Nhu cầu cát san lấp cho công trình giao thông trọng điểm quốc gia và quốc phòng- an ninh đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với nhiều địa phương vùng ĐBSCL.
Tại tỉnh, việc cấp phép khai thác 2 mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a (xã Lục Sĩ Thành và An Phú Tân) được thực hiện đúng quy định pháp luật, sau quá trình khảo sát, thẩm định kỹ lưỡng.
 |
| Một xà lan vận chuyển vật liệu trên sông. Ảnh minh họa: BÁ THI |
Đối với những băn khoăn của người dân về nguy cơ sạt lở, tỉnh đã lựa chọn đối thoại, công khai thông tin và đưa ra những cam kết cụ thể nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng quốc gia với quyền, lợi ích chính đáng của Nhân dân.
Quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên khoáng sản luôn được Đảng và Nhà nước xác định là nhiệm vụ quan trọng, gắn chặt với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu khai thác, sử dụng hợp lý, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, gắn với bảo vệ môi trường, đồng thời xác định tiếp tục hoàn thiện đồng bộ, tạo đột phá trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội, nhất là hạ tầng giao thông là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng.
Tinh thần đó nhanh chóng được cụ thể hóa bằng việc triển khai hàng loạt công trình giao thông trọng điểm quốc gia, công trình quốc phòng- an ninh tại khu vực ĐBSCL. Tuy nhiên, để bảo đảm tiến độ thi công, các dự án đều cần nguồn vật liệu san lấp rất lớn, đặc biệt là cát.
Trong bối cảnh đó, với trách nhiệm của địa phương đối với sự phát triển chung của đất nước, ngày 16/3/2026, Chủ tịch UBND tỉnh cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 1583/GP-UBND cho Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn khai thác mỏ cát NTSH.10, phục vụ Tuyến cao tốc Cà Mau- Cái Nước, Tuyến cao tốc Cái Nước- Đất Mũi và Tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai- công trình có ý nghĩa về quốc phòng- an ninh.
Tiếp đó, ngày 17/3/2026, Chủ tịch UBND tỉnh cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 1662/GP-UBND cho Công ty CP Đầu tư Xây lắp Miền Nam khai thác mỏ cát NTSH.10a, phục vụ dự án thành phần 2, 3, 4 thuộc Dự án Xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc- Cần Thơ- Sóc Trăng giai đoạn 1 là công trình giao thông trọng điểm quốc gia.
Trước khi cấp phép, các cơ quan chuyên môn cùng đơn vị tư vấn kỹ thuật đã nhiều lần khảo sát địa chất, địa hình lòng sông; xác định mốc giới, lập bình đồ, đánh giá trữ lượng; triển khai quan trắc, mô phỏng thủy lực, dòng chảy để đánh giá tác động môi trường, tác động đến lòng, bờ, bãi sông khi khai thác; đồng thời lấy ý kiến sở, ngành liên quan.
Sau quá trình điều tra, khảo sát, thông qua hội đồng thẩm định chuyên môn và nhiều lần thảo luận tại Hội nghị Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, đến ngày 4/12/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất chủ trương khai thác 2 mỏ cát để phục vụ công trình quốc phòng- an ninh và công trình giao thông trọng điểm quốc gia.
Theo ngành chức năng, việc cấp phép khai thác 2 mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a được thực hiện đúng quy trình, đúng quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 và Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024
Quá trình tổ chức thực hiện, tỉnh đối thoại công khai, minh bạch và yêu cầu đơn vị khai thác chứng minh bằng giải pháp kỹ thuật cũng như cơ chế giám sát cụ thể.
Ông Lê Hoàng Đông- Giám đốc điều hành mỏ cát NTSH.10 (Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn, Binh đoàn 12, Bộ Quốc phòng) cho biết, đơn vị thiết lập giới hạn kỹ thuật ngay trên thiết bị khai thác nhằm bảo đảm không vượt quá độ sâu được phép.
Theo ông Đông, giấy phép quy định khai thác đến độ sâu 15m nhưng đơn vị chỉ vận hành khoảng 13m là dừng, không tiếp tục khai thác sâu hơn. Đồng thời, hàng ngày đơn vị sử dụng thiết bị đo độ sâu để kiểm tra, đối chiếu nhằm bảo đảm hoạt động khai thác luôn nằm trong giới hạn cho phép.
