ThS. PHẠM QUANG CHIẾN
Trong mọi giai đoạn cách mạng, công tác tuyên giáo luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là “mạch nguồn” dẫn dắt tư tưởng, củng cố niềm tin và tạo sự thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi đất nước đẩy mạnh đổi mới mô hình tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp và chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số, công tác tuyên giáo không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, giáo dục mà còn phải trở thành lực lượng nòng cốt trong quản trị thông tin và định hướng dư luận xã hội.
 |
| Công tác tuyên giáo là lực lượng nòng cốt trong quản trị thông tin và định hướng dư luận xã hội. Ảnh minh họa. |
Từ thực tiễn cuộc sống: Một “lát cắt” từ cơ sở
Tại tỉnh Vĩnh Long, sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác tuyên giáo đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy những “điểm nghẽn” mang tính hệ thống đang cản trở hiệu quả hoạt động của lĩnh vực này, đặc biệt ở cấp cơ sở – nơi trực tiếp tiếp xúc với Nhân dân và xử lý các vấn đề tư tưởng phát sinh hằng ngày.
Từ thực tiễn đó, việc nhận diện đúng “điểm nghẽn”, phân tích thấu đáo nguyên nhân và đề xuất giải pháp đổi mới là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
Để nhìn nhận rõ những vấn đề đặt ra, cần bắt đầu từ thực tiễn cơ sở – nơi công tác tuyên giáo diễn ra sinh động và cũng bộc lộ rõ nhất những hạn chế.
Xã Trung Hiệp, sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã: Tân An Luông, Trung Chánh, Trung Hiệp, với quy mô 26 ấp, 954 đảng viên và 39 tổ chức cơ sở đảng, là một ví dụ điển hình. Sự thay đổi về quy mô quản lý đã kéo theo sự gia tăng đáng kể về khối lượng công việc, đặc biệt trong lĩnh vực công tác tuyên giáo và dân vận.
Trong năm 2025, địa phương đã tổ chức 223 cuộc tuyên truyền miệng, có 9.832 lượt cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham dự. Chỉ đạo vận hành hiệu quả Trang thông tin điện tử xã Trung Hiệp, thu hút trên 26.500 lượt người truy cập; Fanpage “Trung Hiệp ngày mới” thu hút trên 40.000 lượt người xem và hệ thống truyền thanh các ấp, bảo đảm đúng định hướng, tôn chỉ, mục đích. Điều này cho thấy sự nỗ lực lớn của hệ thống chính trị trong việc đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng ấy lại là một thực tế đáng suy ngẫm: hiệu quả tuyên truyền chưa thật sự tương xứng.
Trên địa bàn xã, nhiều vấn đề dân sinh như giá nông sản giảm, chi phí sinh hoạt tăng, tình trạng ngập nước cục bộ hay hàng giả, hàng kém chất lượng đã tác động trực tiếp đến đời sống và tâm lý người dân. Trong khi đó, thông tin trên mạng xã hội lan truyền nhanh chóng, nhiều khi vượt trước cả thông tin chính thống. Không ít trường hợp, khi cơ quan chức năng lên tiếng thì dư luận đã hình thành theo hướng bất lợi, buộc công tác tuyên giáo phải chuyển sang trạng thái “giải thích” thay vì “định hướng”.
Đáng chú ý hơn, bộ máy làm công tác tuyên giáo ở cơ sở còn nhiều khó khăn. Số lượng cán bộ ít, phần lớn kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ; điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế; kỹ năng sử dụng công nghệ chưa đồng đều. Có những cán bộ chưa thành thạo trong việc sử dụng các nền tảng truyền thông số, dẫn đến hiệu quả lan tỏa thông tin chưa cao.
Từ thực tiễn tại xã Trung Hiệp có thể thấy, những vấn đề này không phải là cá biệt. Trên phạm vi toàn tỉnh, với 124 đơn vị cấp xã và gần 500 cán bộ, công chức làm công tác tuyên giáo và dân vận, bối cảnh sau sáp nhập đã làm gia tăng áp lực quản lý, trong khi nguồn lực chưa được phân bổ tương xứng. Điều này đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận lại một cách toàn diện những “điểm nghẽn” đang tồn tại.
Nhận diện điểm nghẽn: Những “nút thắt” cốt lõi
Từ thực tiễn cơ sở đến bức tranh toàn tỉnh, có thể khái quát các “điểm nghẽn” trong công tác tuyên giáo hiện nay trên một số phương diện chủ yếu.
Trước hết, đó là điểm nghẽn về tổ chức bộ máy và nhân lực. Mặc dù đội ngũ cán bộ tuyên giáo cơ bản đáp ứng yêu cầu về trình độ, nhưng việc kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực đã làm giảm tính chuyên sâu. Cụ thể, Ban Xây dựng Đảng xã Trung Hiệp hiện có 6 biên chế, trong khi phải đảm nhận nhiệm vụ theo ngành dọc của 2 ban tham mưu, giúp việc Tỉnh ủy là Ban Tổ chức và Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; đồng thời còn đóng vai trò thường trực của nhiều ban công tác, ban chỉ đạo như: Ban Chỉ đạo 35, Ban Chỉ đạo thông tin đối ngoại, cộng tác viên dư luận xã hội...
Trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng tăng, yêu cầu ngày càng cao, việc thiếu hụt nhân lực chuyên trách đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tham mưu và triển khai nhiệm vụ, là điều có thể dễ nhìn thấy.
Tiếp theo là điểm nghẽn về năng lực thích ứng với môi trường số. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và mạng xã hội đã tạo ra một “mặt trận mới” trong công tác tư tưởng. Tuy nhiên, một bộ phận cán bộ chưa theo kịp sự thay đổi này, cả về kỹ năng lẫn tư duy. Hạ tầng công nghệ ở cơ sở còn hạn chế, trong khi yêu cầu “tác chiến trên không gian mạng” ngày càng cao.
