Kỳ 2: Từ đồng muối Bảo Thạnh, đến Cảng cá Ba Tri

Đi về phía biển

Cái nắng như thiêu đốt cuối tháng 4 khiến ai cũng muốn tìm nơi trốn nóng. Còn ở cánh đồng muối Bảo Thạnh, diêm dân tận dụng những ngày nắng gay gắt để sản xuất muối, chạy đua với thời gian khi mùa mưa đang đến gần.

Trưa hè trên đồng muối Bảo Thạnh

Diêm dân làm muối dưới cái nắng gay gắt cuối tháng 4. Ảnh: HOÀNG MINH

“Nắng quá mấy chú ơi”, ông bảy Minh (ấp Thạnh Quí, xã Bảo Thạnh) ngưng cào muối, lấy tay quệt mồ hôi khi thấy chúng tôi chụp hình. Ông có 5 công đất canh tác muối, bảo mấy năm qua giá muối thấp, làm muối chỉ phá huề. Còn năm nay giá muối cao, hiện ở mức 70 ngàn đồng/giạ (khoảng 45kg), “lại được nắng ngon, sản lượng muối kết tinh cao, bà con mừng ra đồng quên cả mệt”- ông bảy Minh vừa nói vừa đưa tay về phía đồng muối nắng chói chang.

Những ruộng gần đó, từng ô đã đắp bờ, lu nền, trải bạt, lấy nước… đặt sẵn thúng muối “mồi” chờ rải xuống. Xa xa vài người đang đạp nước lên vuông nhịp nhàng. Trong khi ông tám Làm đã cào muối thành từng đống trắng tinh, chia sẻ: “Tui làm 3 ngàn mét vuông. Năm nay được nắng ngon. Nhưng nước không đạt do độ mặn yếu”.

Làm muối ở vùng ven biển Ba Tri và Bình Đại là nghề truyền thống hơn trăm năm. Trong đó, niên vụ 2025-2026, theo UBND xã Bảo Thạnh, có 761 hộ làm muối, gần 1,9 ngàn lao động. Xã Bảo Thạnh được công nhận Làng nghề truyền thống từ năm 2008, với khoảng 600ha muối, nhiều nhất ở các ấp như: Thạnh Bình, Thạnh Nghĩa, Thạnh Phước, Thạnh Quí. Hàng năm từ tháng 10 âl, bà con bắt đầu cải tạo nền đất, phân ô chuẩn bị sản xuất vụ muối mới, từ ra Giêng cho đến tháng 3 âl vào vụ thu hoạch rộ.

Bây giờ đang vào cuối vụ, bà con tranh thủ từng ngày nắng thu hoạch muối. Không kể trưa nắng cùng chúng tôi ra ruộng muối ấp Nghĩa Thạnh, ông Trịnh Văn Út- Giám đốc HTX Muối Bình Minh Bảo Thạnh cho biết: “Nghề làm muối thu nhập bấp bênh, chỉ làm 6 tháng nắng. Phụ thuộc thời tiết, mưa nhiều thì lượng muối ít. Còn nắng nhiều giá lại rẻ. Có vụ 1 giạ muối mua không được 1kg gạo... Vì thế, những năm gần đây, ngành nông nghiệp và môi trường cùng các chương trình khuyến nông đã hỗ trợ người dân chuyển đổi sản xuất, chú trọng đầu tư hạ tầng cho ngành muối. Giải pháp trải bạt ô kết tinh được diêm dân ứng dụng mang lại hiệu quả cao. So với cách làm truyền thống, trong ô trải bạt rút ngắn thời gian kết tinh, giảm công lao động, sản lượng muối tăng gấp đôi. Hiện nay 99% hộ làm muối áp dụng phương pháp này. Đây là quy trình sản xuất nhằm cho ra sản phẩm với chất lượng cao, muối trắng, không pha lẫn tạp chất”.

Cùng với các giải pháp ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi sản xuất, UBND xã Bảo Thạnh định hướng phát triển vùng muối sản xuất tập trung, đề xuất giải pháp đẩy nhanh đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất, vận chuyển để góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả nghề muối.

“Muối Ba Tri nói chung và Bảo Thạnh nói riêng có vị mặn dịu, chứ không mặn chát như các vùng muối khác”, nhiều người dân làm muối nói với chúng tôi đặc điểm và cũng là ưu thế của vùng muối.

Trong khi đó, “hình mẫu” sản xuất- tiêu thụ của HTX Muối Bình Minh Bảo Thạnh dần định hình chuỗi liên kết giá trị bền vững. HTX hiện có hơn 96 hộ tham gia sản xuất muối với 45ha, trong niên vụ cho năng suất đạt từ 50-60 tấn/ha. “Sản phẩm “Muối biển trắng sạch” của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Chúng tôi sẽ tiếp tục huy động nguồn lực đầu tư dây chuyền sản xuất, chế biến sản phẩm từ muối.

