Trẻ em, thanh thiếu niên có thể đối mặt với những tổn thương từ mối quan hệ và hành vi thiếu an toàn trên không gian mạng. Do vậy, bảo vệ các em là cảnh báo nguy cơ, cần sự lắng nghe, đồng hành và hỗ trợ kịp thời từ gia đình, nhà trường và xã hội.
 |
| Phòng An ninh mạng phối hợp Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật Vĩnh Long tổ chức tọa đàm, trang bị cho sinh viên kỹ năng bảo vệ trên không gian mạng. |
Các hành vi xâm hại trên không gian mạng
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển nhanh chóng, internet và mạng xã hội (MXH) ngày càng trở thành một phần không thể thiếu trong học tập, giao tiếp và đời sống của mỗi người, đặc biệt là các bạn trẻ. Không gian mạng mang lại nhiều tiện ích, giúp chúng ta tiếp cận tri thức, kết nối bạn bè, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng cơ hội học tập, phát triển bản thân.
Theo Thượng tá Võ Thị Hải Yến - Phó Trưởng Phòng An ninh mạng Công an tỉnh, bên cạnh những lợi ích đó, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nhất là đối với thanh thiếu niên và học sinh, sinh viên.
Các hành vi bắt nạt, bạo lực trên mạng, xúc phạm danh dự, cô lập, đe dọa, thao túng tâm lý hoặc lợi dụng lòng tin để gây tổn thương cho người khác vẫn có thể xảy ra. Những tác động này ảnh hưởng đến việc học tập và gây áp lực về tâm lý, khiến các bạn cảm thấy lo lắng, mặc cảm, thậm chí rơi vào trạng thái cô đơn và không biết tìm ai để chia sẻ.
Vừa qua, sự việc nữ sinh viên Đ.N.T. là lời cảnh báo về thủ đoạn “bắt cóc online”, trong đó đối tượng lợi dụng danh nghĩa cơ quan chức năng, tạo áp lực tâm lý và cô lập nạn nhân để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo trình báo của gia đình, tối 8/9, T. liên hệ người thân yêu cầu chuyển tiền để làm thủ tục du học tại Đài Loan. Khi gia đình nghi ngờ và không đồng ý chuyển tiền, đối tượng tiếp tục gây sức ép, đe dọa.
Qua xác minh, công an xác định nữ sinh đã rời ký túc xá, thuê phòng tại một nhà nghỉ trên địa bàn phường Trà Vinh và ở một mình. Trước đó, đối tượng giả danh công an, gọi video qua Zalo, sử dụng hình ảnh phòng làm việc, giấy tờ và lệnh bắt tạm giam giả để khiến nạn nhân tin rằng mình liên quan đến một vụ án ma túy nghiêm trọng. Chúng yêu cầu T. giữ bí mật, cách ly khỏi người thân và thực hiện theo hướng dẫn để “phục vụ điều tra”.
Bằng thủ đoạn này, đối tượng buộc nạn nhân tìm cách vay mượn tiền, lấy lý do chứng minh tài chính để nhận học bổng du học. Khi không vay được tiền, nữ sinh liên tục bị đe dọa, khủng bố tinh thần. Sau khi tiếp nhận tin báo, lực lượng công an khẩn trương xác minh và tìm thấy nữ sinh tại nhà nghỉ. Nạn nhân được động viên kịp thời và bàn giao cho gia đình an toàn.
Trang bị kỹ năng tự bảo vệ mình
Từ những sự việc đã xảy ra có thể thấy, nguy cơ tổn thương trên không gian mạng đến từ người xa lạ, có thể xuất phát từ những mối quan hệ quen biết, nơi người trẻ đặt niềm tin.
Việc thông tin cá nhân bị lộ lọt, hình ảnh bị sử dụng trái phép hoặc bị đe dọa, quấy rối có thể khiến các em lo lắng, mất cảm giác an toàn khi sử dụng MXH. Vì vậy, bên cạnh trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ, người trẻ cũng cần có môi trường thuận lợi để chia sẻ, tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp tình huống bất thường.
