Khai thác 2 mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a trên sông Hậu: Phục vụ các công trình an ninh, quốc phòng, dự án giao thông trọng điểm quốc gia

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về cung ứng vật liệu san lấp phục vụ các công trình an ninh, quốc phòng, dự án giao thông trọng điểm quốc gia, UBND tỉnh đã cấp phép khai thác 2 mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a trên sông Hậu thuộc xã Lục Sĩ Thành. Việc cấp phép khai thác 2 mỏ cát này có đầy đủ cơ sở pháp lý, bảo đảm các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường cũng như đời sống dân sinh.

Phóng viên Trung tâm Báo Vĩnh Long có cuộc phỏng vấn ông Dương Vĩnh Thịnh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường về việc khai thác 2 mỏ cát này.

Ông Dương Vĩnh Thịnh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường.

PV: Thưa ông, tỉnh Vĩnh Long đã hoàn thành các thủ tục pháp lý và cấp phép khai thác cát sông đối với 2 mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a thuộc nhánh trái sông Hậu. Xin ông cho biết mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc khai thác 2 mỏ cát này?

Ông Dương Vĩnh Thịnh: Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về cung ứng vật liệu san lấp phục vụ các công trình an ninh, quốc phòng, dự án giao thông trọng điểm quốc gia, UBND tỉnh đã cấp giấy phép khai thác 2 mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a trên sông Hậu thuộc xã Lục Sĩ Thành cho Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn và Công ty CP Đầu tư Xây lắp Miền Nam khai thác phục vụ tuyến cao tốc Cà Mau - Cái Nước; tuyến cao tốc Cái Nước - Đất Mũi; tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai; Dự án thành phần 2, 3, 4 thuộc Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1.

Mục đích của việc khai thác 2 mỏ cát hoàn toàn phục vụ các công trình an ninh, quốc phòng, dự án giao thông trọng điểm quốc gia nhằm góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long, bảo đảm an ninh quốc gia, không có tính chất mua bán. Khi các tuyến giao thông hoàn thành sẽ tạo điều kiện để tỉnh mở rộng kết nối giao thương, thu hút đầu tư, phát triển sản xuất, nâng cao đời sống Nhân dân, bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Bên cạnh đó, việc khai thác 2 mỏ cát góp phần chỉnh trị dòng chảy, đưa dòng chảy ra giữa sông, cách xa bờ xã Lục Sĩ Thành và xã An Phú Tân, hạn chế nguy cơ sạt lở bờ sông tại 2 địa phương này. Bởi hiện nay, khu vực thuộc xã Lục Sĩ Thành và xã An Phú Tân đã và đang hình thành cục bộ các bãi bồi giữa lòng sông, dẫn đến dòng chảy và lạch sâu hình thành sát bờ, là một trong những nguyên nhân gây sạt lở.

PV: Yêu cầu quan trọng của việc quyết định cấp phép khai thác 2 mỏ cát là bảo đảm về pháp lý, môi trường cũng như đời sống dân sinh. Các yêu cầu này đã được thực hiện như thế nào, thưa ông?

Ông Dương Vĩnh Thịnh: Theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản, quá trình thực hiện cấp phép không quy định việc tổ chức lấy ý kiến người dân. Tài nguyên khoáng sản cát lòng sông là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước có trách nhiệm công khai việc cấp phép để người dân biết và cùng cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác của đơn vị được cấp phép theo đúng quy định pháp luật.

UBND tỉnh đã thực hiện cấp phép khai thác 2 mỏ cát theo đúng quy định. Trình tự, thủ tục được thực hiện khẩn trương, đầy đủ các bước theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản và các văn bản hướng dẫn, như: khảo sát thực tế; lấy ý kiến các sở, ngành; thành lập Hội đồng tư vấn kỹ thuật; lấy ý kiến tổ thẩm định hồ sơ trước khi trình UBND tỉnh phê duyệt. Quá trình cấp phép thăm dò, công nhận kết quả trữ lượng và cấp giấy phép khai thác đều được thực hiện thông qua Hội đồng tư vấn kỹ thuật thẩm định, trong đó có mời các chuyên gia về lĩnh vực địa chất, khoáng sản và môi trường tham gia góp ý đối với phương án khai thác mỏ và phương án bảo vệ môi trường.

