Chỉ cần chiếc điện thoại thông minh, tiểu thương chợ truyền thống có thể giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng và mở rộng cơ hội kinh doanh ngay tại quầy hàng. Tuy nhiên, để livestream trở thành kênh bán hàng hiệu quả, người kinh doanh cần những hình thức hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế.
 |
| Cô Lâm Thị Phượng (65 tuổi), tiểu thương kinh doanh gạo tại chợ Tân Hạnh (phường Tân Hạnh) sử dụng nền tảng livestream để tạo thêm thu nhập. |
Tạo thêm thu nhập
Từ sáng sớm, vừa mở tiệm, cô Lâm Thị Phượng (65 tuổi), tiểu thương kinh doanh gạo tại chợ Tân Hạnh (phường Tân Hạnh), đã mở điện thoại, đăng nhập tài khoản và trò chuyện cùng người xem. Tranh thủ lúc vắng khách, cô livestream trên các nền tảng số như Bigo Live, TikTok Live…
Khác với những phiên livestream bán hàng thường thấy, cô Phượng không dành nhiều thời gian giới thiệu từng loại gạo hay chốt đơn. Theo cô, gạo là mặt hàng thiết yếu, người mua thường lựa chọn trực tiếp hoặc mua tại những nơi quen thuộc nên việc thu hút khách qua livestream không dễ như một số mặt hàng khác. Thay vào đó, các buổi livestream của cô chủ yếu để trò chuyện, giao lưu cùng người theo dõi. Thỉnh thoảng, trên màn hình xuất hiện những hiệu ứng cầu vồng, hoa hồng - các món quà tặng ảo có thể mang lại thu nhập thông qua cơ chế quy đổi của nền tảng.
Cô Phượng kể, khoảng 1 năm trước, khi bắt đầu tìm hiểu livestream, cô gặp không ít khó khăn, phải tự mày mò sử dụng ứng dụng và tham gia các cộng đồng để học hỏi kinh nghiệm. Những buổi đầu, thu nhập chỉ khoảng 30.000 đồng/phiên. Hiện cô sử dụng nhiều tài khoản trên các nền tảng, dành trung bình 5 giờ mỗi ngày để livestream. Hoạt động này mang lại thu nhập khoảng 5 đến 6 triệu đồng/tháng. Với người phụ nữ ngoài 60 tuổi, chiếc điện thoại mở ra không gian giao tiếp và tạo thêm thu nhập.
Câu chuyện của cô Phượng cho thấy tuổi tác không hẳn là rào cản trong việc tiếp cận công nghệ. Tuy nhiên, biết tương tác với người xem và tạo thu nhập từ nền tảng không giống như livestream bán hàng. Bởi ngoài khả năng tương tác, người livestream bán hàng còn cần kỹ năng giới thiệu sản phẩm, tư vấn, tiếp nhận đơn hàng, thanh toán, giao nhận, chăm sóc khách hàng…
Từng thử ứng dụng thương mại điện tử trong kinh doanh giày dép nhưng sau đó tạm ngưng vì không thấy hiệu quả, chị Đỗ Thị Thanh Hương - chủ tiệm Hương giày dép thời trang tại chợ Tân Hạnh, chia sẻ: “Bán hàng qua hình thức này không đơn giản chỉ là đưa sản phẩm lên màn hình. Người mua thường quan tâm kiểu dáng, chất liệu, kích cỡ và giá cả. Vì vậy, người bán phải giới thiệu sản phẩm rõ ràng, giải đáp nhiều thắc mắc của khách, đồng thời theo dõi và xử lý các đơn hàng phát sinh”.
Làm gì để duy trì hiệu quả?
Thực tế, việc mở thêm kênh bán hàng trực tuyến đặt ra bài toán về thời gian và cách tổ chức công việc. Ngoài trực tiếp đứng quầy, tiểu thương còn phải chuẩn bị hình ảnh, nội dung, trả lời tin nhắn, đóng gói, giao hàng… Để duy trì người xem và chuyển tương tác thành đơn hàng, người bán cần tích lũy kinh nghiệm. Như vậy, khó khăn không nằm ở thao tác livestream mà ở việc duy trì đồng thời hoạt động bán hàng trực tiếp và trực tuyến.
Theo ông Nguyễn Minh Đức - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, nền tảng số tạo điều kiện để cơ sở kinh doanh tiếp cận khách hàng rộng hơn, tăng tương tác và từng bước xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, người bán cần chú trọng thông tin sản phẩm, nguồn gốc hàng hóa, quyền lợi người tiêu dùng và tuân thủ quy định pháp luật để kinh doanh bền vững. Từ đó, việc đưa công nghệ số vào chợ truyền thống không dừng lại ở trang bị mã QR phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt hay khuyến khích tiểu thương livestream, quan trọng hơn, cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp với điều kiện kinh doanh thực tế.
Bên cạnh hướng dẫn kỹ năng số, có thể nghiên cứu tổ chức hoạt động “hỗ trợ dùng chung”, thay vì để từng tiểu thương tự đảm nhiệm toàn bộ công việc. Chẳng hạn, đơn vị quản lý chợ phối hợp với các đơn vị công nghệ, giao nhận hỗ trợ giới thiệu sản phẩm, đăng bán trực tuyến, xử lý đơn hàng và kết nối vận chuyển. Cách làm này, nếu được tổ chức phù hợp, có thể giảm bớt áp lực cho người bán, đồng thời giúp khách hàng được chăm sóc chu đáo hơn, có thêm điều kiện tìm hiểu sản phẩm, đặt mua, thanh toán và nhận hàng từ xa.
Ông Phạm Quốc Khải - Phó Chủ tịch UBND phường Tân Hạnh cho biết, địa phương xác định đưa công nghệ số vào chợ truyền thống là bước đi cần thiết nhằm hiện đại hóa hạ tầng thương mại. Theo kế hoạch, phường phấn đấu tối thiểu 80% hộ kinh doanh tại chợ áp dụng thanh toán qua mã QR; triển khai hướng dẫn ứng dụng thương mại điện tử, đầu tư wifi công cộng và hệ thống camera giám sát. Phối hợp với đơn vị viễn thông, ngân hàng và tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ tiểu thương mở gian hàng số, đào tạo kỹ năng livestream, đóng gói và giao hàng.
Livestream tại chợ dễ hay khó, có lẽ không có câu trả lời chung cho tất cả. Từ việc biết livestream đến sử dụng livestream như một kênh bán hàng hiệu quả vẫn còn khoảng cách. Thu hẹp khoảng cách ấy cần sự chủ động của tiểu thương và đòi hỏi giải pháp hỗ trợ thiết thực, để công nghệ thực sự phục vụ hoạt động kinh doanh.
Bài, ảnh: THẢO TIÊN