Đồng thời, tìm hướng đi mới làm du lịch cộng đồng khám phá nghề làm muối gắn với trải nghiệm vùng biển như mò tôm, bắt cá… Bởi diêm dân chỉ làm muối 6 tháng, còn lại phải đi nơi khác tìm việc làm, thu nhập bấp bênh. Nếu không có định hướng lâu dài, thì người làm muối rất khó khăn”- ông Trịnh Văn Út bảo vậy. Những giải pháp, chiến lược phát triển nghề muối tạo sinh kế bền vững, đa dạng sản phẩm để đưa muối Bảo Thạnh đi xa hơn cũng là mong muốn lớn của diêm dân xứ biển này.

Một vòng quanh xã biển Tân Thủy

Ông Nguyễn Hữu Hậu cùng phóng viên đi thực tế khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá kết hợp Cảng cá Ba Tri. Ảnh: NGUYỄN THỊNH

Từ ruộng muối, chúng tôi theo tuyến đường hơn 10km ra khu vực biển Cồn Nhàn (ấp Thạnh Hải). Dọc tuyến bờ kè Cồn Nhàn khoảng 2,5km được đầu tư kiên cố, nhiều hàng quán cung cấp dịch vụ ăn uống, du lịch sinh thái. Nhân viên một điểm du lịch giới thiệu cho chúng tôi các dịch vụ trải nghiệm tắm biển, bắt nghêu, câu cá…

“Ngày lễ, tết khách đông, gọi món ăn phải chờ hơn tiếng rưỡi mới kịp phục vụ”, cô nhân viên vui vẻ vừa gợi ý chúng tôi dùng món nghêu hấp xả, cuốn bánh tráng. Đặc biệt là cua Bình Đại rất ngon, nuôi hoàn toàn thiên nhiên dưới tán rừng, mỗi đập nuôi cua có khi đến mấy mẫu. Do điều kiện thổ nhưỡng vùng biển phù sa, thịt cua có hương vị rất riêng so với các vùng biển khác. Có lẽ là điểm du lịch mới được biết đến gần đây, Cồn Nhàn còn rất ít dịch vụ và chưa có điểm bán đặc sản địa phương để khách mua về làm quà.

Rời Cồn Nhàn, chúng tôi đến xã Tân Thủy được sáp nhập từ các xã An Hòa Tây, Tân Thủy và thị trấn Tiệm Tôm (thuộc huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre cũ). Với diện tích 52,55km xã có nhiều tiềm năng, không gian phát triển rộng lớn, có cơ hội trở thành vùng đệm chiến lược, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái.

Ông Nguyễn Hữu Hậu- Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thủy, cho biết những tháng đầu năm, xã tập trung chỉ đạo sản xuất nông nghiệp đúng khung thời vụ; thực hiện các giải pháp hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản; tuyên truyền, vận động Nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện ven biển.

Theo ông Hậu, phát huy thế mạnh của từng khu vực, xã chú trọng phát triển vùng rau màu An Hòa Tây với sản lượng hàng năm hơn 80 ngàn tấn. Hiện Tổ hợp tác Sản xuất rau màu đang được củng cố để thành lập HTX nông nghiệp, nhằm góp phần ổn định đầu ra, nâng cao chất lượng và giá trị nông sản. Trong khi An Thủy, Tiệm Tôm chú trọng phát triển nuôi trồng thủy sản, đặc biệt nghề nuôi nghêu vỗ béo khá hiệu quả. Lĩnh vực thủy sản tiếp tục giữ vai trò kinh tế mũi nhọn của xã, quý I/2026 tổng sản lượng toàn ngành đạt 2,560 ngàn tấn.

Trong khi đó, xã Tân Thủy số lượng tàu cá lớn nhất tỉnh, với 1,445 ngàn tàu đang hoạt động. Bên cạnh định hướng phát triển hậu cần nghề cá, xã tiếp tục tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức để ngư dân chấp hành nghiêm quy định, tuyệt đối không vi phạm vùng biển nước ngoài. Duy trì giám sát 100% tàu cá xa bờ. Tăng cường kiểm tra, giám sát và kiên quyết xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm hoặc thiếu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Định hướng phát triển hậu cần nghề cá, Cảng cá Ba Tri (thuộc ấp An Thới, xã Tân Thủy) hoàn thành và đưa vào vận hành, phục vụ phát triển kinh tế- xã hội vào năm 2025, cùng với các công trình, dự án: Đường giao thông vào khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá kết hợp Cảng cá Ba Tri (nay là QL57C); xây dựng cầu Châu Ngao; khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá kết hợp Cảng cá Ba Tri; hạ tầng vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao; xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế bền vững cho người dân vùng ven biển Ba Tri nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu (TDA4); dự án phòng, chống xâm thực, xói lở bờ biển huyện Ba Tri. Tổng mức đầu tư các công trình, dự án hơn 1 ngàn tỷ đồng.

“Cảng cá Ba Tri có vị trí gần cửa sông Hàm Luông, là cảng cá chỉ định đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản và tàu cá hoạt động vùng khơi trở ra cập cảng. Cùng với các dự án cụm công nghiệp, hạ tầng giao thông được đầu tư… kỳ vọng thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội vùng ven biển này”- ông Nguyễn Hữu Hậu cho biết.

(Còn tiếp)

NHÓM PHÓNG VIÊN