Từ những giờ học tiếng Việt, bữa cơm ký túc xá đến ngày Tết Việt - Lào - Campuchia, nhiều lưu học sinh đã dần xem Vĩnh Long như quê hương thứ hai. Khi trở về nước, hành trang họ mang theo không chỉ là tấm bằng, mà còn có tiếng Việt, ký ức về lòng hiếu khách và những mối quan hệ có thể tiếp tục nối dài tình hữu nghị.
 |
| Lưu học sinh Trường ĐH Cửu Long trong Tết cổ truyền Bun Pi May được nhà trường tặng lì xì. |
Nhiều năm vun bồi tình hữu nghị
Trong ấn tượng của Phimphasone Bounmy - sinh viên Lào đang học lớp Dược khóa 24, Trường ĐH Cửu Long - là “ngày đầu đến Vĩnh Long, nhớ tiếng còi xe máy và những hàng cây xanh”. Hình dung ban đầu về một đất nước có nhiều điều mới lạ dần được thay bằng cảm giác bình yên, gần gũi.
“Những ngày kỷ niệm quan trọng như Tết Lào, Quốc khánh Lào được tổ chức tại trường khiến em cảm thấy mình không hoàn toàn xa quê”, Phimphasone Bounmy chia sẻ.
Từ năm 2015 - 2025, Trường ĐH Cửu Long đã trao 187 suất học bổng cho lưu học sinh đến từ các đối tác tại Lào, Campuchia và Sri Lanka. Năm 2026, trường tiếp tục dành 28 suất cho lưu học sinh từ Lào và Sri Lanka. Cùng với học phí, một số lưu học sinh còn được hỗ trợ chỗ ở ký túc xá, tiền ăn và sinh hoạt phí.
PGS.TS Lương Minh Cừ - Hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long - cho rằng, để một lưu học sinh học tập tốt, ngoài chương trình đào tạo và học phí, các em cần được bảo đảm những điều kiện cơ bản về nơi ở, ăn uống và đời sống. Sự đồng hành ấy giúp người học yên tâm học tập, hòa nhập và có trải nghiệm tốt đẹp tại Việt Nam.
Leng Puthima, sinh viên Campuchia lớp Dược khóa 25, đến Vĩnh Long qua chương trình hợp tác học bổng giữa Việt Nam và Campuchia. Những ngày đầu, nỗi nhớ nhà và rào cản tiếng Việt khiến em không khỏi bỡ ngỡ. Sự hỏi thăm, giúp đỡ của thầy cô, bạn học và người dân địa phương đã làm vùng đất mới ngày càng thân thuộc.
Trong các lễ hội, chương trình truyền thống, lưu học sinh Campuchia mặc trang phục dân tộc, giới thiệu món ăn, phong tục, văn nghệ quê hương. Sinh viên Việt Nam lại chia sẻ không khí Tết, áo dài, áo bà ba, văn hóa gia đình và những nét sinh hoạt miền Tây.
Vong Piseth - sinh viên Campuchia, lớp Dược khóa 24 - cùng các bạn biểu diễn điệu múa, bài hát Khmer và chuẩn bị món ăn truyền thống trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây. Em ấn tượng với cảnh gia đình Việt quây quần gói bánh tét, bày mâm ngũ quả và với truyền thống tôn sư trọng đạo. Tình bạn trong lớp cũng trở thành một cuộc trao đổi văn hóa tự nhiên, chỉ dạy ngôn ngữ, kể chuyện quê hương mình cho nhau.
Những hoạt động nhỏ ấy đã góp sức cho chủ trương lớn của Chiến lược Ngoại giao văn hóa đến năm 2030, trong đó xác định ngoại giao văn hóa là nhiệm vụ chung, gắn kết với giáo dục.
Học một ngôn ngữ, hiểu văn hóa con người
Điểm đặc sắc trong tiếng Việt thể hiện rõ văn hóa Việt Nam qua giao tiếp, đáng chú ý là cách xưng hô.
Theo ThS Trần Văn Thạch - Giám đốc Trung tâm Đào tạo tiếng Việt cho người nước ngoài, Trường ĐH Cửu Long, lưu học sinh Lào và Campuchia thường gặp khó ở phát âm, sáu thanh điệu, một số phụ âm và âm cuối. Khó hơn nữa là hệ thống xưng hô phụ thuộc tuổi tác, quan hệ và hoàn cảnh.
“Bởi vậy, dạy đúng ngữ pháp mới chỉ là một phần; mục tiêu còn là giúp học viên nói tự nhiên, giao tiếp được và hiểu văn hóa ứng xử của người Việt”, ThS Trần Văn Thạch chia sẻ.
 |
| Sinh viên Lào, Campuchia cùng học tập tại thư viện Trường ĐH Cửu Long. |
Thầy Thạch nhớ một lưu học sinh Lào khi mới sang gần như chưa thể giao tiếp, thường chỉ cười hoặc trả lời bằng vài từ ngắn. Sau một thời gian, em có thể tự mua đồ, gọi món, hỏi đường, trình bày trước lớp.
