Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Phải nhận thức sâu sắc khoa học, công nghệ (KH-CN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình phát triển, xác lập mô hình tăng trưởng mới; là con đường tất yếu để hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm của đất nước.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ nhằm khắc phục nguy cơ tụt hậu mà còn trực tiếp góp phần nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.
 |
| Sinh viên tham quan, tìm hiểu kiến thức về khởi nghiệp tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh. Ảnh: TUYẾT HIỀN |
Khoa học, công nghệ là động lực tăng trưởng chủ yếu
Sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW được ban hành, hệ thống thể chế về KH-CN, ĐMST, CĐS, công nghệ cao và công nghệ chiến lược tiếp tục được hoàn thiện theo hướng bao quát toàn bộ quá trình từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm đến ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa; tăng quyền tự chủ, gắn quản lý với sản phẩm đầu ra và chấp nhận rủi ro trong hoạt động nghiên cứu, ĐMST.
Đóng góp của KH-CN, ĐMST, CĐS vào tăng trưởng, theo kết quả ước tính bước đầu của Bộ Tài chính, tỷ trọng giá trị tăng thêm của KH-CN và CĐS trong GDP tăng từ khoảng 15,29% năm 2020 lên 16,51% năm 2025. Riêng năm 2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số ước khoảng 14,02% GDP, trong đó kinh tế số lõi khoảng 8,42%, giá trị tạo thêm do số hóa các ngành kinh tế khác khoảng 5,60%; tỷ trọng giá trị tăng thêm của hoạt động KH-CN ước khoảng 2,49% GDP.
Từ kết quả tăng trưởng thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng - Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển KH-CN, ĐMST và CĐS nhận định, các động lực truyền thống vẫn có vai trò quan trọng nhưng để tăng trưởng cao, liên tục và bền vững, con đường duy nhất là tăng năng suất.
Việc đó chỉ có thể đến từ KH-CN, ĐMST và CĐS. Nghị quyết 57-NQ/TW đã xác định, đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP và đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng là trên 55%. Vì vậy, KH-CN, ĐMST, CĐS không còn là động lực hỗ trợ mà phải trở thành động lực chủ yếu, trực tiếp và đo đếm được bằng kết quả tăng trưởng cụ thể; đặc biệt là đóng góp trực tiếp vào việc tăng năng suất và tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thủ tướng cho biết, sau thời gian triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, thể chế cơ bản đã được khơi thông, danh mục công nghệ chiến lược cũng đã được phê duyệt, hạ tầng số, dữ liệu số, dịch vụ công trực tuyến cũng đã có những bước chuyển rất rõ nét.
Tuy nhiên, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ 3 nghịch lý: kết quả chưa tương xứng với chủ trương, nguồn lực và đặc biệt là quyết tâm chính trị rất cao; chưa tạo ra nhiều sản phẩm chiến lược cụ thể; chưa đóng góp rõ nét vào tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực quản trị quốc gia. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không còn là nhận thức, chủ trương hay nguồn lực, mà là năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu.
“Nơi nào người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo thì có sản phẩm, kết quả cụ thể; nơi nào làm hình thức thì chuyển biến hạn chế. Nói cách khác, chúng ta đã làm khá tốt phần mở đường, nhưng phần ra sản phẩm, ra doanh thu, ra tăng trưởng thì còn chậm và còn chưa đáp ứng được kỳ vọng cũng như yêu cầu của chúng ta đặt ra”- Thủ tướng nói và nhấn mạnh 3 định hướng quan trọng: cần chuyển mạnh từ “đo đầu vào” sang đo đầu ra, tăng trưởng.
Không lấy số văn bản, số đề tài, số nền tảng làm thước đo, mà lấy năng suất lao động, doanh thu công nghệ số, giá trị gia tăng và mức đóng góp vào GRDP của từng địa phương và GDP của đất nước. Mỗi nhiệm vụ phải trả lời được 4 câu hỏi: Đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng? Ai là người chịu trách nhiệm? Nguồn lực ở đâu? Đến khi nào có kết quả?
