Việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục tại tỉnh đang chuyển từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc trường học phù hợp với quy mô dân số, phân bố dân cư và yêu cầu phát triển. Đích đến là bộ máy gọn hơn, nâng cao năng lực quản trị, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất và bảo đảm quyền lợi của người học.
 |
| Sắp xếp trường học cần khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, đồng thời bảo đảm môi trường học tập an toàn, thuận lợi cho học sinh. |
Tái cấu trúc để sử dụng hiệu quả nguồn lực
Hiện toàn tỉnh có 1,258 ngàn cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập, gồm 370 trường mầm non, 449 trường tiểu học, 311 trường THCS, 107 trường THPT và 21 cơ sở giáo dục thường xuyên.
Theo Phương án số 9166 của UBND tỉnh, sau sắp xếp, toàn tỉnh giảm 114 trường, tương đương 9,1%. Đến nay, các xã, phường cơ bản hoàn thành việc sắp xếp theo phương án này. Trước yêu cầu mới, Sở GD-ĐT tiếp tục phối hợp các địa phương xây dựng phương án tổng thể theo hướng tổ chức lại mạng lưới giáo dục căn cơ hơn.
Dự thảo phương án của xã, phường đề xuất tiếp tục giảm khoảng 450 trường. Nếu tính cả 114 trường đã sắp xếp, số đầu mối dự kiến giảm là 564/1.258 trường, tương đương 44,8%. Sở GD-ĐT đang nghiên cứu, điều chỉnh dự thảo, lấy ý kiến địa phương, sở, ngành liên quan trước khi trình UBND tỉnh.
Theo bà La Thị Thúy- Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở GD-ĐT, tỉnh dự kiến triển khai 2 mô hình tùy điều kiện từng địa phương. Trong đó, trường 1 cấp học quy mô lớn gồm trường chính và các phân hiệu, điểm trường; mô hình còn lại là trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn.
Việc lựa chọn mô hình phải tuân thủ giới hạn rõ ràng: không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp- giáo dục thường xuyên; không sắp xếp cơ sở giáo dục chuyên biệt với trường phổ thông đại trà.
“Quan điểm xuyên suốt của ngành giáo dục là việc sắp xếp không đơn thuần nhằm tinh gọn đầu mối mà hướng đến xây dựng cơ sở giáo dục có quy mô phù hợp, nâng cao năng lực quản trị, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư”, bà La Thị Thúy nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, một số trường có quy mô nhỏ, ít học sinh nhưng vẫn phải bố trí đầy đủ bộ máy quản lý; giáo viên phân bổ chưa đồng đều, nơi thiếu, nơi thừa cục bộ.
Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học giữa các đơn vị còn chênh lệch; có điểm trường chưa khai thác hết công năng, trong khi nguồn lực đầu tư bị phân tán. Vì vậy, mô hình trường quy mô lớn, có nhiều cấp học hoặc nhiều phân hiệu được kỳ vọng tạo điều kiện chia sẻ đội ngũ, phòng học, thiết bị và kinh nghiệm chuyên môn. Điều này càng có ý nghĩa khi toàn tỉnh đang thiếu 802 giáo viên so với định mức.
Trường hợp Trường THPT Hoàng Thái Hiếu dự kiến sáp nhập với Trường THCS Lý Thái Tổ cho thấy những thuận lợi cụ thể. 2 trường chỉ cách nhau hàng rào, cơ sở vật chất đều tương đối khang trang nhưng còn thiếu một số phòng bộ môn. Khi kết nối khuôn viên, 2 đơn vị có thể sử dụng chung hạ tầng và hỗ trợ nhau trong tổ chức hoạt động.
Cô Nguyễn Thị Hằng- Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Đội ngũ nhà trường đồng tình, sẵn sàng thực hiện chủ trương. Khi có quyết định chính thức, lãnh đạo của trường mới sẽ ngồi lại, rà soát thật kỹ, xây dựng phương án, phân công nhiệm vụ cho phù hợp. Ban lãnh đạo phải có sự thống nhất để tạo đồng thuận trước khi thực hiện”.
