Theo Cục Trồng trọt và BVTV, so với cùng kỳ năm 2025, nhìn chung cơ cấu cây trồng có sự chuyển dịch tích cực, trong đó rau các loại (tăng 26,6%), mía (tăng 32%), bắp (tăng 12,6%) và đậu các loại (tăng 11,2%). Khu vực ĐBSCL có mức biến động rõ rệt hơn, với diện tích tăng mạnh ở rau màu, mía và bắp, nhưng giảm ở đậu phộng và nhóm cây trồng khác.
Kết quả trên cho thấy xu hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng linh hoạt, tăng diện tích các loại cây có hiệu quả kinh tế cao và phù hợp thị trường, đặc biệt là rau màu, cây công nghiệp ngắn ngày, đồng thời thu hẹp những cây trồng kém hiệu quả.
Ước tổng diện tích chuyển đổi từ đất trồng lúa sang cây trồng khác và mô hình lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản trong vụ Đông Xuân 2025-2026 tại các tỉnh phía Nam đạt trên 4 ngàn hecta; trong đó ĐBSCL có trên 2,3 ngàn hecta chuyển đổi, Đông Nam Bộ có trên 1,7 ngàn hecta.
Tuy nhiên, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa dù đã có mô hình hiệu quả nhưng chưa được nhân rộng; vùng chuyển đổi chưa gắn với kế hoạch chung.
Chuyển đổi cây trồng trên đất lúa còn thiếu liên kết với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm, chưa bảo đảm khâu tiêu thụ mang tính bền vững. Chính sách khuyến khích chuyển đổi cây trồng trên đất lúa chưa được thực hiện mạnh mẽ. Kết cấu hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu, hiệu quả thấp.
Thời gian tới, ngành chức năng tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi cây trồng trên đất lúa kém hiệu quả, theo đó, vùng khả năng bị hạn hán, thiếu nước tưới chuyển đổi cây trồng cạn như bắp, đậu phộng, đậu, khoai lang... hoặc chuyển dịch mùa vụ gieo trồng để tránh thiệt hại do thiếu nước ngọt và do xâm nhập mặn; tổ chức sản xuất phù hợp điều kiện sinh thái và lợi thế từng vùng, bảo đảm hiệu quả và tính bền vững. Đối với vùng ĐBSCL, ưu tiên cây thích ứng hạn, mặn như bắp, đậu nành, rau màu ngắn ngày; đẩy mạnh luân canh trên đất lúa; phát triển mía, đậu phộng gắn với chế biến và thị trường.
NGUYÊN KHANG

