Thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035, đại biểu Trần Thị Thanh Lam (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị bổ sung chỉ tiêu bảo vệ nhóm yếu thế, chỉ tiêu ngăn chặn, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt và làm rõ quy trình hỗ trợ nạn nhân khi phân cấp cho cấp xã.
 |
| Đại biểu Trần Thị Thanh Lam phát biểu tại phiên thảo luận Hội trường, chiều ngày 13/11/2026. |
Chiều ngày 13/11, tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc kết thúc thực hiện Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh, với đa số đại biểu có mặt tán thành. Sau đó, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035.
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Thị Thanh Lam, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội cho biết, qua đối chiếu Báo cáo số 2369/BC-BCA, ngày 13/11/2026 của Bộ Công an tiếp thu giải trình ý kiến thảo luận tổ của các đại biểu Quốc hội về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035 đã được cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu. Để hoàn thiện dự thảo nghị quyết, đại biểu đề xuất ba nhóm vấn đề.
Bổ sung mục tiêu, chỉ tiêu bảo vệ nhóm yếu thế và đấu tranh tội phạm trên không gian mạng
Theo đại biểu, dự thảo nghị quyết mới đề cập người bị hại ở chỉ tiêu trợ giúp pháp lý, chưa có nhiệm vụ hay chỉ tiêu trực tiếp về phòng, chống tội phạm xâm hại phụ nữ, trẻ em, mua bán người, các hành vi lừa đảo, xâm hại người chưa thành niên, người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm yếu thế khác.
Do đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý điểm b khoản 1 Điều 1 theo hướng làm tốt công tác điều tra, xử lý tội phạm, nhất là tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia; tội phạm và vi phạm pháp luật trên không gian mạng; tội phạm về ma túy, mua bán người, xâm hại phụ nữ, trẻ em; các hành vi lừa đảo, xâm hại, lợi dụng người chưa thành niên, người cao tuổi, người khuyết tật; tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm. Cách làm này nhằm bảo đảm thống nhất giữa chỉ tiêu, mục tiêu, nhóm đối tượng thụ hưởng và yêu cầu tại Nghị quyết 18.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung vào điểm c và điểm d khoản 1 Điều 1 chỉ tiêu tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố về xâm hại trẻ em đạt trên 95% tổng số thụ lý, bảo đảm thống nhất với Nghị quyết 34 của Quốc hội khóa XVI về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Về chỉ tiêu kéo giảm số vụ xâm hại trẻ em và bạo lực học đường, đại biểu lưu ý số vụ ghi nhận phụ thuộc vào mức độ phát hiện, tiếp nhận và xử lý. Số vụ ghi nhận giảm chưa chắc phản ánh tình trạng xâm hại thực tế giảm, và chỉ tiêu đặt quá cao có thể tạo áp lực thành tích, dẫn đến bỏ lọt tố giác. Vì vậy, trong quá trình tổ chức thực hiện cần hoàn thiện hệ thống báo cáo thống kê, cơ sở dữ liệu và cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm mọi vụ việc được xác minh, xử lý kịp thời, trẻ em bị xâm hại được bảo vệ, hỗ trợ. Trên cơ sở đó, cần xác định chỉ tiêu cụ thể, xác đáng, kế thừa các mục tiêu phù hợp với Nghị quyết 121 của Quốc hội khóa XIV về tiếp tục tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em.
Về tội phạm trên không gian mạng, Báo cáo số 2369 cho rằng loại tội phạm này có độ ẩn cao nên khó đặt chỉ tiêu riêng ngoài chỉ tiêu chung là giảm 10% tội phạm công nghệ cao, xâm phạm trật tự xã hội. Đại biểu cho rằng giải trình này chưa đáp ứng mong mỏi của người dân và mục tiêu đề ra về khả năng ngăn chặn dòng tiền, thu hồi tài sản. Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung các chỉ tiêu về tỷ lệ giải quyết tố giác, tỷ lệ điều tra, khám phá và tỷ lệ tài sản bị chiếm đoạt được ngăn chặn, thu hồi.
Bảo vệ người dân trước lừa đảo công nghệ cao, hỗ trợ người bị hại
Đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 3, giao Chính phủ hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan công an, ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp viễn thông, trên cơ sở Trung tâm điều hành liên ngành về cảnh báo sớm; xác minh, ngăn chặn dòng tiền có dấu hiệu lừa đảo. Cơ chế này cần xác định rõ trách nhiệm, thời hạn phản hồi, cách chia sẻ thông tin và xử lý yêu cầu khẩn cấp.
Đồng thời, đại biểu đề nghị xây dựng cơ chế bảo vệ đặc thù cho tài khoản ngân hàng của người cao tuổi, chẳng hạn cảnh báo đa tầng hoặc xác thực liên kết với người dân khi phát sinh giao dịch chuyển tiền bất thường, quy mô lớn tới tài khoản lạ. Cơ chế này gắn với việc nhân rộng mô hình ứng dụng cảnh báo an ninh mạng tại 70% đơn vị hành chính cấp xã.
Làm rõ quy trình vận hành khi phân cấp cho cấp xã
Về tổ chức thực hiện, khoản 4 Điều 4 dự thảo nghị quyết phân cấp cho cấp xã quản lý để tổ chức thực hiện chương trình. Theo đại biểu, trong Báo cáo số 2369, Bộ Công an giải trình nguyên tắc chung là có sự phối hợp giữa các Dự án 2, 3 và 7 ở cơ sở, song chưa làm rõ quy trình vận hành thực tế khi phân cấp cho cấp xã.
Đại biểu đề nghị rà soát, bảo đảm hỗ trợ đồng bộ về pháp lý, chăm sóc y tế, tư vấn tâm lý, bảo vệ an toàn, hỗ trợ sinh kế và tái hòa nhập cộng đồng, nhất là với nạn nhân mua bán người, phụ nữ và trẻ em bị xâm hại. Đồng thời cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các mô hình hỗ trợ đã có hiệu quả từ cơ sở.
Theo đề xuất của đại biểu, ngay khi phát hiện nguy cơ hoặc tiếp nhận tin báo về bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật hay mua bán người từ đường dây nóng hoặc cơ sở, lực lượng công an sẽ trực tiếp can thiệp, bảo vệ an toàn tức thời. Việc này sẽ tự động kích hoạt đầu mối trợ giúp pháp lý tại Dự án 7, can thiệp y tế, tâm lý tại Dự án 9, và hỗ trợ an sinh, sinh kế kết nối với Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, xã hội, nông thôn mới, giảm nghèo bền vững. Mục tiêu là “không để nạn nhân phải tự liên hệ qua nhiều cơ quan”.
Những kiến nghị của đại biểu Trần Thị Thanh Lam hướng tới việc chương trình mục tiêu quốc gia không chỉ đặt chỉ tiêu về số liệu, mà còn bảo vệ thiết thực người dân, nhất là các nhóm yếu thế, trước ma túy, tội phạm và lừa đảo công nghệ cao.
HỒNG YẾN
