Bán hàng ra nước ngoài, có cần đăng ký nhãn hiệu quốc tế?

16:55, 08/08/2026

Khi hàng hóa, dịch vụ mang thương hiệu Việt bắt đầu tiếp cận thị trường nước ngoài, một câu hỏi thường bị bỏ ngỏ: nhãn hiệu đã đăng ký trong nước có được bảo hộ ở nơi đến hay không? Hệ thống Madrid do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới quản lý là một kênh mà nhiều doanh nghiệp cân nhắc để giải bài toán này.

Đăng ký nhãn hiệu quốc tế qua Hệ thống Madrid: Bước chuẩn bị cần thiết khi doanh nghiệp vươn ra nước ngoài.

Trong những năm gần đây, không ít doanh nghiệp tại Gia Lai và khu vực Tây Nguyên đã đưa nông sản, cà phê, hồ tiêu, sản phẩm chế biến và dịch vụ ra thị trường quốc tế. Cùng với cơ hội mở rộng, doanh nghiệp cũng đối mặt với những rủi ro pháp lý ít được lưu tâm, trong đó có việc bảo hộ nhãn hiệu tại nước ngoài.

Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng nhãn hiệu đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký tại Việt Nam thì đương nhiên được bảo hộ ở mọi quốc gia. Trên thực tế, quyền đối với nhãn hiệu mang tính lãnh thổ. Điều này có nghĩa là văn bằng bảo hộ do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp chỉ có hiệu lực trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Muốn nhãn hiệu được bảo hộ ở một quốc gia khác, doanh nghiệp về nguyên tắc phải thực hiện thủ tục xác lập quyền tại chính quốc gia đó, hoặc thông qua một cơ chế điều ước quốc tế mà quốc gia đó là thành viên.

Hệ quả của sự chậm trễ có thể khá tốn kém. Đã có trường hợp doanh nghiệp Việt Nam khi tìm đến thị trường xuất khẩu mới phát hiện nhãn hiệu của mình đã bị một chủ thể khác đăng ký trước tại nước sở tại. Khi đó, doanh nghiệp có thể phải thương lượng mua lại, đổi tên thương mại cho lô hàng xuất khẩu, hoặc theo đuổi các thủ tục khiếu nại kéo dài và tốn kém. Vì vậy, việc tính đến bảo hộ nhãn hiệu ở nước ngoài nên được đặt ra sớm, song song với kế hoạch xuất khẩu, thay vì để đến khi phát sinh tranh chấp.

Hệ thống Madrid là gì

Hệ thống Madrid là cơ chế đăng ký nhãn hiệu quốc tế được vận hành trên cơ sở hai điều ước là Thỏa ước Madrid và Nghị định thư Madrid, do Văn phòng quốc tế của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới quản lý. Hiện nay hệ thống có sự tham gia của hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao phủ phần lớn các thị trường xuất khẩu quan trọng. Việt Nam là thành viên của cả Thỏa ước và Nghị định thư, nên doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng kênh này.

Ý tưởng cốt lõi của Hệ thống Madrid là cho phép chủ đơn nộp một đơn duy nhất, bằng một ngôn ngữ, thanh toán một khoản phí theo quy định chung, để yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu tại nhiều quốc gia thành viên mà chủ đơn lựa chọn. Thay vì phải nộp riêng lẻ nhiều đơn tại nhiều cơ quan với nhiều thủ tục và ngôn ngữ khác nhau, doanh nghiệp chỉ làm việc thông qua một đầu mối là cơ quan sở hữu trí tuệ trong nước, sau đó đơn được chuyển tới Văn phòng quốc tế để chỉ định các nước.

Điều kiện cơ bản

Một điều kiện quan trọng cần lưu ý là đơn đăng ký quốc tế theo Hệ thống Madrid thường phải dựa trên một đơn hoặc một đăng ký cơ sở đã có tại Việt Nam. Nói cách khác, doanh nghiệp cần đã nộp đơn hoặc đã được cấp văn bằng bảo hộ cho chính nhãn hiệu đó trong nước, rồi mới lấy đó làm nền tảng để mở rộng ra quốc tế. Nhãn hiệu, danh mục hàng hóa và dịch vụ trong đơn quốc tế về nguyên tắc phải tương ứng với đơn hoặc đăng ký cơ sở.

Chủ đơn cũng cần là tổ chức hoặc cá nhân có mối liên hệ với Việt Nam, chẳng hạn có cơ sở kinh doanh, nơi thường trú hoặc quốc tịch. Sau khi đơn được nộp, từng quốc gia được chỉ định sẽ tự xét nghiệm theo pháp luật của mình và có quyền chấp nhận hoặc từ chối bảo hộ trong thời hạn quy định. Do đó, việc được ghi nhận vào đăng bạ quốc tế không đồng nghĩa với việc đương nhiên được bảo hộ ở mọi nước chỉ định.

Ưu điểm và một số lưu ý

Ưu điểm dễ thấy của Hệ thống Madrid là tính tập trung. Doanh nghiệp quản lý danh mục nhãn hiệu ở nhiều quốc gia thông qua một đăng ký quốc tế, thuận tiện khi cần gia hạn, mở rộng thêm nước hoặc ghi nhận thay đổi về chủ sở hữu, địa chỉ. So với việc nộp đơn riêng lẻ, cách làm này thường giúp tiết kiệm thời gian và chi phí thủ tục, dù mức phí cụ thể phụ thuộc vào số quốc gia được chỉ định, nhóm hàng hóa, dịch vụ và biểu phí của từng nước.

Bên cạnh đó cũng có những điểm cần cân nhắc. Trong một khoảng thời gian đầu, hiệu lực của đăng ký quốc tế phụ thuộc vào số phận của đơn hoặc đăng ký cơ sở tại Việt Nam; nếu đơn cơ sở bị mất hiệu lực trong thời gian này, đăng ký quốc tế có thể bị ảnh hưởng theo. Ngoài ra, không phải mọi thị trường mục tiêu đều là thành viên của hệ thống, nên với một số quốc gia doanh nghiệp vẫn phải nộp đơn trực tiếp. Việc lựa chọn quốc gia chỉ định, phân nhóm hàng hóa và dịch vụ, cũng như phản hồi khi bị cơ quan nước ngoài từ chối là những công đoạn đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ.

Với các doanh nghiệp đang có kế hoạch xuất khẩu, việc tìm hiểu sớm và tham vấn ý kiến chuyên môn về thủ tục đăng ký nhãn hiệu quốc tế sẽ giúp hạn chế rủi ro bị chiếm đoạt thương hiệu tại thị trường mới. Một số tổ chức hành nghề trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, trong đó có LTV Law, cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các thủ tục này. Dù lựa chọn đơn vị hỗ trợ nào, điều quan trọng vẫn là doanh nghiệp chủ động đặt vấn đề bảo hộ nhãn hiệu ở nước ngoài như một phần trong chiến lược mở rộng thị trường, thay vì xem đó là việc có thể để lại sau.

Đội ngũ luật sư và chuyên viên tại LTV Law

Trước khi mở rộng ra nước ngoài, doanh nghiệp cần hoàn tất dịch vụ đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam, bởi đây là cơ sở để nộp đơn theo Hệ thống Madrid.