Đổi mới, nâng hiệu quả hoạt động chợ truyền thống

Hệ thống bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa, phục vụ nhu cầu mua bán của người dân và tiêu thụ nông sản địa phương. Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh, chợ truyền thống cần nâng cấp hạ tầng, đổi mới phương thức quản lý để thích ứng với xu thế thương mại hiện đại.

Chợ truyền thống giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa, đáp ứng nhu cầu mua bán, tiêu dùng của người dân địa phương.

Mạng lưới chợ rộng khắp

Theo Sở Công Thương, toàn tỉnh hiện có 401 chợ với tổng diện tích mặt bằng kinh doanh hơn 1 triệu mét vuông, hơn 38,6 ngàn điểm kinh doanh, với hơn 28,4 ngàn hộ cố định và hơn 6,7 ngàn hộ không cố định, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống phân phối hàng hóa, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và thúc đẩy hoạt động thương mại tại địa phương. Hiện có 335/401 chợ được phân hạng, phân loại. Trong đó, có 7 chợ hạng 1, 41 chợ hạng 2 và 287 chợ hạng 3; 264 chợ kiên cố, 63 chợ bán kiên cố và 8 chợ tạm.

Trong năm 2025, có 14 chợ được đầu tư nâng cấp, cải tạo với tổng vốn hơn 9,7 tỷ đồng; trong đó vốn ngân sách nhà nước hơn 5,6 tỷ đồng, còn lại do doanh nghiệp, HTX và đơn vị sự nghiệp công lập đầu tư từ nguồn khai thác kinh doanh chợ. Nhiều tuyến đường kết nối vào chợ cũng được nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa.

Chợ Vĩnh Long (phường Long Châu) là 1 trong 7 chợ hạng 1 của tỉnh. Chợ được Nhà nước đầu tư xây dựng kiên cố với diện tích hơn 13,9 ngàn mét vuông, có gần 2 ngàn điểm kinh doanh cố định, phân chia thành nhiều khu vực như rau củ, thủy hải sản, thực phẩm tươi sống, trái cây, bách hóa tổng hợp, khu tự sản tự tiêu... Đây là chợ hoạt động xuyên suốt cả ngày lẫn đêm, phục vụ nhu cầu mua bán của người dân địa phương, phân phối hàng hóa, nông sản, thủy- hải sản từ nhiều tỉnh, thành trong khu vực.

Chợ đầu mối nông thủy sản Bến Tre (phường Phú Khương) cũng là một mắt xích quan trọng trong hệ thống phân phối hàng hóa của tỉnh. Chợ có diện tích hơn 6 ngàn mét vuông với hơn 200 điểm kinh doanh, gần 160 hộ kinh doanh cố định chuyên thu mua và phân phối nông sản, thủy- hải sản. Nhờ vị trí thuận lợi cả đường thủy lẫn đường bộ, nên hoạt động mua bán diễn ra liên tục, góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa và cung ứng hàng hóa khu vực lân cận.

Chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa, đặc biệt đối với nông sản, sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, phương thức kinh doanh tại nhiều chợ còn chậm đổi mới; chất lượng dịch vụ, khả năng ứng dụng công nghệ của tiểu thương còn hạn chế. Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử đang tạo áp lực cạnh tranh lớn đối với chợ truyền thống.

Nâng cao hiệu quả chuyển đổi mô hình quản lý chợ

Theo Sở Công Thương, trong số 335 chợ đã được phân loại, có 26 chợ do đơn vị sự nghiệp công lập quản lý, 203 chợ do UBND xã, phường quản lý, 80 chợ do doanh nghiệp quản lý và 26 chợ do HTX quản lý. Trong năm 2025, không phát sinh thực hiện chuyển đổi mô hình quản lý chợ và duy trì công tác quản lý, khai thác đối với 56 chợ đã thực hiện chuyển đổi sang doanh nghiệp, HTX quản lý.

Việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, HTX quản lý kinh doanh và khai thác chợ đã mang lại hiệu quả tích cực hơn so với mô hình ban quản lý chợ truyền thống. Qua đó tạo tính chủ động trong đầu tư, khai thác và phát triển chợ; đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội để nâng cấp hạ tầng, mở rộng hoạt động kinh doanh.

Địa phương quan tâm đầu tư nâng cấp kết cấu hạ tầng, từng bước xây dựng chợ văn minh, an toàn, đáp ứng xu hướng thương mại hiện đại.

HTX Thương mại Dịch vụ chợ Hiếu Phụng (xã Hiếu Phụng) là một trong những mô hình hoạt động hiệu quả sau chuyển đổi. HTX hiện quản lý hơn 100 tiểu thương kinh doanh tại chợ. Từ năm 2025, chợ bắt đầu triển khai mô hình chợ an toàn thực phẩm, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ và môi trường kinh doanh.

Ông Phạm Anh Dũng- Giám đốc HTX cho biết, sau khi chuyển đổi mô hình quản lý, hoạt động vận hành chợ có nhiều chuyển biến tích cực. HTX chủ động hơn trong đầu tư hạ tầng, sắp xếp ngành hàng, giữ gìn vệ sinh, an ninh trật tự. Tiểu thương nâng cao ý thức vì quyền lợi gắn liền với hiệu quả hoạt động chung của chợ. Nhờ môi trường kinh doanh ổn định, an toàn, lượng khách đến mua sắm ngày càng tăng.

Tương tự, chợ Vũng Liêm (xã Trung Thành) là một trong những chợ được đầu tư khang trang sau khi chuyển đổi mô hình quản lý. Chợ có diện tích khoảng 1,5ha với hơn 300 tiểu thương kinh doanh nhiều ngành hàng khác nhau như thực phẩm tươi sống, quần áo, giày dép, đồ gia dụng... Đại diện HTX chợ Vũng Liêm cho biết, sau khi chuyển đổi mô hình từ năm 2020, HTX đã chủ động đầu tư mái che, nền bê tông, bãi giữ xe, hệ thống nhà vệ sinh và PCCC.

Việc chuyển đổi giúp giảm áp lực quản lý cho Nhà nước, tăng hiệu quả khai thác chợ, tạo thêm việc làm và nguồn thu cho địa phương. HTX cũng thường xuyên nhắc nhở tiểu thương chấp hành nội quy, giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo đảm an toàn thực phẩm và từng bước ứng dụng hình thức kinh doanh linh hoạt như giao hàng tận nhà, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số.

Theo ông Phạm Phước Trãi- Phó Giám đốc Sở Công Thương, trong năm 2026, ngành công thương triển khai kế hoạch chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, phối hợp kêu gọi đầu tư phát triển hạ tầng thương mại giai đoạn 2021-2030, định hướng đến năm 2050 bảo đảm theo quy hoạch tỉnh đã được phê duyệt. Tăng cường sắp xếp chỉnh trang chợ, kiểm tra công tác PCCC, an toàn thực phẩm, bảo đảm môi trường tại chợ, theo dõi sát diễn biến thị trường, cung cầu, giá cả mặt hàng thiết yếu tại chợ và thực hiện giải pháp bình ổn thị trường; xây dựng kế hoạch và giải tỏa điểm kinh doanh tự phát lấn chiếm lòng, lề đường và hành lang ATGT. Tập trung hỗ trợ, hướng dẫn các xã thực hiện đạt tiêu chí về kết cấu hạ tầng thương mại nông thôn giai đoạn 2026-2030.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Nguyễn Trúc Sơn đề nghị các đơn vị tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động chợ truyền thống, đổi mới mô hình kinh doanh để thích ứng xu hướng mua sắm hiện đại. Đồng thời tăng cường ứng dụng chuyển đổi số như thanh toán không dùng tiền mặt, mã QR truy xuất nguồn gốc hàng hóa; chú trọng công tác PCCC, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và quản lý chất lượng hàng hóa, không để tồn tại hàng giả, hàng kém chất lượng gây mất niềm tin của người tiêu dùng.

Bài, ảnh: THẢO TIÊN