Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, tăng cường liên kết vùng, nâng cao chất lượng sản phẩm, hiệu quả quản trị và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.
Với trách nhiệm, lòng tự hào nhưng cũng lắm trăn trở, chúng tôi đi một số điểm ĐBSCL để tìm lời giải cho bài toán biến tinh thần Nghị quyết 26 thành hành động cụ thể, tạo bước chuyển thực chất và mở ra động lực phát triển mới cho du lịch ĐBSCL.
Kỳ 1: Khi tiềm năng chưa chuyển hóa thành sức bật
 |
| Du lịch sinh thái trải nghiệm trên sông trong tour “Một thoáng Hàm Luông” ở Vĩnh Long. |
Sở hữu hệ sinh thái sông nước đặc trưng, miệt vườn trù phú, văn hóa bản địa đa dạng cùng nhiều di sản, lễ hội và sản phẩm ẩm thực đặc sắc, ĐBSCL có nhiều lợi thế để trở thành một trong những vùng du lịch hấp dẫn của cả nước. Thế nhưng, sức cạnh tranh của du lịch toàn vùng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, sản phẩm còn trùng lặp, liên kết chưa thật sự chặt chẽ.
Nghị quyết 26-NQ/TW đặt ra yêu cầu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Những “điểm nghẽn” ấy đang đặt ra câu hỏi lớn: vì sao một vùng đất giàu tài nguyên vẫn chưa tạo được bước bứt phá và đâu là trách nhiệm, giải pháp để biến lợi thế thành động lực tăng trưởng thực chất.
“Đi ngang qua miền Tây”
Chia sẻ về du lịch ĐBSCL, ông Lê Minh Hoan- nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nói rằng, có người bạn phương xa đi miền Tây về, nói một câu nghe thiệt đã: “Miền Tây dễ thương quá. Đi đâu cũng thấy người ta cười”. Nghe vậy, người miền Tây mình chắc cũng khoái trong bụng. Nhưng nghĩ thêm một chút, lại thấy có câu hỏi phía sau: Người ta đến miền Tây, thấy bà con dễ thương, ăn tô hủ tiếu, tô bún nước lèo, tô bún bò cay ngon, xuống xuồng chụp mấy tấm hình, hái vài trái cây, nghe một câu vọng cổ… rồi về.
Ông Lê Minh Hoan trăn trở: “Vậy người ta mang gì về ngoài những tấm hình? Có mang về một câu chuyện không? Có hiểu thêm vùng đất này không? Nếu khách chưa cảm được những điều ấy, coi bộ mình mới đưa người ta đi ngang qua miền Tây, chứ chưa đưa người ta đi vào miền Tây. Và tôi nghĩ, câu chuyện du lịch ĐBSCL có thể bắt đầu từ một câu hỏi đơn giản như vậy”.
Điều đáng nói là suốt nhiều thập kỷ, không ít địa phương vẫn mới chỉ “chạm” vào bề nổi của tài nguyên văn hóa dẫn đến tình trạng phổ biến là đua nhau xây dựng những “mô hình văn hóa”. Có nhiều điểm, nhiều khu du lịch được đầu tư rất tâm huyết, chi phí lớn, nhưng chưa thực sự hấp dẫn là do chưa tạo nên “hồn cốt” của những câu chuyện văn hóa mà chúng ta muốn truyền tải đến với du khách.
Nhìn từ những điểm nghẽn đang hiện hữu, có thể thấy bài toán của du lịch ĐBSCL không chỉ nằm ở việc có thêm bao nhiêu sản phẩm, điểm đến hay chương trình quảng bá, mà sâu xa hơn là cách tổ chức lại nguồn lực, tư duy phát triển và cơ chế phối hợp để những lợi thế sẵn có thực sự được chuyển hóa thành giá trị kinh tế. Đây cũng chính là yêu cầu được đặt ra trong Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.
Bà Tạ Thị Tú Uyên- Phó Giám đốc Ban Phát triển kinh doanh Công ty CP Du lịch Vietravel, nhấn mạnh: “ĐBSCL là vùng đất của những giá trị chưa được khai thác đúng mức”. Trong nhiều năm qua, hình ảnh du lịch ĐBSCL chủ yếu dừng lại ở sản phẩm truyền thống và có phần đơn điệu: tham quan chợ nổi, đi thuyền trên kênh rạch, thưởng thức trái cây tại vườn, nghe đờn ca tài tử hay dừng chân tại điểm du lịch sinh thái đơn lẻ.
