Dự án giữ đất chậm sử dụng không chỉ gây lãng phí mà còn làm giảm nguồn cung, đẩy chi phí. Đại biểu Quốc hội kiến nghị tăng chế tài nếu chậm sử dụng đất, minh bạch giá giao dịch và đẩy nhanh hoàn thiện dữ liệu đất đai.
Sáng 22/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, thảo luận tổ về các dự án sửa đổi luật Đất đai, luật Nhà ở và luật Kinh doanh bất động sản, nhiều đại biểu đặt vấn đề phải sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, hạn chế đầu cơ và bảo đảm thị trường bất động sản phục vụ nhu cầu thực của người dân, thay vì chỉ tạo ra những giao dịch đẩy giá đất lên cao.
Giữ đất chờ tăng giá phải trả giá đắt
Đại biểu Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, đặt câu hỏi vì sao giá nhà ở các đô thị lớn ngày càng xa khả năng chi trả của người làm công ăn lương.
 |
| Đại biểu Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội. ẢNH: QUOCHOI.VN |
Theo bà Yên, đất đai là nguồn lực đặc biệt, có giới hạn và không thể tạo thêm. Vì vậy, đất đã được giao, đưa vào dự án phải được sử dụng hiệu quả, thay vì để hoang hóa, chờ tăng giá.
"Nếu giữ đất mà không sử dụng, chỉ chờ tăng giá, thì không chỉ gây lãng phí mà còn làm giảm nguồn cung và đẩy chi phí của xã hội lên", bà Yên nhận định.
Từ thực tế này, nữ đại biểu đề nghị áp dụng chế tài đủ mạnh đối với đất đã giao làm dự án nhưng chậm đưa vào sử dụng, nhằm chấm dứt tình trạng "giữ đất chờ tăng giá".
Vẫn theo bà Yên, dù dự thảo đã có cơ chế thu tiền lũy tiến đối với đất không sử dụng hoặc chậm sử dụng, thời hạn để đi đến thu hồi vẫn còn khá dài.
"5 năm là một khoảng thời gian rất dài đối với thị trường bất động sản. Một dự án để đất trống trong thời gian dài không chỉ lãng phí đất mà còn làm giảm nguồn cung ở khu vực đó", bà Yên nhấn mạnh.
Đại biểu đề nghị rút ngắn thời gian xử lý đối với các trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng do lỗi chủ quan của người sử dụng đất. Đồng thời, khoản tiền phải nộp cần tăng dần theo thời gian và đủ sức tác động, để việc giữ đất chờ tăng giá không còn có lợi hơn đưa đất vào khai thác, sử dụng.
Không chỉ siết chế tài đối với đất chậm sử dụng, bà Yên còn đề nghị tăng tính minh bạch của thị trường bất động sản, đặc biệt là giá giao dịch.
Theo nữ đại biểu, cùng một bất động sản nhưng có thể tồn tại 3 mức giá khác nhau: giá rao bán, giá thỏa thuận và giá ghi trong hợp đồng.
"Khi chúng ta không biết được giá giao dịch thực thì rất khó xây dựng bảng giá đất sát thực tế, khó đánh giá đúng thị trường và cũng khó nhận diện những khu vực đang có đầu cơ, sốt giá bất thường", bà Yên nói.
Ủng hộ việc áp dụng mã định danh bất động sản, đại biểu đề nghị xác định lộ trình và mốc thời gian rõ ràng, tiến tới bảo đảm các giao dịch, kể cả mua bán thứ cấp giữa cá nhân, đều phản ánh đúng giá thực tế và gắn với mã định danh của bất động sản.
"Một thị trường bất động sản phát triển tốt không phải là thị trường mà giá nhà cứ tăng mãi", bà Yên nhấn mạnh và đề nghị việc sửa đổi 3 luật lần này phải hướng tới mục tiêu không chỉ phát huy nguồn lực đất đai, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển mà còn nâng cao chất lượng sống của người dân.
Không thể chỉ tăng trưởng bằng giá đất tăng
Cùng quan tâm đến hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho rằng "khơi thông nguồn lực không đồng nghĩa với đẩy mạnh giao dịch đất đai bằng mọi giá".
 |
| Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. ẢNH: QUOCHOI.VN |
Theo ông Sơn, một khu đất được chuyển nhượng nhiều lần nhưng không hình thành dự án đầu tư thực chất có thể tạo ra các giao dịch tài chính, song chưa chắc đóng góp tương ứng vào năng lực sản xuất của nền kinh tế.
Đất đai chỉ thực sự trở thành nguồn lực phát triển khi được đưa vào các nhà máy, công trình hạ tầng, dịch vụ hoặc dự án nhà ở đáp ứng nhu cầu thực tế.
"Nói cách khác, tăng trưởng 2 con số phải đi cùng hiệu quả sử dụng đất tăng lên, chứ không phải chỉ đi cùng giá đất tăng lên", ông Sơn nhấn mạnh.
Bên cạnh yêu cầu sử dụng đất hiệu quả, đại biểu Sơn đặc biệt lưu ý đến chất lượng dữ liệu đất đai, yếu tố có quan hệ chặt chẽ với việc định giá đất theo cơ chế mới.
Dẫn báo cáo thẩm tra, ông Sơn cho biết, đến ngày 1.10.2026, trong khoảng 104,79 triệu thửa đất được thống kê, mới có 63,48 triệu thửa được đồng bộ lên cơ sở dữ liệu quốc gia, đạt hơn 60%. Đáng chú ý, chỉ hơn 46,84 triệu thửa đạt tiêu chuẩn "đúng, đủ, sạch, sống", tương đương khoảng 45%.
Trong khi đó, Nghị quyết 21 yêu cầu đến hết năm 2026 phải hoàn thành cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ thửa đất đã thu thập thông tin. Dự thảo luật cũng xác định bảng giá đất theo quy định mới sẽ được áp dụng từ ngày 1.1.2028.
"Nếu đến năm 2028 chỉ có khoảng một nửa số thửa đất đạt chuẩn thì nguyên tắc định giá dựa trên dữ liệu sẽ chỉ còn là hình thức và toàn bộ thiết kế bỏ giá đất cụ thể, vốn dựa trên giả định có dữ liệu tốt, sẽ không vận hành được", ông Sơn cảnh báo.
Từ đó, đại biểu đề nghị luật hóa cụ thể mốc hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai, bảo đảm nền tảng dữ liệu đủ tin cậy để triển khai các quy định mới về định giá đất.
Theo thanhnien.vn
