Chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp

Theo ngành nông nghiệp (NN), việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và tự động hóa trong sản xuất, quản lý, tiêu thụ nông sản trở thành xu hướng tất yếu, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chi phí, tăng tính cạnh tranh và phát triển NN bền vững.

Ứng dụng chuyển đổi số, tự động hóa góp phần nâng tính cạnh tranh và phát triển sản xuất bền vững.

Nhiều mô hình hiệu quả

Chuyển đổi số (CĐS) trong NN là đưa thêm phần mềm hay máy móc hiện đại vào sản xuất, quan trọng hơn là thay đổi cách làm từ khâu trồng trọt, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Khi thông tin được thu thập và kết nối với nhau, nông dân và HTX có thể theo dõi kịp thời giá cả thị trường, thời tiết, tình hình sâu bệnh hay nhu cầu của người mua để đưa ra quyết định phù hợp. Nhờ đó, sản xuất chủ động hơn, giảm được nhiều rủi ro và nâng hiệu quả, thu nhập cho người sản xuất.

Trong 5 năm qua, Liên minh HTX tỉnh đã hỗ trợ HTX tiếp cận, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất, chế biến, bảo quản nông sản; ứng dụng công nghệ số trong quản lý, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Tiêu biểu như các đề tài: “Xây dựng và ứng dụng các giải pháp quản lý truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm: bưởi da xanh, dừa xiêm xanh, chôm chôm, nhãn và hoa kiểng của tỉnh”; “Ứng dụng công nghệ Blockchain phục vụ quản lý và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm đặc sản của địa phương”; “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý chuỗi giá trị cây trồng chủ lực trên địa bàn tỉnh”; “Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ vi sinh vào chuỗi liên kết nâng cao giá trị nông sản theo hướng hữu cơ bền vững”…

Bên cạnh đó, một số mô hình HTX ứng dụng công nghệ bước đầu phát huy hiệu quả, nâng năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh. Từng bước đưa nông sản thế mạnh của tỉnh đến với các tỉnh lân cận và trực tiếp khách hàng tiêu dùng, góp phần ổn định đời sống cho thành viên HTX nói riêng và phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh nói chung.

Điển hình như HTX NN Long Khánh (xã Long Khánh) mạnh dạn chuyển đổi sang nuôi thâm canh ứng dụng công nghệ cao tái sử dụng nước, để kiểm soát chất lượng tốt hơn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và ứng dụng công nghệ IoT. Nhờ vậy, tôm nuôi đạt tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, BAP, ASC… gắn với mã số vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đáp ứng theo yêu cầu thị trường nội địa, xuất khẩu.

Triển khai phần mềm nhật ký nuôi online và trợ lý ảo AI trong nuôi thủy sản, ông Võ Thanh Quang- Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Thủy sản Đồng Phú (xã An Bình) cho biết: HTX có 70 lồng bè đạt chứng nhận VietGAP. HTX ứng dụng phần mềm AI giúp theo dõi sát môi trường nước, kiểm soát quy trình nuôi, điều chỉnh lượng thức ăn hợp lý, từ đó tăng tỷ lệ sống và giảm chi phí sản xuất. Đây là nền tảng để HTX tiến tới xây dựng nhà máy sơ chế, từng bước khép kín chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ.

Tăng cường chuyển đổi số

Các mô hình HTX ứng dụng công nghệ cao, CĐS trong sản xuất cho thấy vai trò trung tâm của HTX trong quá trình hiện đại hóa NN. Khi HTX triển khai nhật ký điện tử, phần mềm quản lý, hệ thống cảm biến IoT hay trí tuệ nhân tạo trong giám sát môi trường nuôi trồng, nâng năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hay chứng nhận quốc tế khác. Từ đó, nông sản địa phương có điều kiện mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và xuất khẩu.

Theo Sở NN và Môi trường, việc ứng dụng khoa học- công nghệ, đặc biệt là CĐS trong NN thiếu đồng bộ; cơ sở dữ liệu phục vụ dự báo, quản lý và điều hành phát triển NN, nông dân, nông thôn gắn với quản lý, khai thác bền vững tài nguyên và bảo vệ môi trường chưa được hình thành đầy đủ, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Ông Lâm Văn Tân- Giám đốc Sở NN và Môi trường cho biết: Thời gian tới, ngành NN tiếp tục thực hiện đổi mới tư duy phát triển NN từ “sản xuất NN” sang “kinh tế NN”, lấy hiệu quả, giá trị gia tăng và thị trường làm trung tâm; chú trọng phát triển theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao gắn với việc xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc và CĐS.

Mở rộng ứng dụng công nghệ sinh học, tự động hóa, cảm biến, thiết bị bay không người lái, internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, sản xuất và giám sát môi trường NN. Tăng cường hợp tác, liên kết với doanh nghiệp công nghệ số, ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng số vùng nông thôn, đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, HTX và nông dân, khuyến khích doanh nghiệp cung cấp các giải pháp NN thông minh phù hợp với thực tiễn địa phương.

Tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn về vốn, tín dụng, thuế và đất đai đối với doanh nghiệp, HTX, nông dân ứng dụng công nghệ cao; thúc đẩy hợp tác công- tư, khởi nghiệp sáng tạo, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực NN. Qua đó, huy động đa dạng nguồn lực đầu tư vào NN, nông thôn, góp phần nâng năng suất, chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của ngành NN trong thời kỳ CĐS.

Bài, ảnh: NGUYÊN KHANG