Đối với mỏ NTSH.10a, ông Hoàng Hữu Chỉnh- Giám đốc điều hành mỏ cát (Công ty CP Đầu tư xây lắp Miền Nam), cho biết toàn bộ phương tiện khai thác đều được lắp camera và thiết bị định vị. Dữ liệu được chia sẻ cho UBND 2 xã cùng các sở, ngành để theo dõi.
Toàn bộ hình ảnh, thông tin về quá trình khai thác và vận chuyển cát được truyền đến cơ quan chức năng, chính quyền 2 xã An Phú Tân và Lục Sĩ Thành để theo dõi, giám sát. Hoạt động khai thác còn có sự giám sát của tổ công tác với sự tham gia của đại diện các cơ quan chức năng và người dân có uy tín tại địa phương.
Người dân khi có nhu cầu cũng có thể đến UBND xã để xem hình ảnh thực tế tại khu vực khai thác. Cùng với việc tăng cường giám sát, chính quyền địa phương tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin để người dân nắm rõ các quy định, cơ chế giám sát và những vấn đề liên quan đến hoạt động khai thác cát trên địa bàn.
 |
| Người dân phát biểu ý kiến tại buổi đối thoại với Bí thư Tỉnh ủy vào ngày 23/6 về việc cấp phép khai thác 2 mỏ cát. Ảnh: NAM ANH |
Sau cuộc đối thoại giữa Bí thư Tỉnh ủy với người dân ngày 23/6/2026, Chủ tịch UBND tỉnh tiếp tục đưa ra nhiều cam kết cụ thể, thể hiện trách nhiệm trong quá trình tổ chức thực hiện, bảo đảm quyền lợi của người dân. Trước hết, nếu trong quá trình khai thác xuất hiện dấu hiệu hoặc xảy ra sạt lở bờ sông tại xã Lục Sĩ Thành và xã An Phú Tân, tỉnh sẽ chỉ đạo dừng ngay hoạt động khai thác để kiểm tra, xử lý, đồng thời giải quyết khắc phục và bồi thường cho người dân theo đúng quy định.
Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo kiểm soát chặt chẽ toàn bộ hoạt động khai thác 2 mỏ theo đúng giấy phép đã cấp. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND xã An Phú Tân khảo sát, đánh giá toàn bộ các điểm xảy ra sạt lở để tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét gia cố những vị trí có nguy cơ khẩn cấp.
Ngoài giám sát sạt lở đường bờ thông qua cọc giám sát, 2 đơn vị khai thác phải thực hiện đo vẽ địa hình đáy sông định kỳ 1 lần/tháng để theo dõi tác động đến khu bãi nổi (người dân địa phương thường gọi là cồn Tiên). Các sở, ngành và địa phương khảo sát, đề xuất phương án mở rộng, nâng cấp tuyến đê bao khép kín quanh cồn Tân Qui.
Đối với UBND các xã Lục Sĩ Thành và An Phú Tân khẩn trương phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm tra, rà soát tình hình sạt lở ảnh hưởng đến các hộ dân có đất tiếp giáp với đoạn sông có mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a, đề xuất lập dự án kè ngăn sạt lở.
Có thể thấy quá trình triển khai khai thác 2 mỏ cát tại tỉnh không dừng lại ở việc cấp phép theo đúng quy định pháp luật mà còn được kiểm soát chặt chẽ. Lãnh đạo tỉnh chủ động đối thoại với người dân, lắng nghe những băn khoăn, lo lắng và cụ thể hóa bằng những cam kết rõ ràng, cụ thể.
Việc xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng đơn vị khai thác, đồng thời công khai phương án xử lý nếu xảy ra sạt lở đã góp phần tạo niềm tin, giảm bớt tâm lý lo ngại trong Nhân dân.
Khi mọi hoạt động được đặt dưới sự giám sát chặt chẽ, thông tin được công khai và quyền lợi của người dân được bảo đảm bằng những cam kết cụ thể, sự đồng thuận xã hội tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm, góp phần giữ vững mục tiêu phát triển bền vững.
TRUNG HƯNG