Sinh viên Nguyễn Thị Thu Thảo (Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật Vĩnh Long) thường xuyên sử dụng MXH để học tập, cập nhật thông tin và kết nối với bạn bè. Tuy nhiên, em vẫn lo lắng trước nguy cơ thông tin cá nhân bị lộ lọt, hình ảnh bị người khác tự ý sử dụng hoặc bị đe dọa, quấy rối trên mạng.
“Em mong nhà trường tăng cường tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn kỹ năng nhận diện và xử lý các tình huống nguy hiểm trên mạng bằng những ví dụ gần gũi với sinh viên. Bên cạnh đó, mọi người xung quanh cần lắng nghe, tạo điều kiện để người trẻ mạnh dạn lên tiếng nếu gặp khó khăn, không phải lo sợ hay mặc cảm khi tìm kiếm sự hỗ trợ”- Thu Thảo chia sẻ.
Tại Trường CĐ Vĩnh Long, cô Nguyễn Thị Mỹ Linh - Phó Hiệu trưởng cho biết, nhà trường luôn quan tâm đến việc giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm công dân cho người học. Nhà trường xác định việc bảo đảm môi trường học an toàn, lành mạnh, thân thiện; trong đó có an toàn trên không gian mạng là một nội dung quan trọng trong công tác quản lý, giáo dục học sinh, sinh viên.
“Ban Giám hiệu sẽ tiếp tục chỉ đạo các khoa, phòng, đơn vị chức năng, giáo viên chủ nhiệm, Đoàn Thanh niên tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng an toàn số; quan tâm nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của học sinh, sinh viên; xây dựng môi trường để các em có thể chia sẻ khó khăn, phản ánh sự việc và tìm kiếm sự trợ giúp một cách thuận lợi, kịp thời và phù hợp” - Cô Nguyễn Thị Mỹ Linh thông tin thêm.
Thượng tá Võ Thị Hải Yến đưa ra khuyến cáo: Các bạn trẻ cần hiểu rằng, lên tiếng khi gặp khó khăn không phải là biểu hiện của sự yếu đuối. Trái lại, biết chia sẻ đúng lúc, tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người đáng tin cậy là cách để bảo vệ chính mình. Khi phát hiện những dấu hiệu bất thường, bị đe dọa, lừa gạt, quấy rối hoặc bắt nạt trên mạng, các bạn trẻ cần bình tĩnh, không làm theo những yêu cầu đáng ngờ, hạn chế tiếp xúc với đối tượng có hành vi gây hại, lưu giữ thông tin liên quan và chủ động báo cho gia đình, nhà trường hoặc cơ quan chức năng để được hướng dẫn, hỗ trợ.
Bên cạnh việc tự bảo vệ mình, mỗi bạn sinh viên cũng cần có trách nhiệm với cộng đồng. Không chia sẻ, phát tán những nội dung xúc phạm, bôi nhọ hoặc làm tổn thương người khác; không cổ xúy hành vi bắt nạt, không đứng ngoài thờ ơ khi chứng kiến bạn bè gặp khó khăn. Một lời động viên, một sự lắng nghe chân thành hay việc kịp thời báo cho người có trách nhiệm đôi khi có thể giúp người khác vượt qua những áp lực mà họ đang phải đối mặt.
Theo Thượng tá Võ Thị Hải Yến, các bạn trẻ hãy hình thành thói quen sử dụng internet và MXH một cách an toàn, văn minh; thận trọng khi cung cấp thông tin cá nhân, kết bạn với người lạ, tiếp nhận thông tin chưa được kiểm chứng hoặc tham gia những hoạt động có dấu hiệu bất thường. Mỗi hành động trên không gian mạng đều cần được cân nhắc, bởi những gì chúng ta đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ có thể ảnh hưởng đến bản thân và những người xung quanh.
Bài, ảnh: NGUYỄN THỊNH
