Đại biểu kiến nghị chỉnh lý Điều 55, bổ sung cơ chế phối hợp dự án đất liền - biển và quy định chuyển tiếp, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các dự án năng lượng tái tạo.
 |
| Đại biểu Trần Quốc Tuấn - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Vĩnh Long thảo luận tại Tổ 15 chiều ngày 22/10. |
Tại phiên thảo luận Tổ, chiều ngày 22/10/2026 về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Đại biểu Quốc hội Trần Quốc Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, đề nghị hoàn thiện quy định giao đất, cho thuê đất đối với dự án năng lượng tái tạo. Theo đại biểu, cần tháo gỡ vướng mắc thủ tục để khơi thông nguồn vốn tư nhân, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Đại biểu dẫn Thông báo số 517/TB-VPCP, ngày 7/10/2026 của Văn phòng Chính phủ, trong đó yêu cầu các địa phương khẩn trương lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án nguồn điện trong Quy hoạch, Kế hoạch thực hiện điện VIII chưa có nhà đầu tư, hoàn thành trong quý IV/2026. Theo đại biểu, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án điện càng cho thấy cần có quy định đất đai rõ ràng, minh bạch và khả thi, trong đó có các dự án năng lượng tái tạo.
Không để dự án liên xã, đất liền - biển bị loại khỏi cơ chế tháo gỡ
Nội dung kiến nghị trọng tâm tại “Điều 55 khoản 3 điểm h”, liên quan đến nội dung “Điểm c khoản 4 Điều 4 Nghị quyết 254/2025/QH15” quy định cơ chế giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu đối với dự án năng lượng tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Trong khi đó, dự thảo Luật yêu cầu toàn bộ diện tích dự án phải thuộc địa bàn đặc biệt khó khăn.
Theo đại biểu, điều kiện “toàn bộ diện tích” có thể khiến dự án bị loại khỏi cơ chế chỉ vì một tuyến đấu nối, trạm biến áp hoặc hạng mục kết nối nằm ngoài địa bàn đủ điều kiện. Khó khăn càng rõ với dự án có công trình ở nhiều xã hoặc kết hợp sử dụng đất liền và khu vực biển.
Từ thực tiễn Vĩnh Long, UBND tỉnh đã có các kiến nghị gửi đến các bộ, ngành Trung ương hướng dẫn áp dụng Nghị quyết 254 đối với dự án trải trên nhiều địa bàn và dự án sử dụng đồng thời đất, biển. Đại biểu đề nghị sửa Điều 55 theo hướng xét phần đất dành cho công trình phát điện chính hoặc hạ tầng trực tiếp, thiết yếu của dự án. Việc dự án có hạng mục ngoài địa bàn hoặc trên biển không nên tự động làm mất điều kiện áp dụng đối với phần đất đủ tiêu chí. Luật nên giao Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn xác định rõ hạng mục được tính “phải nằm trong quy hoạch và hồ sơ dự án đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận; có quan hệ trực tiếp, không thể thiếu với công trình phát điện; và diện tích đất phải giới hạn theo nhu cầu thực tế được thẩm định”.
Đồng thời cần quy định rõ điều kiện áp dụng được xét cho phần diện tích đất đáp ứng tiêu chí, không làm cho toàn bộ dự án hoặc các phần đất ở địa bàn khác tự động được hưởng cơ chế này. Quy định chặt chẽ để chính sách đất đai không bị lợi dụng.
Phân định rõ giao đất, chọn nhà đầu tư và giao khu vực biển
Đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 57 để làm rõ: cơ chế không đấu giá, không đấu thầu theo Điều 55, đây là trường hợp ngoại lệ theo pháp luật đất đai, không tự động thay thế các thủ tục chấp thuận hoặc lựa chọn nhà đầu tư mà pháp luật về đầu tư, điện lực, đấu thầu hay luật chuyên ngành yêu cầu.
Với dự án sử dụng cả đất và khu vực biển, thủ tục giao khu vực biển cần tiếp tục thực hiện theo pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung tại khoản 6 Điều 18 trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc làm đầu mối phối hợp, theo dõi hồ sơ đất đai và kết nối thông tin giữa các cơ quan. Cơ chế phối hợp này không làm thay đổi thẩm quyền quyết định của cơ quan chuyên ngành.
Bảo vệ hồ sơ đang giải quyết, giữ trách nhiệm của nhà đầu tư
Điều 108 khoản 3 điểm b của dự thảo Luật, dự kiến bãi bỏ Điều 4 Nghị quyết 254, nhưng giữ lại một số nội dung khác; cơ chế tại điểm c khoản 4 Điều 4 về dự án năng lượng ở địa bàn đặc biệt khó khăn không nằm trong danh mục được giữ lại. Vì vậy, đây là lý do pháp lý quan trọng để đề nghị luật hóa cơ chế tại Điều 55 và quy định rõ việc xử lý hồ sơ, dự án đang thực hiện.
Để tránh hồ sơ đang giải quyết phải làm lại khi Luật mới có hiệu lực, đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp tại Điều 109. Theo đó, dự án thuộc trường hợp được áp dụng cơ chế tại điểm c khoản 4 Điều 4 Nghị quyết 254/2025/QH15 và đã đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định trước ngày Luật mới có hiệu lực thì được tiếp tục giải quyết theo quy định chuyển tiếp của Luật. Việc chuyển tiếp không thay thế các thủ tục về đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, quy hoạch, môi trường, quốc phòng, an ninh và các điều kiện chuyên ngành.
Đại biểu nhấn mạnh, chuyển tiếp thủ tục không có nghĩa miễn nghĩa vụ về tiến độ, ký quỹ, bảo vệ môi trường, quốc phòng - an ninh hay các điều kiện khác theo pháp luật. Việc tháo gỡ cần đi cùng rà soát năng lực, tiến độ và trách nhiệm của từng nhà đầu tư; dự án chậm triển khai phải được xử lý đúng theo quy định.
Đại biểu cho rằng cần chỉnh lý đồng bộ các Điều 55, 57, 18 và 109. Luật Đất đai sẽ điều chỉnh phần đất; việc sử dụng khu vực biển tiếp tục thực hiện theo pháp luật chuyên ngành về biển. Các cơ quan cần phối hợp về hồ sơ, ranh giới và tiến độ, nhưng việc phối hợp không làm thay đổi thẩm quyền quyết định của từng cơ quan.
Quy định rõ ràng, thông thoáng như vậy, sẽ tạo cơ sở hành lang pháp lý để dự án năng lượng tái tạo đủ điều kiện sớm hoàn tất thủ tục, đưa vốn tư nhân vào sản xuất, đồng thời bảo đảm Nhà nước kiểm soát quy hoạch, môi trường và lợi ích công cộng cũng như an ninh quốc gia.
HỒNG YẾN
