Sau 1,5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia (Nghị quyết 57) đã tạo chuyển biến quan trọng về nhận thức, quyết tâm chính trị và phương thức tổ chức thực hiện. Định hướng thời gian tới là tạo ra sản phẩm cụ thể, kết quả đo lường được và tác động thiết thực; lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp, năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia làm thước đo.
 |
| Sinh viên tham gia workshop về khởi nghiệp sáng tạo tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh. |
Nghị quyết 57 đi vào cuộc sống
Trên cơ sở kết quả thực hiện của các cơ quan Trung ương và địa phương, Văn phòng Trung ương Đảng- cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển KHCN, ĐMST và CĐS (Ban Chỉ đạo) đã có báo cáo, đánh giá toàn diện, thực chất, làm rõ những kết quả nổi bật, hành động đột phá, điểm nghẽn cần tháo gỡ và đề xuất nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung chỉ đạo trong 6 tháng cuối năm 2026.
Theo đó, dự thảo tóm tắt những điểm nổi bật như: thể chế đi trước tạo hành lang pháp lý, khơi thông nguồn lực; chuyển dịch tư duy lập pháp từ “khuyến khích chung” sang “thiết kế hành lang pháp lý thực thi”. Các cơ quan trong hệ thống chính trị đã xây dựng, trình ban hành hơn 400 văn bản, trong đó có 30 luật; ngân sách bố trí cho KHCN, ĐMST, CĐS đạt 3% tổng chi ngân sách nhà nước, ở mức cao nhất trong 10 năm; tư duy quản lý chuyển từ kiểm soát đầu vào, thủ tục sang tự chủ, quản lý theo mục tiêu và kết quả đầu ra.
CĐS có chuyển biến rõ nét, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp (DN) và bảo đảm vận hành phục vụ hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 2 cấp: 5G phủ khoảng 91,9% dân số, hơn 71 triệu tài khoản định danh điện tử được kích hoạt, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại địa phương đạt 93,54%, ước tính tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm cho người dân, DN và Nhà nước.
Cùng với đó, KHCN và ĐMST đã định hình được nhiệm vụ trọng tâm. Đã xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược, 30 nhóm sản phẩm và 20 bài toán lớn của quốc gia; song số công nghệ được làm chủ, sản phẩm được thương mại hóa và tạo tác động kinh tế còn ít, phần lớn nhiệm vụ đang ở giai đoạn thiết kế cơ chế, chuẩn bị đầu tư hoặc thử nghiệm.
Đồng chí Nguyễn Hải Ninh- Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo cho biết, công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57 được thực hiện khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ. Tư duy quản lý KHCN chuyển từ chú trọng đầu vào sang tự chủ, quản lý theo mục tiêu, kết quả đầu ra.
Một số chủ trương được thể chế hóa: CĐS, dữ liệu; thử nghiệm có kiểm soát; khoán chi, chấp nhận rủi ro; sở hữu trí tuệ; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; thu hút nhân tài. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 đạt 14%. Thương mại điện tử đạt khoảng 31 tỷ USD, dự kiến vượt 60 tỷ USD năm 2030; tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán đạt khoảng 89%. Cùng với việc thúc đẩy CĐS, các nhiệm vụ phát triển KHCN, ĐMST đã được tập trung triển khai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm- Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương ghi nhận, biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, các viện nghiên cứu, trường ĐH, cộng đồng DN, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và Nhân dân trong thực hiện Nghị quyết 57 thời gian qua.
Từ các ví dụ thực tế cho thấy Nghị quyết 57 đã đi vào từng ngõ ngách của cuộc sống, với nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo; nhiều địa phương đã bắt đầu tìm được cách đi phù hợp với điều kiện của mình.
Cụ thể như Hà Nội với nền tảng HanoiWork dùng chung phục vụ đến cấp xã.
Cà Mau đưa công nghệ sinh học và tự động hóa vào nuôi tôm. Vĩnh Long đưa máy bay không người lái xuống đồng ruộng.