“Và tiến xa hơn trong sự hiểu biết là ứng xử tình huống khi gặp người lớn tuổi, em tự nhiên xưng ‘cháu’, gọi ‘bác’; khi được giúp đỡ, em nói: ‘Dạ, cháu cảm ơn bác’”, thầy Thạch chia sẻ.
“Lúc đó, tôi nhận ra em không chỉ biết nói tiếng Việt mà đã bắt đầu hiểu cách người Việt giao tiếp và ứng xử với nhau”, thầy Thạch chia sẻ.
Các bài học được đưa ra khỏi lớp học thông qua những video đi chợ, gọi món, hỏi đường, mua hàng; những buổi tìm hiểu Tết Nguyên đán, Trung thu, ẩm thực truyền thống; các chuyến tham quan và giao lưu với sinh viên Việt Nam.
Đến nay, 510 lưu học sinh đã hoàn thành khóa học tiếng Việt tại trường; tổng số lưu học sinh đã dự đánh giá và được cấp chứng chỉ năng lực tiếng Việt là 1.611.
Leng Puthima cho biết, khi sử dụng được tiếng Việt, em dễ trao đổi với giảng viên, học cùng bạn và hiểu các môn chuyên ngành hơn. Quan trọng hơn, ngôn ngữ giúp em tự tin bước vào đời sống địa phương. Em cũng dùng tiếng Việt để kể với người thân, bạn bè ở Campuchia về con người, văn hóa và trải nghiệm tại Vĩnh Long, tự nhận mình là “một cầu nối nhỏ” giúp quê nhà hiểu thêm về Việt Nam.
Vong Piseth thì chọn một cách kể khác: làm video ngắn bằng tiếng Việt đăng lên mạng xã hội, giới thiệu những điểm đã đi qua và lòng hiếu khách của người dân.
Phommahaxay Boulapha từng học tại Vĩnh Long từ năm 2019 - 2024, chuyên ngành Kỹ thuật xét nghiệm y học, hiện công tác tại Alliance International Medical Centre ở Lào. Trở về nước, chị nhanh chóng thích nghi với công việc nhờ kiến thức chuyên môn, phương pháp tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề tích lũy trong thời gian du học.
Tiếng Việt vẫn hiện diện trong công việc hằng ngày. Chị dùng tiếng Việt khi giao tiếp với người bệnh Việt Nam, hỗ trợ phiên dịch cho bác sĩ và trao đổi với bạn bè cũ. Việc hiểu ngôn ngữ, văn hóa và phong cách làm việc của người Việt giúp chị tạo sự tin cậy khi làm việc với các tổ chức, cộng đồng người Việt tại Lào. Chị cũng giới thiệu, khuyến khích người thân, bạn bè sang Việt Nam học tập.
“Tôi đã mang theo tri thức, tình hữu nghị chân thành và những kỷ niệm đẹp đẽ của thanh xuân từ Việt Nam trở về Lào”, Phommahaxay nói.
Đến nay, Trường ĐH Cửu Long có 135 lưu học sinh tốt nghiệp, gồm 122 người Lào và 13 người Campuchia ở các trình độ cao đẳng, đại học, sau đại học.
Theo PGS.TS Lương Minh Cừ, kiến thức chuyên môn là nền tảng nhưng chưa phải đích đến cuối cùng. Nhà trường kỳ vọng người học còn có kỹ năng giao tiếp, khả năng thích ứng trong môi trường đa văn hóa, tinh thần trách nhiệm và ý thức đóng góp cho cộng đồng. Về lâu dài, mỗi cựu lưu học sinh vừa là thành viên của cộng đồng nhà trường, vừa có thể là cầu nối với đối tác, tổ chức và cộng đồng ở quê hương mình.
Mới đây, trong buổi làm việc với Đảng ủy Trường ĐH Cửu Long, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Minh Dũng đánh giá, hoạt động hợp tác quốc tế của trường ngày càng mở rộng, gắn đào tạo với đối ngoại; việc tổ chức giao lưu văn hóa, ngôn ngữ và hỗ trợ đào tạo lưu học sinh, nhất là sinh viên Lào, Campuchia, đã góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường hiểu biết giữa các quốc gia.
Để ngoại giao văn hóa từ giáo dục đi xa hơn, điều đó nằm ở chất lượng đào tạo, sự chăm lo có trách nhiệm, khả năng tháo gỡ những khó khăn rất thực và mạng lưới hợp tác tiếp tục hoạt động sau khi người học trở về.
Trường ĐH Cửu Long đã phối hợp với các cơ quan của Lào thành lập hai trung tâm đào tạo tiếng Việt tại thủ đô Viêng Chăn vào năm 2022 và 2024. Các trung tâm giúp người học trang bị tiếng Việt, tìm hiểu văn hóa và con người Việt Nam trước khi sang học tập.
Bài, ảnh: CAO HUYỀN