Chuyển trọng tâm từ chính phủ số sang kinh tế số, xã hội số. Đánh giá lại khả năng thực hiện từng mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW, nhất là tỷ trọng kinh tế số trong GDP. Số hóa ngành sản xuất chủ lực, phát triển kinh tế dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ số. Lấy mua sắm công, đầu tư công làm thị trường đầu tiên.
Phổ cập kỹ năng số, phát triển giáo dục số, y tế số, thanh toán số, gắn với bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Phân vai rõ ràng: Bộ, ngành quản lý tham gia vào tư lệnh chuỗi giá trị; địa phương chọn sản phẩm từ lợi thế thực tiễn; doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt bài toán đến thị trường; trường và viện nghiên cứu theo đơn hàng; Nhà nước kiến tạo thể chế, dữ liệu, hạ tầng và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Ứng dụng khoa học, công nghệ vào đời sống
Phát biểu kết luận tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KH-CN, ĐMST và CĐS quốc gia, ngày 1/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: Các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được.
Kết quả thực hiện không chỉ dừng ở việc văn bản được ban hành, kế hoạch được xây dựng, tổ chức các hội nghị hoặc thành lập bộ máy, mà phải thể hiện bằng công nghệ được làm chủ, dữ liệu được kết nối, thủ tục hành chính được cắt giảm, đơn giản hóa, năng suất được nâng cao, doanh nghiệp phát triển, lợi ích mang lại cho người dân, xã hội và mức đóng góp vào tăng trưởng.
 |
| Tập trung nguồn lực làm chủ và phát triển khoa học, công nghệ. Ảnh minh họa: BÁ THI |
Tiếp tục đẩy mạnh CĐS trong hệ thống chính trị; đồng thời thúc đẩy CĐS trong doanh nghiệp và toàn xã hội, phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu gắn với đổi mới phương thức quản trị và nâng cao năng suất lao động. Cần bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, dùng chung; tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động có kỹ năng số và văn hóa làm việc trên môi trường số.
Về KH-CN và ĐMST, phải gắn kết chặt chẽ việc tạo ra tri thức mới, làm chủ công nghệ và chuyển hóa thành giá trị mới cho xã hội. Tập trung nguồn lực làm chủ và phát triển công nghệ chiến lược thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, thiết bị bay không người lái, công nghệ biển, đại dương và lòng đất. Đối với từng công nghệ chiến lược, phải xác định rõ mục tiêu theo mốc 1 năm, 3 năm, 5 năm và 10 năm về công nghệ được làm chủ, sản phẩm hình thành, khả năng xuất khẩu và đóng góp cho tăng trưởng, quốc phòng, an ninh, năng lực tự chủ quốc gia.
Mỗi địa phương phải xác định rõ bài toán thực tiễn cần giải quyết bằng KH-CN, ĐMST và CĐS; chủ động đăng ký đảm nhận bài toán lớn, đề xuất cơ chế, mô hình, cách làm mới; kịp thời phản ánh vướng mắc từ thực tiễn để kiến nghị Trung ương sửa đổi, hoàn thiện thể chế. Cộng đồng doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đổi mới công nghệ, CĐS, đào tạo nhân lực chất lượng cao và tham gia chương trình công nghệ chiến lược quốc gia, thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái ĐMST.
Viện nghiên cứu, trường ĐH và đội ngũ nhà khoa học tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và nguồn nhân lực chất lượng cao; tập trung giải quyết bài toán thực tiễn của đất nước, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Đối với hoạt động nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ, lấy hiệu quả ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa làm một trong những thước đo quan trọng; đồng thời, tiếp tục coi trọng nghiên cứu cơ bản, nhất là tại lĩnh vực nền tảng, chiến lược.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ trên thế giới diễn biến nhanh, ngày càng gay gắt, khoảng cách phát triển có nguy cơ ngày càng gia tăng, việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW không được chậm trễ, phải quyết tâm hơn, hành động mạnh mẽ hơn, bảo đảm thực chất và hiệu quả.
TUYẾT HIỀN
