Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả quản lý, sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, cùng với việc khai thác những lợi ích từ công nghệ, yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), bảo đảm an toàn dữ liệu và sử dụng phần mềm hợp pháp ngày càng trở nên cấp thiết. Đây là nền tảng để doanh nghiệp (DN) đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững.
 |
| Đồng chí Nguyễn Quỳnh Thiện - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh tham dự lễ ký kết bản ghi nhớ hợp tác giữa Sở Khoa học và Công nghệ và Microsoft Việt Nam. |
Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ
Trong môi trường số, tài sản của DN không còn giới hạn ở máy móc, thiết bị, nhà xưởng hay sản phẩm hữu hình mà bao gồm thương hiệu, dữ liệu, phần mềm, nội dung sáng tạo và giải pháp kỹ thuật. Những tài sản này đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, song cũng đứng trước nguy cơ bị sao chép, khai thác trái phép hoặc thất thoát nếu thiếu biện pháp quản lý, bảo vệ phù hợp. Đặc biệt, sự phát triển của thương mại điện tử, các nền tảng trực tuyến và AI đang đặt ra những thách thức mới đối với việc bảo vệ quyền SHTT.
Đối với tỉnh, bảo vệ quyền SHTT còn gắn với yêu cầu phát triển thương hiệu, nâng giá trị sản phẩm đặc trưng, sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, nông sản và sản phẩm chế biến. Khi hoạt động quảng bá, phân phối ngày càng mở rộng trên nền tảng số, việc chủ động đăng ký bảo hộ, quản lý và khai thác tài sản trí tuệ trở thành yêu cầu cần thiết để DN bảo vệ thành quả sáng tạo, mở rộng thị trường.
Ông Hà Phan Thanh Phương - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh cho rằng, chuyển đổi số phải đi đôi với tôn trọng bản quyền và bảo vệ tài sản trí tuệ. DN cần xem việc sử dụng phần mềm có bản quyền là khoản đầu tư cho nền tảng vận hành an toàn. Phần mềm không rõ nguồn gốc, thiếu cơ chế bảo mật có thể làm gia tăng nguy cơ mất dữ liệu, nhiễm mã độc, gián đoạn hoạt động và phát sinh rủi ro pháp lý. Vì vậy, DN cần xây dựng quy định nội bộ về sử dụng phần mềm, quản lý tài khoản, phân quyền truy cập, sao lưu dữ liệu và kiểm soát việc cài đặt ứng dụng.
“Việc xây dựng văn hóa tôn trọng bản quyền và SHTT cần bắt đầu từ những việc rất cụ thể như sử dụng phần mềm đúng giấy phép, không sao chép trái phép, bảo vệ dữ liệu và nâng cao trách nhiệm của từng nhân viên” - ông Phương nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, dù có thể trở thành “trợ thủ đắc lực”, việc ứng dụng AI không đồng nghĩa mọi sản phẩm được tạo ra đều có thể sử dụng mà không phát sinh rủi ro pháp lý. DN cần kiểm tra tính chính xác, quyền sử dụng dữ liệu đầu vào, đầu ra và điều kiện sử dụng của từng công cụ. Đồng thời, không tùy tiện đưa dữ liệu khách hàng, thông tin tài chính, bí mật kinh doanh lên các nền tảng AI khi chưa đánh giá đầy đủ mức độ bảo mật.
Ứng dụng công nghệ hiệu quả
Để chuyển đổi số mang lại giá trị lâu dài, DN còn phải giải quyết bài toán lựa chọn và sử dụng công nghệ phù hợp. Thực tế, không phải DN nào cũng có đủ nguồn lực, nhân sự và kinh nghiệm để triển khai giải pháp số, nhất là khi công nghệ liên tục thay đổi. Vấn đề đặt ra không đơn thuần là đầu tư bao nhiêu cho công nghệ, mà là công nghệ có giải quyết được những khó khăn trong vận hành, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh hay không. Nếu thiếu mục tiêu cụ thể, việc ứng dụng phần mềm hoặc AI có thể trở thành khoản đầu tư dàn trải, khó đánh giá kết quả.
 |
| Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ góp phần phát triển thương hiệu, nâng giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP của tỉnh. |
Ông Hà Phan Thanh Phương đề xuất DN thực hiện theo 3 bước: rà soát hiện trạng, xác định điểm nghẽn; lựa chọn một vài công việc để thí điểm, đo lường hiệu quả; sau đó đánh giá và nhân rộng khi giải pháp chứng minh được tính phù hợp, đáp ứng yêu cầu bảo mật và bản quyền. Đồng thời, DN cần sự hỗ trợ thiết thực từ cơ quan quản lý, đơn vị công nghệ.
Ông Phan Hồng Sơn - đại diện Microsoft Việt Nam cho rằng, Microsoft Việt Nam đồng hành cùng tỉnh trong chuyển đổi số và ứng dụng AI, tập trung xây dựng môi trường làm việc hiện đại, an toàn, nâng cao năng lực số và chia sẻ kinh nghiệm triển khai công nghệ. Trong đó, bảo mật và sử dụng phần mềm có bản quyền được xem là nền tảng quan trọng để phát triển ứng dụng số, AI một cách an toàn. Hoạt động hợp tác sẽ hướng đến những chương trình thí điểm ứng dụng AI cho cán bộ, công chức; sáng kiến nâng cao năng lực số cho giáo viên, DN và người dân; đồng thời nghiên cứu ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành. Microsoft Việt Nam sẽ phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng lộ trình hành động, đo lường cụ thể để làm cơ sở đánh giá, mở rộng.
Tại hội thảo “Đẩy mạnh công tác bảo vệ quyền SHTT trên môi trường số - giải pháp ký kết hợp tác cùng Microsoft”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Quỳnh Thiện nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong bảo vệ quyền SHTT; tăng cường phối hợp, phát hiện và xử lý nghiêm hành vi vi phạm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý và bảo vệ quyền SHTT; gắn bảo vệ quyền SHTT với phát triển thương hiệu và nâng giá trị sản phẩm địa phương. Việc ứng dụng công nghệ phải gắn với quy trình nghiệp vụ rõ ràng, dữ liệu tin cậy và bảo đảm an toàn thông tin.
Ông Nguyễn Quỳnh Thiện đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Microsoft Việt Nam cụ thể hóa nội dung hợp tác thành chương trình, kế hoạch có nhiệm vụ, lộ trình và kết quả đầu ra rõ ràng. Các hoạt động cần hướng đến lợi ích thiết thực. Tỉnh luôn đồng hành và khuyến khích DN, hợp tác xã chủ động xây dựng chiến lược SHTT gắn với sản xuất, kinh doanh và chuyển đổi số; quan tâm đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và đối tượng SHTT phù hợp.
Sự phối hợp chặt chẽ, chủ động của cơ quan nhà nước, DN và sự đồng hành của chuyên gia sẽ giúp công tác bảo vệ quyền SHTT của tỉnh đi vào thực chất, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch và bền vững.
Bài, ảnh: THIỆN CHÍ