Theo hồ sơ thăm dò và phương án bảo vệ môi trường, các đơn vị khai thác đã xây dựng mô hình thủy động lực nhằm phân tích chi tiết các số liệu thu được từ mô hình toán, đánh giá cụ thể tác động của việc khai thác cát đến chế độ dòng chảy, quá trình bồi lấp và xói lở tại khu vực khai thác cũng như các vùng phụ cận. Theo kết quả đánh giá, việc khai thác với khối lượng được cấp phép, đúng độ sâu cho phép, cách bờ từ 120m trở lên và thực hiện trong thời gian dài (1 - 2 năm), không phải khai thác tập trung trong thời gian ngắn nên sẽ không tác động đến bờ sông.

PV: Như vậy, việc cấp phép khai thác 2 mỏ cát này đã có đầy đủ cơ sở pháp lý, bảo đảm các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường cũng như đời sống dân sinh. Việc bảo đảm nhiệm vụ khai thác tại 2 mỏ này đã được tỉnh quan tâm bằng những giải pháp nào, thưa ông?

Ông Dương Vĩnh Thịnh: Để giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác, UBND tỉnh đã thành lập Tổ công tác giám sát hoạt động khai thác mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a, trong đó có bí thư chi bộ ấp, trưởng ấp và người có uy tín đại diện cho người dân cùng tham gia theo dõi, giám sát với cơ quan quản lý nhà nước.

Hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai lắp đặt camera chuyên dụng giám sát tại 2 mỏ cát này. Dữ liệu được truyền trực tuyến 24/24 giờ về Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời chia sẻ cho UBND xã Lục Sĩ Thành, UBND xã An Phú Tân và Tổ công tác giám sát hoạt động khai thác mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10a để cùng theo dõi, giám sát.

Đồng thời, trước những băn khoăn của Nhân dân, Chủ tịch UBND tỉnh đã có văn bản cam kết thực hiện quản lý hoạt động khai thác 2 mỏ cát nhằm bảo đảm quyền lợi của các hộ dân có đất tiếp giáp đoạn sông nơi khai thác. Tỉnh kiên quyết xử lý nghiêm khi phát hiện các vi phạm về thời gian, phạm vi, độ sâu hoặc thiết bị khai thác không đúng theo giấy phép được cấp. Trường hợp trong quá trình khai thác xuất hiện dấu hiệu hoặc xảy ra sạt lở bờ sông tại xã Lục Sĩ Thành và xã An Phú Tân, sẽ chỉ đạo dừng ngay hoạt động khai thác để giải quyết, khắc phục và bồi thường cho người dân theo quy định. Đồng thời, bảo đảm quyền giám sát và quyền phản ánh của người dân; công khai số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận thông tin phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm trong hoạt động khai thác cát; thực hiện khảo sát, đánh giá các điểm đang sạt lở, đối chiếu quy định pháp luật để khẩn trương xem xét gia cố các điểm có nguy cơ sạt lở khẩn cấp.

PV: Trên cơ sở những quy định như ông vừa nêu, ông có khuyến nghị hoặc lưu ý gì đối với người dân trong việc chấp hành các quy định của pháp luật để tạo thuận lợi cho việc khai thác hai mỏ cát nêu trên?

Ông Dương Vĩnh Thịnh: Tại Điều 8 Luật Địa chất và Khoáng sản quy định quyền lợi và trách nhiệm của người dân nơi có tài nguyên khoáng sản. Theo đó, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân nơi có tài nguyên khoáng sản có quyền tham gia góp ý kiến về các biện pháp bảo đảm an toàn lao động, an ninh trật tự, bảo vệ môi trường và cảnh quan thiên nhiên.

Về trách nhiệm, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân nơi có tài nguyên khoáng sản cần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động khoáng sản theo quy định pháp luật; giám sát hoạt động khoáng sản; kịp thời phản ánh đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền khi phát hiện đơn vị khai thác vi phạm pháp luật. Do đó, người dân là lực lượng giám sát trực tiếp, thường xuyên và hiệu quả nhất tại địa phương. Việc phát huy vai trò giám sát của cộng đồng góp phần quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên cát, phòng chống sạt lở và bảo vệ môi trường.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

NAM ANH (thực hiện)