Đồng Tháp ứng dụng dữ liệu số để giám sát sâu bệnh, giúp tiết kiệm chi phí cho nông dân.
Ninh Bình, Tuyên Quang dùng AI để quản lý di sản và phát triển du lịch.
Quảng Trị làm chủ quy trình công nghệ sinh học để tạo ra sản phẩm OCOP.
Thái Nguyên, Cần Thơ, Lào Cai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Gia Lai ứng dụng KHCN xây dựng chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thế mạnh của địa phương.
Tạo ra giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng
Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong 6 tháng cuối năm 2026 và thời gian tới, cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương đề xuất, trọng tâm là tạo ra sản phẩm cụ thể, kết quả đo lường được và tác động thiết thực; lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy hiệu quả phục vụ người dân, DN, năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia làm thước đo; tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn và thực hiện các giải pháp nhằm đạt được mục tiêu của Nghị quyết 57.
 |
| Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình tăng trưởng mới. Trong ảnh: Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh. |
Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, trong giai đoạn vừa qua đã tập trung tạo lập nền móng; giai đoạn tới phải tập trung tạo ra kết quả. Phải chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế chuyển sang tạo ra sản phẩm; từ hoàn thành nhiệm vụ chuyển sang tạo ra giá trị; từ chuẩn bị điều kiện chuyển sang đóng góp trực tiếp cho phát triển đất nước.
Định hướng nhiệm vụ thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu 4 yêu cầu lớn. Thứ nhất, tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết 57 gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải coi thực hiện Nghị quyết 57 là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên. Trung ương đã quyết liệt thì địa phương cũng phải quyết liệt; tỉnh quyết liệt thì xã cũng phải chuyển động. Các cơ quan trong hệ thống chính trị phải gương mẫu đi đầu để DN và người dân cùng tham gia.
Thứ hai, chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng 2 con số trước mắt và tăng trưởng bền vững lâu dài. Các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57 chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, có dữ liệu kiểm chứng, có người dùng thực tế và có hiệu quả đếm được: công nghệ nào đã được làm chủ, dữ liệu nào đã được kết nối, thủ tục nào đã được cắt giảm, DN nào đã lớn lên, ngành nào đã tăng năng suất, người dân được hưởng lợi gì, xã hội tiết kiệm được bao nhiêu, tăng trưởng đóng góp được bao nhiêu phần trăm.
Thứ ba, tạo chuyển biến đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, từ các cơ quan trong hệ thống chính trị ra toàn xã hội. Các bộ, ngành Trung ương phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển lĩnh vực được giao phụ trách; chủ động rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; ban hành kịp thời quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình, kiến trúc tổng thể; tháo gỡ rào cản, điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc. Các địa phương, phải chuyển mạnh từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang tư duy chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong phân cấp, phân quyền; xuất phát từ điều kiện, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển của mình để chọn đúng trọng tâm, trọng điểm. Không phải địa phương nào cũng làm tất cả công nghệ chiến lược, nhưng địa phương nào cũng phải biết ứng dụng KHCN, ĐMST, CĐS vào những vấn đề thiết thực nhất, đóng góp vào tăng trưởng.
Thứ tư, đổi mới mạnh mẽ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực tế. Người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, các thành viên Ban Chỉ đạo, các cấp ủy, tổ chức đảng, các bộ, ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo rà soát nhiệm vụ thuộc phạm vi phụ trách, xác định rõ điểm nghẽn, nguyên nhân, trách nhiệm, sản phẩm và thời hạn hoàn thành; khẩn trương cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch với mốc thời gian và trách nhiệm rõ ràng. Qua đó, quyết tâm đưa KHCN, ĐMST và CĐS thành động lực phát triển mạnh mẽ của đất nước trong giai đoạn mới, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng.
Bài, ảnh: NAM ANH