“Những sản phẩm này đã tạo nên thương hiệu ban đầu cho vùng. Song, chúng chưa khai thác hết chiều sâu và giá trị cốt lõi của tài nguyên bản địa. Du khách hiện đại- đặc biệt là thế hệ trẻ, dòng khách quốc tế cao cấp họ mong muốn được sống trong không gian văn hóa, kết nối thực sự với cộng đồng, thấu hiểu câu chuyện địa phương và kiến tạo những giá trị tích cực cho môi trường, xã hội”- bà Tạ Thị Tú Uyên cho biết.
Còn nhiều trăn trở
Không ít điểm đến ở ĐBSCL sở hữu nét độc đáo, giàu bản sắc và có khả năng tạo ấn tượng mạnh với du khách quốc tế, nhưng lại chưa được biết đến rộng rãi. Tham gia khảo sát du lịch cùng Hiệp hội Du lịch ĐBSCL, bà Michelle Reyes Mactal- Phó Chủ tịch Hiệp hội Lữ hành Độc lập Philippines ghé thăm Nhà dừa Cocohome trên cù lao An Bình (tỉnh Vĩnh Long). Bà Michelle Reyes Mactal đánh giá: “Chúng tôi vô cùng ấn tượng với vẻ đẹp, sự độc đáo của ngôi nhà từ 4 ngàn cây dừa và sự hiếu khách của chủ nhà. Tuy nhiên, địa điểm này dường như chưa được quảng bá xứng tầm, có thể nói là còn bị đánh giá thấp hơn thực tế. Hầu hết chúng tôi đều là người mới đến lần đầu và chưa từng nghe nói nhiều về nó. Vì vậy cùng với chất lượng dịch vụ, việc quảng bá cũng vô cùng quan trọng”.
Từng là vùng đất heo hút giữa dòng sông Hậu, cồn Sơn (phường Bình Thủy, TP Cần Thơ) nay đã trở thành điểm đến du lịch cộng đồng thu hút du khách. Trước đây phần lớn hộ dân trên cồn thuộc diện nghèo và cận nghèo. Kể từ khi mô hình du lịch cộng đồng được hình thành và phát triển, đời sống của người dân từng bước được nâng lên và đến nay đã thoát nghèo bền vững.
Chị Lê Thị Bé Bảy- cố vấn cho mô hình du lịch cộng đồng tại cồn Sơn chia sẻ, còn nhiều rào cản khiến du khách chủ yếu tham quan trong ngày, thời gian lưu trú ngắn.
Ông Sầm Long Giang- Phó Giám đốc Sở Văn hóa-TT-DL TP Cần Thơ, trăn trở, thành phố có tài nguyên du lịch phong phú nhưng việc chuyển hóa lợi thế, tài nguyên thành sản phẩm du lịch đặc trưng, có giá trị gia tăng cao và đủ sức cạnh tranh với các điểm đến trong nước và quốc tế vẫn còn hạn chế. Sản phẩm vẫn còn trùng lắp, thiếu tính trải nghiệm.
Bà Nguyễn Thị Hồng Xoan- Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho biết, đóng góp từ doanh nghiệp du lịch vào kịch bản tăng trưởng 2 con số là một chủ đề rất thời sự. Bởi nếu coi du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao thì doanh nghiệp chính là lực lượng trực tiếp biến chủ trương thành sản phẩm, biến tài nguyên thành giá trị, biến hình ảnh quốc gia thành trải nghiệm cụ thể của du khách.
Theo bà Nguyễn Thị Hồng Xoan, cộng đồng doanh nghiệp cũng đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Đặc biệt, nhiều điểm đến vẫn thiếu sản phẩm đêm, thiếu dịch vụ giải trí, thiếu không gian mua sắm chất lượng cao, nên khả năng giữ khách và tăng chi tiêu còn hạn chế.
Thực tế đã chứng minh những sản phẩm chỉ được chăm lo “phần xác” mà thiếu đi “phần hồn”, mà chiều sâu, cái cốt lõi của sản phẩm du lịch văn hóa chính là “cảm xúc từ bên trong” được dẫn dắt bởi bản thân câu chuyện văn hóa lưu dấu qua dòng thời gian, lịch sử mấy trăm năm. Cần giải quyết nghịch lý của du lịch đồng bằng đã tồn tại kéo dài qua nhiều thập kỷ. Cũng là đưa du lịch chuyển mình thực sự, thực chất đủ sức “níu giữ” du khách dài lâu, đủ tầm cạnh tranh ở những “sân chơi” lớn hơn.
(Còn tiếp)
Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
