Ngày 18/10/2026, phát biểu tại phiên thảo luận Tổ về tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và định hướng năm 2027, đại biểu Phan Văn Mãi, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, bày tỏ sự phấn khởi trước những kết quả ấn tượng đạt được trong năm đầu nhiệm kỳ của kỷ nguyên mới.
Đại biểu nhấn mạnh những nền tảng vững chắc đã được đặt ra về định hướng chiến lược, thể chế và phương thức quản trị quốc gia, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp trọng tâm nhằm giúp nền kinh tế tăng tốc, bứt phá bền vững trong năm 2027 và các năm tiếp theo.
 |
| Đại biểu Phan Văn Mãi, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phát biểu tại Tổ sáng ngày 18/10. |
Thứ nhất, đặt nền tảng vững chắc cho kỷ nguyên mới và xây dựng đà tăng trưởng
Đại biểu Phan Văn Mãi nhấn mạnh, kết quả đạt được về kinh tế - xã hội năm 2026 là sự hội tụ ý chí, trách nhiệm, nỗ lực của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của toàn xã hội. Đây là khởi động rất quan trọng cho nhiệm kỳ mới và kỷ nguyên mới của đất nước.
Đại biểu chỉ ra 3 nền tảng cốt lõi đã được xác lập: (1) Nền tảng định hướng chiến lược: Các nghị quyết chuyên đề của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị sau Đại hội XIV của Đảng đã vạch ra định hướng chiến lược dài hạn cho cả giai đoạn 15 năm, hướng tới các mốc mục tiêu quan trọng năm 2030 và 2045; (3) Nền tảng thể chế: Thể chế được tập trung hoàn thiện nhanh chóng theo hướng liên ngành, hình thành hệ sinh thái và chuyển mạnh sang quản trị theo kết quả phát triển; (3) Nền tảng phương thức quản trị quốc gia: Phương thức điều hành linh hoạt, quyết liệt đã tạo đà quán tính lớn từ Trung ương đến địa phương, không chỉ thúc đẩy hệ thống nội bộ nỗ lực vượt bậc mà còn lan tỏa tích cực ra toàn xã hội và thu hút sự chú ý của quốc tế. Nhiều đoàn lãnh đạo quốc tế đánh giá cao các cuộc cách mạng về thể chế, tổ chức bộ máy và mục tiêu tăng trưởng 2 con số của Việt Nam.
Thứ hai, hai trọng tâm lớn trong điều hành năm 2027
Để năm 2027 thực sự là năm tăng tốc, bứt phá với quyết tâm cao hơn và hành động hiệu quả hơn, đại biểu Phan Văn Mãi đề xuất 2 trọng tâm điều hành:
Tập trung quán triệt và cụ thể hóa sát nhiệm vụ từng ngành, từng cấp: Việc quán triệt các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ phải được tổ chức thực chất từ cấp Trung ương đến bộ, ngành, tỉnh, xã. Cần từ các mục tiêu chung để cụ thể hóa thành kế hoạch hành động riêng, giao chỉ tiêu rõ ràng, đo lường và đánh giá định kỳ, tránh tình trạng quán triệt chung chung rồi để dồn áp lực tăng trưởng vào quý cuối năm.
Điều hành liên ngành, tổng thể, hình thành hệ sinh thái phát triển: Công tác điều hành cần tính toán trong mối quan hệ tổng thể, tránh việc mỗi ngành, mỗi địa phương chỉ chăm chăm vào mục tiêu tăng trưởng riêng dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh giữa các địa phương trong vùng (như giữa các tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Hồng) hoặc giữa doanh nghiệp lớn và nhỏ. Cần điều hành để cùng thắng ("win-win"), đảm bảo sự phân bổ nguồn lực cân đối giữa dự án trọng điểm và sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ, hướng tới tăng trưởng chất lượng, bền vững đến năm 2045.
Thứ ba, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy động lực mới
Phân tích sâu về các động lực tăng trưởng, đại biểu đề xuất:(1) Động lực đầu tư: Không đo lường đầu tư thuần túy bằng số tiền giải ngân, mà phải đo bằng năng lực sản xuất thực tế được tạo ra. Cần cân đối hợp lý giữa đầu tư hạ tầng và đầu tư nâng cao năng lực sản xuất để phù hợp với mô hình tăng trưởng mới; (2) Động lực xuất khẩu: Xây dựng thực lực và năng lực xuất khẩu nội tại bền vững của doanh nghiệp Việt Nam, tránh phụ thuộc quá lớn vào khối FDI; (3) Động lực tiêu dùng: Phân tích kỹ nguyên nhân tiêu dùng cuối cùng tăng chậm (chỉ hơn 8%) trong khi tiết kiệm tài sản tăng cao (tới 17%), từ đó điều chỉnh cơ cấu chi tiêu và chính sách tiền lương để kích cầu tiêu dùng thực chất, tạo vòng xoay phát triển cho sản xuất và việc làm; (4) Động lực mới từ khoa học công nghệ: Khẩn trương sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách cho khoa học công nghệ (3%) để tạo ra các công nghệ lõi, đóng vai trò hạt nhân cho mô hình tăng trưởng mới.
Thứ tư, bốn lưu ý quan trọng trong kiểm soát chất lượng tăng trưởng
Để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên một cách lành mạnh, đại biểu khuyến nghị: (1) Kiểm soát dòng vốn tín dụng: Tránh quá phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng cho đầu tư, gây áp lực lên mặt bằng lãi suất và rủi ro chính sách tiền tệ; (2)Nâng cao năng suất lao động: Phấn đấu tốc độ tăng năng suất lao động đạt trên 8,5%/năm đến năm 2030 để đảm bảo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng 2 con số; (3) Tháo gỡ khó khăn cho khu vực tư nhân: Mở rộng đường cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia sâu vào chuỗi giá trị và sự phát triển chung; (4) Đầu tư tương xứng cho văn hóa, xã hội và an sinh: Dành nguồn lực xứng đáng cho văn hóa, y tế (như khám sức khỏe toàn dân), giáo dục vùng khó khăn và đền ơn đáp nghĩa để người dân trực tiếp hưởng thụ thành quả từ tăng trưởng.
Thứ năm, cập nhật kế hoạch tài chính và đa dạng hóa nguồn lực huy động
Về giải pháp huy động nguồn lực, đại biểu Phan Văn Mãi kiến nghị:
Cập nhật hằng năm Kế hoạch tài chính 5 năm: Xây dựng kế hoạch huy động chi tiết cho từng giai đoạn, phân bổ vốn đúng thời điểm để phát huy tối đa hiệu quả đầu tư.
Phát triển thị trường vốn ngoài ngân sách: Phục hồi và củng cố thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau các biến động; đẩy nhanh đề án hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng để thu hút nguồn vốn trung và dài hạn, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng thương mại.
Đề án tổng thể xử lý tài sản công và dự án tồn đọng: Trung ương cần ban hành chính sách và đề án tổng thể để tháo gỡ rào cản, giúp các địa phương khai thác, chuyển hóa hiệu quả khối tài sản công và dự án đắp chiếu thành nguồn lực phát triển.
Điều hành ngân sách linh hoạt: Đánh giá kỹ tác động của tỷ lệ phân chia 4 khoản thu ngân sách giữa Trung ương và địa phương, vừa đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, vừa giữ tính chủ động cho ngân sách các địa phương để thực hiện tốt nhiệm vụ chi phát triển.
HỒNG YẾN
