết thủ tục hành chính.
Quy trình giải quyết phải bảo đảm công bằng, bình đẳng, công khai, minh bạch giữa người dân trực tiếp thực hiện và người được ủy quyền; tuyệt đối không tạo "đặc quyền, đặc lợi" hoặc ưu ái về thời gian, quy trình đối với hồ sơ do người được ủy quyền thực hiện.
Cần chấm dứt việc bắt người dân đi lại nhiều lần
Theo luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM), không nên chỉ nhìn "cò" thủ tục hành chính dưới góc độ tiêu cực. Một thị trường dịch vụ trung gian phát triển mạnh thường cho thấy phía sau nó đang tồn tại một chi phí tuân thủ mà người dân không tự vượt qua được.
Nếu thủ tục rõ ràng, dữ liệu thông suốt, hồ sơ được hướng dẫn một lần và thời hạn được kiểm soát thì một số người dân vẫn có thể thuê dịch vụ vì tiện. Nhưng nếu họ phải thuê dịch vụ vì tự mình làm thì hồ sơ cứ bị trả lại, bản chất đã khác.
Chẳng hạn ở Nghệ An, trong một năm có hơn 187.000 hồ sơ đất đai được tiếp nhận, hơn 2.600 hồ sơ giải quyết chậm và khoảng 40.000 trường hợp vẫn tồn đọng chưa được cấp giấy chứng nhận (sổ hồng) vì nhiều nguyên nhân. Người dân mang hồ sơ lên. Lần thứ nhất bảo thiếu giấy A. Bổ sung A thì lần sau bảo thiếu B. Có B lại phát hiện cần C. Cuối cùng có người mách "đưa dịch vụ làm cho nhanh". Chính vì vậy yêu cầu của Bộ rằng phải hướng dẫn đầy đủ một lần duy nhất rất đáng hoan nghênh.
Cũng theo luật sư Hoàng Hà, Nghị định 309/2026 có hiệu lực từ ngày 5.8 đã sửa quy định về cơ chế một cửa theo hướng khi hồ sơ chưa đầy đủ, chưa chính xác thì người tiếp nhận phải thông báo rõ nội dung, lý do và hướng dẫn cụ thể, đầy đủ trong một lần để người dân bổ sung, hoàn thiện.
Về nguyên tắc, yêu cầu đó hoàn toàn hợp lý. Một thủ tục hành chính đã công bố thành phần hồ sơ thì cán bộ tiếp nhận phải có khả năng kiểm tra xem đơn đã đúng mẫu chưa, thiếu giấy tờ nào, giấy tờ nào chưa hợp lệ, thông tin nào còn mâu thuẫn. Không thể lần đầu bảo người dân bổ sung giấy A, lần sau mới nói thiếu giấy B, lần thứ ba lại phát hiện giấy C không đúng mẫu. Nếu cả ba vấn đề đều đã hiện hữu trong bộ hồ sơ ngay từ đầu thì việc phát hiện nhỏ giọt là vấn đề của cơ quan tiếp nhận chứ không nên trở thành chi phí của người dân.
 |
| Nhiều người phải qua dịch vụ để được giải quyết hồ sơ nhanh hơn. ẢNH: ĐÌNH SƠN |
Tuy nhiên, hồ sơ đất đai có một đặc thù mà những thủ tục đơn giản khác không có. Có những vấn đề chỉ phát sinh hoặc chỉ được phát hiện sau quá trình thẩm tra. Ví dụ khi cấp sổ hồng lần đầu, cơ quan có thẩm quyền không chỉ đếm xem hồ sơ có đủ giấy tờ hay không mà còn phải kiểm tra nguồn gốc sử dụng đất, thời điểm sử dụng, tình trạng tranh chấp, hiện trạng, ranh giới, diện tích, trích đo địa chính và trong một số trường hợp còn phải xác định nghĩa vụ tài chính. Quy trình hiện hành cũng thể hiện rõ việc sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan chuyên môn còn phải tiến hành các bước kiểm tra, đối chiếu, xác nhận và đo đạc.
Ví dụ, người dân nộp đủ giấy tờ theo danh mục. Khi đo đạc mới phát hiện diện tích thực tế lớn hơn giấy tờ 50m2 hoặc hồ sơ ban đầu thể hiện không có tranh chấp nhưng trong quá trình xác minh xuất hiện thông tin về tranh chấp hoặc dữ liệu địa chính cũ không khớp với giấy chứng nhận. Những vấn đề này cán bộ tiếp nhận không thể biết ở lần kiểm tra đầu tiên.
Nếu áp dụng máy móc rằng đã hướng dẫn một lần rồi thì không bao giờ được yêu cầu thêm, cơ quan giải quyết sẽ rơi vào hai lựa chọn đều không tốt. Một là giải quyết hồ sơ dù chưa đủ căn cứ. Hai là từ chối hồ sơ luôn thay vì cho người dân cơ hội bổ sung.
"Theo tôi, nên phân biệt rõ hai loại bổ sung. Một loại là bổ sung do hồ sơ người dân nộp ban đầu thiếu hoặc sai những nội dung có thể nhận biết ngay khi tiếp nhận. Loại này phải hướng dẫn đầy đủ một lần. Nếu lần sau lại yêu cầu một giấy tờ mà ngay từ lần đầu cán bộ đã có thể phát hiện là thiếu thì phải xem đó là lỗi của cơ quan tiếp nhận. Loại thứ hai là bổ sung do tình tiết mới được phát hiện trong quá trình thẩm tra, xác minh, đo đạc hoặc đối chiếu dữ liệu. Với loại này, vẫn phải cho phép yêu cầu người dân làm rõ hoặc bổ sung, nhưng cơ quan nhà nước phải nói rõ tình tiết mới là gì, vì sao tại thời điểm tiếp nhận chưa thể xác định và căn cứ pháp lý nào buộc phải bổ sung", luật sư Hoàng Hà kiến nghị.
Theo vị luật sư này, "cò" dịch vụ thường không có phép màu gì để biến một thửa đất không đủ điều kiện thành đủ điều kiện. Lợi thế lớn nhất của họ nhiều khi chỉ là biết trước cán bộ sẽ yêu cầu những gì. Nếu mọi yêu cầu đó được công khai và được cán bộ hướng dẫn đầy đủ ngay lần đầu thì khoảng cách giữa người dân tự làm và người thuê dịch vụ sẽ thu hẹp đáng kể.
Do đó, hướng dẫn một lần không có nghĩa là hồ sơ đất đai chỉ được bổ sung một lần. Điều cần chấm dứt là bắt người dân đi lại nhiều lần vì những vấn đề mà chính cơ quan đó đáng lẽ phải phát hiện ngay từ lần đầu.
Theo thanhnien.vn
