Kỳ 2: Những “nút thắt” từ thực tiễn

Sau thời gian hoạt động, việc tái cấu trúc hệ thống y tế cơ sở đang từng bước đi vào thực tiễn. Bên cạnh những tín hiệu tích cực ban đầu, quá trình triển khai đã bộc lộ không ít khó khăn, thách thức. Những “nút thắt” nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu đưa y tế đến gần dân.

Trung bình mỗi ngày Trạm Y tế phường An Hội tiếp nhận khoảng 300 lượt bệnh. Ảnh: PHAN HÂN

Khó khăn về nhân lực

Theo quyết định của UBND tỉnh, từ ngày 1/1/2026, trạm y tế (TYT) xã, phường hoạt động theo mô hình mới, trực thuộc UBND cấp xã, tập trung vào chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính và khám, chữa bệnh BHYT.

Trong quá trình chuyển giao, sắp xếp, đến ngày 1/3/2026, mô hình chính thức vận hành. Tại phường An Hội, TYT phường được chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, nhân lực từ Trung tâm Y tế khu vực Bến Tre cũ. Hiện TYT phường An Hội thực hiện công tác dự phòng, khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe toàn diện; công tác bảo trợ xã hội và hỗ trợ cộng đồng; an toàn thực phẩm và phòng, chống tai nạn; chuyển đổi số và quản lý hồ sơ; hợp tác và phát triển cộng đồng…

Ghi nhận thực tế tại Khoa Khám bệnh của TYT phường An Hội trong ngày trung tuần tháng 4/2026, bà Nguyễn Thị Hằng (khu phố Mỹ An B, phường An Hội) mắc các bệnh nền (huyết áp, tiểu đường và mỡ máu) nên phải đi khám định kỳ. Khi bà muốn làm xét nghiệm kiểm tra lại thì được báo là máy hư nên không thực hiện được. Tình trạng thiếu thuốc tại trạm cũng thường xuyên xảy ra.

“Có lúc, tôi và người quen đi khám thì người có thuốc mỡ máu, người lại không, buộc chúng tôi phải ra ngoài tự mua thêm để điều trị”, bà Nguyễn Thị Hằng chia sẻ.

Bác sĩ Lê Minh Chấn- Phụ trách Khoa Khám bệnh, TYT phường An Hội cho hay: “Kể từ khi thực hiện chuyển đổi chức năng và nhiệm vụ, TYT đang đối mặt với những bài toán khó về sự tương thích giữa năng lực thực tế và yêu cầu chuyên môn mới. Hiện nay, dù đơn vị đã được đầu tư một số trang thiết bị cơ bản như: máy X- quang hay máy xét nghiệm, nhưng việc vận hành vẫn hạn chế do đội ngũ bác sĩ tại chỗ chưa kịp hoàn tất chứng chỉ chuyên khoa cần thiết theo quy định, thường phải mất khoảng 9 tháng đào tạo”.

Giám đốc TYT phường An Hội Nguyễn Văn Thanh cho biết: “Việc chuyển giao trung tâm y tế khu vực về cho TYT xã quản lý đã giúp bộ máy được kiện toàn nhanh chóng, tạo sự chủ động cho địa phương. Tuy nhiên, khi đi vào vận hành, nhiều TYT vẫn đối mặt với những hạn chế. Khó khăn lớn nhất hiện nay của trạm là nhân lực. Giải thể Trung tâm Y tế thành phố, đội ngũ bác sĩ, có trình độ chuyên môn sâu được phân bổ về 5 phường (Bến Tre, Phú Khương, Sơn Đông, Phú Tân, An Hội). Trong khi đó, thiết bị đa số giữ tại chỗ. Bác sĩ, nhân viên được đào tạo chuyên khoa thực hiện vận hành thiếu dẫn đến thiết bị chưa được tận dụng tối đa công năng”.

Những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Việc sắp xếp và đưa vào hoạt động mô hình TYT mới vẫn đối mặt không ít thách thức, khó khăn lớn nhất là thiếu nhân lực y tế trình độ cao tại tuyến cơ sở, thiếu trang thiết bị cần thiết để triển khai kỹ thuật khám chữa bệnh cơ bản.

Hoạt động khám chữa bệnh tại Trạm Y tế xã Tập Sơn. Ảnh: NGỌC XOÀN

Tại TYT xã Mỹ Long, sau sắp xếp, củng cố lại, trạm có 22 người; trong đó, có 7 bác sĩ. Tuy nhiên, nhân sự chưa đảm bảo để thành lập các phòng chức năng nên trạm vẫn còn thiếu nhiều phòng chức năng theo tiêu chuẩn. Cơ sở vật chất chưa đáp ứng theo Thông tư số 43/2025/TT-BYT, thiếu một số trang thiết bị cận lâm sàng: xét nghiệm, siêu âm, điện tim… làm hạn chế khả năng chẩn đoán và điều trị, điều kiện máy móc, công nghệ thông tin chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ngành y tế.

Theo BS Nguyễn Thị Hồng Nhạn- Phó Giám đốc TYT Mỹ Long: “Bước đầu còn nhiều khó khăn nhưng TYT nỗ lực thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân; trong đó, nhiều người thuộc khu vực biên giới biển”.

Tại TYT xã Tập Sơn, cũng gặp những khó khăn ban đầu trong thực hiện nhiệm vụ nhưng đội ngũ y, bác sĩ tại đơn vị cố gắng khắc phục, thực hiện tốt vai trò của y tế cơ sở trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân.

BS Trần Vĩnh Phước- Giám đốc TYT xã Tập Sơn cho biết: TYT hoạt động theo mô hình mới bước đầu còn khá khó khăn. Chúng tôi đang đề xuất UBND xã và Sở Y tế tháo gỡ. Tuy nhiên, nhiệm vụ chuyên môn vẫn diễn ra bình thường, đảm bảo khám chữa bệnh cho người dân. Hướng tới, trạm sẽ đưa y sĩ, bác sĩ tham gia các lớp đào tạo, tập huấn giúp nâng cao năng lực khám, điều trị, chẩn đoán, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt dịch vụ y tế từ cơ sở.

Theo TS.BS Hồ Thị Thu Hằng- Giám đốc Sở Y tế, hiện nay, TYT chưa đủ năng lực tự tổ chức đấu thầu thuốc, vật tư y tế mà vẫn phải phụ thuộc vào các bệnh viện đa khoa khu vực làm đầu mối cung ứng, dự kiến kéo dài đến hết năm 2026. Bên cạnh đó, đội ngũ kế toán chuyên trách tại trạm còn thiếu, bình quân chỉ đạt 0,4 người/trạm. Nhân lực công nghệ thông tin cũng chưa đáp ứng yêu cầu, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sai sót trong công tác giám định và thanh quyết toán BHYT.

Việc phân cấp quản lý về cho địa phương tuy giúp tăng tính chủ động, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực điều hành của cấp xã. Trong khi đó, đội ngũ làm công tác quản lý ở cơ sở vẫn đang trong quá trình thích ứng với cơ chế mới, nhất là trong lĩnh vực tài chính, nhân sự và quản trị đơn vị. Những khó khăn, vướng mắc trong giai đoạn đầu triển khai là điều khó tránh khỏi, điều quan trọng là phải nhìn nhận rõ những “nút thắt” để có giải pháp tháo gỡ kịp thời.

(Còn tiếp)

PHAN HÂN- NGỌC XOÀN