Khẩn trương hoàn thiện phương án
Sắp xếp các trường về chung một đầu mối mới chỉ là bước khởi đầu. Mô hình nhiều cấp học, nhiều điểm trường có vận hành hiệu quả hay không phụ thuộc lớn vào năng lực quản trị và khả năng tạo đồng thuận trong tập thể.
 |
| Tổ chức lại cơ sở giáo dục gắn với đổi mới quản trị, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả trang thiết bị dạy học. |
Kinh nghiệm thực tế tại Trường THCS-THPT Phú Quới cho thấy rõ yêu cầu này. Trường hoạt động theo mô hình liên cấp từ năm 2000 và thực hiện mô hình 2 cấp, 2 điểm trường từ năm 2022. Hiện trường có 50 lớp, với 2,1 ngàn học sinh và 118 cán bộ, giáo viên.
Theo Hiệu trưởng Nguyễn Vĩnh Ca, khó khăn lớn nhất là làm sao không tạo ra khoảng cách trong công tác quản lý. Nếu làm tốt công tác này thì dù khoảng cách địa lý có xa bao nhiêu, việc vận hành bộ máy nhà trường vẫn được thực hiện tốt và đúng kế hoạch đề ra.
Từ thực tiễn điều hành, nhà trường xác định 4 nội dung trọng tâm: xây dựng tinh thần đoàn kết; phân cấp, giao quyền cho các phó hiệu trưởng phụ trách điểm trường; phát huy năng lực đội ngũ; tranh thủ sự đồng hành của chính quyền, đoàn thể và cha mẹ học sinh.
Trong trường liên cấp, đặc điểm tâm lý và yêu cầu chuyên môn của giáo viên THCS, THPT có những điểm khác nhau. Vì vậy, cán bộ quản lý phải nắm chắc tình hình tư tưởng, tạo tiếng nói chung và bảo đảm giáo viên, học sinh ở các cấp học, điểm trường đều được thụ hưởng như nhau.
Ông Nguyễn Vĩnh Ca thẳng thắn nhìn nhận, có thời điểm nhà trường tập trung nhiều cho hoạt động của cấp THPT, nhất là kỳ thi học sinh giỏi và học sinh lớp 12, khiến đội ngũ cấp THCS có tâm lý chưa được quan tâm đúng mức. Từ thực tế đó, ban giám hiệu rút kinh nghiệm, điều hành cân đối hơn, không để xảy ra sự khác biệt trong chế độ và cách quản lý giữa các điểm trường.
Trước đề xuất sáp nhập Trường THCS Thạnh Quới vào Trường THCS-THPT Phú Quới, nhà trường cho biết sẵn sàng tiếp nhận nếu được phân công. Tuy nhiên, khi đó quy mô sẽ tăng lên khoảng 60-62 lớp với 3 điểm trường. Con số này đặt ra yêu cầu phải tính toán kỹ mô hình quản lý, đội ngũ lãnh đạo, biên chế giáo viên và khả năng phối hợp giữa các cơ sở.
Kinh nghiệm từ Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh cho thấy mô hình lớn giúp giảm đầu mối quản lý, tinh gọn đội ngũ phục vụ và thuận lợi điều động giáo viên giữa các cơ sở. Song, trung tâm hiện còn thiếu 20 giáo viên; việc duy trì nền nếp và quản lý đội ngũ thỉnh giảng tại các lớp gửi ở trường phổ thông vẫn khó khăn.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Nguyễn Thị Bé Mười yêu cầu địa phương khẩn trương hoàn thiện phương án, nhưng việc lựa chọn phải lấy học sinh làm trung tâm, bảo đảm quyền lợi và sự thuận tiện của người học, nhằm tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý.
Có thể thấy, hiệu quả sắp xếp không thể chỉ đo bằng số trường giảm. Thước đo thực chất phải là chất lượng quản trị được nâng lên, giáo viên được bố trí hợp lý, nguồn lực tập trung hơn và học sinh được học tập trong điều kiện tốt hơn. Khi những yêu cầu ấy được bảo đảm, sáp nhập mới thật sự trở thành bước tái cấu trúc giáo dục, tạo nền tảng nâng cao chất lượng lâu dài.
Bài, ảnh: CAO HUYỀN
