Bộ Y tế lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Đề xuất mang tính lâu dài là trang bị kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già ngay từ tuổi 40. Đây là chiến lược căn cơ xây dựng xã hội già hóa khỏe mạnh, chủ động giảm tải áp lực hệ thống y tế, lưới an sinh xã hội trước bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng.
 |
| Nhiều người chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ để phòng bệnh. Ảnh: SÔNG TRĂNG |
Nội dung dự kiến thực hiện bao gồm xây dựng tài liệu hướng dẫn chuẩn bị cho tuổi già từ khi còn trẻ. Chương trình cung cấp kiến thức, kỹ năng cho người từ 40 tuổi trở lên về lối sống lành mạnh, nuôi con khỏe, lao động tích lũy thích ứng già hóa dân số. Nội dung cơ bản tập trung phổ cập kiến thức già hóa khỏe mạnh cộng đồng, rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính, việc làm phù hợp.
Thực tế các cơ sở y tế phản ánh rõ chất lượng cuộc sống quyết định từ thói quen khi còn trẻ. Chị Nguyễn Thanh Lan (42 tuổi, phường Tân Hạnh) duy trì đi bộ mỗi sáng, kiểm tra sức khỏe định kỳ, ăn uống lành mạnh.
Dù công việc bận rộn, chị Lan sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, tích lũy tài chính để sau này không trở thành gánh nặng cho gia đình. Ngược lại, anh T.V.H. (43 tuổi, phường Phước Hậu) xem thường các dấu hiệu cảnh báo cơ thể. Thói quen thức khuya, lạm dụng rượu bia, thuốc lá khiến anh mắc “bệnh tật kép” gồm cao huyết áp, gan nhiễm mỡ, rối loạn chuyển hóa đường huyết.
Theo TS.BS Hồ Thị Thu Hằng- Giám đốc Sở Y tế, tỷ lệ người trên 60 tuổi địa phương chiếm gần 23% dân số. Người cao tuổi đối mặt gánh nặng “bệnh tật kép”, trung bình mỗi người mắc từ 3-4 bệnh lý cùng lúc. Các bệnh này có thời gian điều trị kéo dài, chi phí tốn kém, nguy cơ tàn phế cao, tạo áp lực nặng nề cho gia đình, hệ thống y tế.
Phân tích lão khoa cảnh báo sau tuổi 30, khối lượng cơ, mật độ xương, chuyển hóa cơ thể sụt giảm tự nhiên. Những thói quen xấu như hút thuốc, uống rượu bia, ăn nhiều đường, lười vận động đẩy nhanh nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư khi về già.
Phần lớn người dân chưa nhận thức đầy đủ việc chuẩn bị sớm. Nhiều người duy trì tập thể thao để làm việc lo cho gia đình nhưng chưa xem đó là hành động chuẩn bị cho tuổi già. Sự chủ quan dẫn đến việc sinh hoạt lành mạnh mang tính ngẫu hứng, thiếu chiến lược dài hạn. Khi áp lực công việc, vòng xoáy kinh tế gia tăng, thói quen tốt dễ bị từ bỏ.
Tuổi 40 được xác định là thời điểm vàng bắt đầu chặng đường phía trước. Dù giai đoạn này nhiều người gánh vác trách nhiệm kinh tế nặng nề như chi phí học hành của con cái, phụng dưỡng cha mẹ, việc tích lũy cho tương lai cách đó 20 năm là yêu cầu cấp thiết. Dự thảo ưu tiên trang bị kiến thức, kỹ năng sống khỏe cho nhóm từ 40 tuổi trở lên, mở rộng phạm vi đến người dưới 60 tuổi. Quan điểm xuyên suốt của Bộ Y tế là chủ động chuẩn bị từ trẻ thay vì thụ động chờ sức khỏe kiệt quệ mới thích nghi.
Thống kê cho thấy tuổi thọ trung bình người Việt Nam đạt 74 tuổi, nhưng số năm sống khỏe mạnh trung bình dừng lại ở con số 65. Như vậy, mỗi người đối mặt gần 10 năm cuối đời sống chung bệnh tật, phụ thuộc người khác. Chuyên gia khẳng định việc chuẩn bị cho tuổi già cần đi trước 15-20 năm trước tuổi nghỉ hưu.
Hành trình này đòi hỏi chiến lược toàn diện từ nuôi dưỡng cơ thể, khám sức khỏe định kỳ đến học tập cập nhật kiến thức tránh bị đào thải khỏi thị trường lao động. Đồng thời, mỗi cá nhân cần duy trì mối quan hệ tích cực, tham gia BHXH, BHYT từ sớm.
Giám đốc Sở Y tế Hồ Thị Thu Hằng nhận định ý nghĩa cốt lõi đề xuất là lời nhắc nhở trách nhiệm mỗi cá nhân đối với cuộc đời mình. Mục tiêu xã hội hướng đến kéo dài tuổi thọ, nâng cao chất lượng sống, giúp người dân sống khỏe, sống có ích, sống có giá trị. Khi trang bị đầy đủ kỹ năng từ sớm, tuổi già không còn là giai đoạn phụ thuộc, gánh nặng, trở thành chặng đường sống chủ động, tự tại, tiếp tục cống hiến cho gia đình, xã hội. Đây chính là khoản đầu tư dài hạn đáng giá nhất mỗi đời người.
SÔNG TRĂNG
