Tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án năng lượng tái tạo bằng những quy định pháp luật đồng bộ, minh bạch và khả thi không chỉ giúp khơi thông nguồn lực đầu tư, khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng của từng địa phương, mà còn tạo nền tảng cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
 |
| Đại biểu Trần Quốc Tuấn Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Vĩnh Long thảo luận tại Tổ 15 chiều ngày 20/10. |
Tại phiên thảo luận Tổ, về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, chiều ngày 20/10/2026, Đại biểu Trần Quốc Tuấn Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Vĩnh Long đề nghị hoàn thiện bốn nhóm chính sách: (1)lựa chọn chủ đầu tư gắn với làm chủ công nghệ; (2)phối hợp thủ tục môi trường và thẩm định dự án; (3)làm rõ miễn giấy phép hoạt động điện lực; và (4)xây dựng cơ chế dùng chung hạ tầng đấu nối giữa các dự án năng lượng tái tạo.
Đại biểu cho rằng Luật cần khuyến khích đầu tư, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng, an toàn hệ thống và quyền lợi của người sử dụng điện. Các quy định rõ ràng cũng giúp địa phương và nhà đầu tư chủ động hơn trong chuẩn bị, triển khai dự án.
Gắn lựa chọn chủ đầu tư với năng lực làm chủ công nghệ
Về Điều 18 Luật Điện lực hiện hành, đại biểu đề nghị bổ sung điểm e vào khoản 1, xác định “dự án điện lực quan trọng, quy mô lớn thuộc chương trình làm chủ công nghệ, phát triển năng lực thiết kế, tích hợp hệ thống, tổng thầu EPC và chế tạo thiết bị trong nước do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt”. thuộc trường hợp dự án đầu tư kinh doanh điện lực “không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư”
Đại biểu cho rằng, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu xây dựng các tập đoàn công nghiệp năng lượng trong nước có đủ khả năng làm tổng thầu EPC các dự án quy mô lớn, hiện đại; phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng trong nước; tăng nhanh tỷ lệ nội địa hóa và năng lực tự chủ của ngành năng lượng.
Tuy nhiên, nếu các dự án điện lực tiếp tục được triển khai riêng lẻ, lựa chọn nhà đầu tư và tổng thầu chủ yếu trên cơ sở giá của từng dự án mà không gắn với yêu cầu làm chủ thiết kế, tích hợp hệ thống, tổng thầu EPC và chế tạo thiết bị thì khối lượng đầu tư khổng lồ của ngành điện có nguy cơ sẽ tiếp tục tạo thị trường cho công nghệ và thiết bị nhập khẩu từ nước ngoài.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung khoản 5 vào Điều 18, theo đó Thủ tướng Chính phủ quyết định giao doanh nghiệp đủ điều kiện làm chủ đầu tư. Tiêu chí lựa chọn cần gắn với năng lực tài chính, kỹ thuật, quản trị; khả năng tiếp nhận và làm chủ công nghệ; lộ trình nâng tỷ lệ thiết kế, chế tạo, cung cấp thiết bị và dịch vụ trong nước; cùng cơ chế giám sát và xử lý trường hợp không thực hiện đúng cam kết.
Theo đại biểu, khối lượng đầu tư lớn của ngành điện cần được tận dụng để phát triển năng lực công nghiệp trong nước, nhưng cơ chế lựa chọn đặc thù phải đi kèm tiêu chí chặt chẽ, bảo đảm chọn đúng doanh nghiệp và hiệu quả dự án.
Rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, giữ vững yêu cầu môi trường
Tại khoản 6 Điều 1 dự thảo, sửa đổi Điều 12 Luật Điện lực, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế phối hợp về tiến độ lập báo cáo đánh giá tác động môi trường - ĐTM và báo cáo nghiên cứu khả thi - FS; phối hợp tiếp nhận, thẩm định các hồ sơ liên quan để giảm thời gian chờ giữa các thủ tục.
