Sau quá trình triển khai Chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025, diện mạo nông thôn của tỉnh có nhiều khởi sắc. Bước vào giai đoạn 2026-2030, xây dựng NTM đặt ra yêu cầu toàn diện hơn, cùng với hoàn thiện kết cấu hạ tầng, còn tạo chuyển biến thực chất về kinh tế nông thôn, thu nhập, môi trường, chuyển đổi số và chất lượng đời sống người dân. Trên nền tảng đã tạo dựng, địa phương rà soát lại tiềm năng, lợi thế, huy động nguồn lực và lựa chọn hướng đi phù hợp để hoàn thành các tiêu chí mới.
 |
| Cam sành của HTX Phương Thúy- Trà Ôn đạt chuẩn VietGAP, OCOP đạt 4 sao, mã số vùng trồng xuất khẩu Ảnh: THẢO TIÊN |
Phát huy lợi thế, tổ chức lại sản xuất
Các địa phương hiện có không gian phát triển rộng hơn nhưng cần rà soát lại hiện trạng theo Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026-2030. Từ kết quả rà soát, các địa phương tập trung xác định lợi thế, ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng và tổ chức lại sản xuất theo hướng nâng giá trị nông sản, tạo sinh kế và thu nhập bền vững cho người dân.
Xã Vĩnh Xuân hiện có diện tích hơn 5,7 ngàn ha, dân số hơn 42,3 ngàn người; thuộc xã nhóm 2 và là xã an toàn khu. Tỷ lệ nghèo đa chiều còn 0,52%, tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn đạt 97,91%. Qua rà soát, xã đạt 3/10 tiêu chí NTM, tương ứng 34/47 chỉ tiêu và đã huy động hơn 51,86 tỷ đồng thực hiện chương trình từ ngân sách tỉnh, ngân sách xã, tín dụng chính sách, doanh nghiệp, người dân và nguồn khác.
Với lợi thế nông nghiệp hơn 3,6 ngàn ha cam sành, trong đó hơn 2,8 ngàn ha cho trái hiệu quả, xã Vĩnh Xuân đã hình thành vùng sản xuất đạt chuẩn VietGAP, sản phẩm OCOP 4 sao và mã số vùng trồng xuất khẩu. Việc ứng dụng kỹ thuật được đẩy mạnh; 100% diện tích cam sành được tưới nước bằng máy, khoảng 30% diện tích ứng dụng máy bay tự động trong phun thuốc.
Cùng với cam sành, hơn 610 hộ với gần 760ha dừa đã được chứng nhận hữu cơ. Toàn xã hiện có 7 HTX và 3 sản phẩm OCOP. Một số HTX tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản, góp phần kết nối sản xuất với thị trường và tạo đầu ra cho nông sản.
Tại xã Ngãi Tứ, qua rà soát Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026-2030, địa phương đạt 3/10 tiêu chí, 26/43 chỉ tiêu. Xã có diện tích hơn 69km², dân số hơn 48,7 ngàn người, trong đó dân tộc thiểu số chiếm gần 13% dân số. Cùng với hoàn thiện hồ sơ theo kết quả rà soát, địa phương đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, từng bước đưa mô hình, sản phẩm, dịch vụ và hoạt động sản xuất, kinh doanh lên nền tảng số.
Theo ông Lê Hoàng An- Chủ tịch UBND xã Ngãi Tứ, địa phương hiện có 13 sản phẩm OCOP, gồm 11 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 3 sao; 63,2/198ha chanh không hạt đã được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu, có liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp. HTX Tiểu thủ công nghiệp Quyết Thắng và HTX Rau màu Ngãi Tứ hoạt động hiệu quả, góp phần tổ chức sản xuất và phát huy lợi thế địa phương.
Bên cạnh nông nghiệp, Ngãi Tứ định hướng phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với văn hóa tâm linh và sản xuất nông nghiệp. Địa phương kiến nghị tỉnh hỗ trợ xây dựng mô hình, lộ trình phù hợp; quan tâm đầu tư bờ kè, hạ tầng thiết yếu và mô hình sinh kế cho người dân khu vực ven kênh, mương, rạch, qua đó khai thác tiềm năng, tạo thêm động lực phát triển kinh tế và nâng thu nhập.
Tập trung nguồn lực, tạo sức bật từ kinh tế tập thể
Để phát huy lợi thế sản xuất và nâng chất các tiêu chí NTM, tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết được xem là một trong những giải pháp quan trọng. Trong đó, kinh tế tập thể, nhất là HTX, có vai trò kết nối nông dân với doanh nghiệp, thị trường và từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung.
Theo ông Thái Phước Lộc- Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, địa phương cần rà soát, đánh giá thực chất hiệu quả hoạt động của tổ hợp tác, HTX để có giải pháp củng cố, nâng chất; lựa chọn những mô hình phù hợp để vận động người dân tham gia. Thông qua HTX, hộ sản xuất có điều kiện tăng cường liên kết, hình thành vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng chất lượng sản phẩm và kết nối với doanh nghiệp, thị trường. Đây là cơ sở để nâng hiệu quả kinh tế tập thể, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và thực hiện mục tiêu xây dựng NTM.
 |
| HTX Tiểu thủ công nghiệp Quyết Thắng là một trong những mô hình kinh tế tập thể góp phần phát triển kinh tế nông thôn tại xã Ngãi Tứ. Ảnh: THẢO LY |
Cùng với việc củng cố mô hình kinh tế tập thể, ngành nông nghiệp và môi trường xác định việc hướng dẫn, kiểm tra và tháo gỡ khó khăn cho địa phương là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới.
Ông Nguyễn Văn Buội- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết thời gian tới, sở tổ chức tập huấn, hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí xã NTM giai đoạn 2026-2030; phối hợp địa phương rà soát, theo dõi kết quả giải ngân vốn thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế- xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Sở cũng phối hợp sở, ngành hướng dẫn, hỗ trợ địa phương xây dựng NTM; tổ chức kiểm tra, rà soát, đánh giá các tiêu chí; phấn đấu đến cuối năm 2026 hoàn thành kế hoạch xây dựng 7 xã: Long Hồ, An Bình, Trà Côn, Tân Thủy, Bảo Thạnh, Ba Tri, An Hiệp đạt chuẩn NTM năm 2026. Đồng thời, triển khai kịp thời chính sách hỗ trợ người nghèo phát triển sản xuất, góp phần ổn định cuộc sống và nâng cao thu nhập.
Qua kiểm tra thực tế tại Vĩnh Xuân và Ngãi Tứ, đồng chí Châu Văn Hòa- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng Ban Thường trực BCĐ các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh, yêu cầu địa phương phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân; rà soát đầy đủ từng tiêu chí, chỉ tiêu thành phần theo quy định mới để đánh giá đúng thực trạng, từ đó xây dựng lộ trình phù hợp với điều kiện và nguồn lực.
Đồng chí lưu ý, đối với từng chỉ tiêu chưa đạt, địa phương phải xác định rõ nhiệm vụ, thời gian hoàn thành, đơn vị, cá nhân phụ trách và thường xuyên kiểm đếm tiến độ. Trước mắt, đẩy nhanh lập và phê duyệt quy hoạch; ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông, thủy lợi; đồng thời nâng cao giá trị nông sản chủ lực, phát triển HTX, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, sản phẩm OCOP, chuyển đổi số và mô hình kinh tế phù hợp với lợi thế từng địa phương.
SONG THẢO