Thực tế tại xã Trung Hiệp cho thấy, số lượng máy tính dành cho công chức vừa thiếu, vừa chạy chậm, chưa đáp ứng nhu cầu công tác chuyên môn; chưa nói đến việc kết nối internet hay wifi để tham gia “tác chiến”. Lực lượng bí thư, trưởng ấp, trưởng ban công tác mặt trận, trưởng các chi, tổ hội đa số lớn tuổi, chưa thích nghi kịp với công nghệ hiện đại và không gian mạng đang ngày càng phát triển như hiện nay. Cá biệt, còn có đồng chí chưa phân biệt được giữa trang Zalo với cổng thông tin điện tử hay giữa Facebook, Fanpage, group Facebook..., dẫn đến việc chia sẻ, lan tỏa thông tin còn hạn chế.
Bên cạnh đó, phương thức tuyên truyền vẫn còn chậm đổi mới. Nhiều nội dung còn nặng tính hành chính, thiếu tính hấp dẫn và chưa phù hợp với nhu cầu của người dân, đặc biệt là giới trẻ. Trong khi các nền tảng mạng xã hội đòi hỏi thông tin phải nhanh, ngắn gọn, trực quan và có tính tương tác cao thì không ít sản phẩm tuyên truyền vẫn mang nặng cách tiếp cận truyền thống.
Một điểm nghẽn đáng chú ý khác là công tác dự báo và định hướng dư luận. Dù đã có những tiến bộ trong việc nắm bắt tình hình, nhưng khả năng dự báo vẫn còn hạn chế. Trong nhiều trường hợp, công tác tuyên giáo vẫn rơi vào thế “đi sau dư luận”, thiếu tính chủ động và kịp thời.
Cuối cùng là điểm nghẽn về cơ chế phối hợp. Sự phối hợp giữa các ngành, cơ quan, đơn vị trong công tác tuyên giáo tuy đã được cải thiện nhưng chưa thật sự đồng bộ và hiệu quả. Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh chóng, việc thiếu cơ chế phản ứng nhanh và chia sẻ thông tin kịp thời đã làm giảm hiệu quả định hướng dư luận.
Điển hình như công tác phối hợp tuyên truyền giữa Ban Xây dựng Đảng với Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và Phòng Văn hóa - Xã hội của xã chưa được chặt chẽ, nhịp nhàng; vẫn còn tình trạng mạnh ai nấy làm theo chỉ đạo của ngành dọc, chưa tạo được sự thống nhất, đồng bộ trong việc triển khai các nội dung cần tuyên truyền.
Những “điểm nghẽn” này không tồn tại riêng lẻ mà có mối liên hệ chặt chẽ, tác động qua lại, tạo thành những “nút thắt” cần được tháo gỡ một cách đồng bộ.
Giải pháp và kiến nghị đổi mới
Để khắc phục những hạn chế nêu trên, thiết nghĩ cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mang tính căn cơ và lâu dài.
Trước hết, cần đổi mới tư duy về công tác tuyên giáo. Trong bối cảnh hiện nay, tuyên giáo không chỉ là truyền đạt thông tin mà phải là quá trình tương tác, đối thoại và dẫn dắt nhận thức xã hội. Từ đó, chuyển mạnh từ “tuyên truyền một chiều” sang “truyền thông đa chiều”, từ “phản ứng bị động” sang “chủ động định hướng”.
Thứ hai, cần kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Việc bố trí, sắp xếp lại nhân lực theo hướng tinh gọn, hiệu quả; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng truyền thông số, kỹ năng xử lý khủng hoảng thông tin là hết sức cần thiết.
Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy cần quan tâm hơn nữa đến công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên giáo và dân vận cấp cơ sở để đội ngũ này thực sự trở thành lực lượng “đa năng”, vừa vững về chính trị, vừa giỏi về công nghệ.
Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác tuyên giáo. Việc xây dựng hệ sinh thái truyền thông số, tận dụng các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích dư luận sẽ giúp nâng cao hiệu quả tuyên truyền và định hướng thông tin.
Thứ tư, cần đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng hiện đại, gần gũi, dễ tiếp cận. Các sản phẩm tuyên truyền cần được thiết kế sinh động, trực quan, phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Thứ năm, cần nâng cao năng lực dự báo và thiết lập cơ chế phản ứng nhanh. Việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về dư luận xã hội, tăng cường khảo sát, điều tra xã hội học sẽ giúp công tác tuyên giáo chủ động hơn trong xử lý các vấn đề phát sinh. Đồng thời, cần quản lý, điều hành tốt đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội các cấp, đặc biệt là cấp cơ sở, nhằm nắm bắt thông tin từ sớm, từ xa, tránh dẫn đến hình thành “điểm nóng” tại cơ sở và giúp cấp ủy chủ động trong chỉ đạo xử lý các tình huống phát sinh.
Thứ sáu, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các ngành, các cấp. Việc thiết lập quy trình phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin kịp thời và rõ trách nhiệm sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chung của công tác tuyên giáo.
Tóm lại, từ thực tiễn công tác tuyên giáo tại tỉnh Vĩnh Long hiện nay nói chung và xã Trung Hiệp nói riêng cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn tồn tại nhiều “điểm nghẽn” cần được nhận diện và tháo gỡ. Những hạn chế này không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của ngành.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, công tác tuyên giáo cần nhanh hơn nữa, linh hoạt hơn nữa và sáng tạo hơn nữa; phải thực sự đổi mới toàn diện thì mới có thể giữ vững vai trò là “trận địa tư tưởng” của Đảng, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn mới.