Thực tiễn triển khai dự án năng lượng tại Vĩnh Long cho thấy nhà đầu tư phải xử lý nhiều thủ tục liên quan đến hồ sơ dự án, đất đai, khu vực biển và đấu nối. Nếu thiếu phối hợp, thời gian chờ có thể kéo dài quá trình chuẩn bị. Đại biểu nhấn mạnh việc rút ngắn thủ tục cần đi cùng yêu cầu đánh giá tác động môi trường đầy đủ, khách quan và đúng pháp luật.
Làm rõ phạm vi miễn giấy phép hoạt động điện lực
Đối với khoản 15 Điều 1 dự thảo, sửa đổi điểm g khoản 1 Điều 33 Luật Điện lực, đại biểu đề nghị làm rõ nguyên tắc và tiêu chí miễn giấy phép theo từng lĩnh vực.
Theo hồ sơ trình, điện mặt trời mái nhà dưới 1 MW tham gia mua bán điện trực tiếp qua đường dây kết nối riêng được miễn giấy phép trong lĩnh vực phát điện. Tuy nhiên, hồ sơ chưa làm rõ trường hợp đơn vị đó đồng thời thực hiện hoạt động phân phối hoặc bán lẻ điện thì áp dụng miễn giấy phép ra sao.
Đại biểu đề nghị Chính phủ quy định cụ thể trường hợp, điều kiện và phạm vi miễn; trong đó làm rõ khi nào có thể miễn đồng thời giấy phép phát điện, phân phối và bán lẻ. Quy định cần xét đến công suất, phạm vi khách hàng, an toàn hệ thống, chất lượng dịch vụ và cơ chế hậu kiểm.
Bổ sung cơ chế dùng chung hạ tầng đấu nối
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc dùng chung đường dây hoặc trạm biến áp đấu nối giữa các dự án năng lượng tái tạo, khi phù hợp quy hoạch và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an toàn hệ thống.
Tại Vĩnh Long, một số dự án phát triển sau được xác định dùng chung hạ tầng đấu nối với dự án đã triển khai trước theo quy hoạch đấu nối. Việc phân định quyền sử dụng, trách nhiệm đầu tư và vận hành có thể phát sinh vướng mắc; nếu thiếu cơ chế rõ ràng, việc phối hợp giữa các chủ đầu tư có nguy cơ ảnh hưởng tiến độ giải tỏa công suất và hòa lưới.
Đại biểu dẫn thực tiễn tại Vĩnh Long, nơi Sở Công Thương đang tích cực phối hợp với các sở, ngành và chủ đầu tư tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc trong việc dùng chung hạ tầng đấu nối, nhằm bảo đảm tiến độ giải tỏa công suất và đưa các nguồn năng lượng tái tạo vào vận hành thương mại. Tuy nhiên, theo đại biểu, quá trình xử lý cần có quy định pháp luật rõ ràng làm căn cứ để các bên thống nhất thực hiện.
Theo đó, Luật cần quy định nguyên tắc, đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn điều kiện, trình tự chấp thuận và trách nhiệm của các bên về phân bổ chi phí, quyền tiếp cận, đo đếm, bảo trì, xử lý sự cố và giải quyết tranh chấp. Cơ chế minh bạch sẽ giúp sử dụng hiệu quả hạ tầng, hạn chế đầu tư trùng lặp và hỗ trợ bảo đảm tiến độ hòa lưới thương mại của các dự án.
Đại biểu nhấn mạnh, tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án năng lượng tái tạo bằng những quy định pháp luật đồng bộ, minh bạch và khả thi không chỉ giúp khơi thông nguồn lực đầu tư, khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng của từng địa phương, mà còn tạo nền tảng cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược để bảo đảm an ninh năng lượng, thu hút dòng vốn chất lượng cao và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội bền vững trong dài hạn.
HỒNG YẾN
