Ngày 18/10/2026, phát biểu tại phiên thảo luận Tổ về tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và định hướng năm 2027, Đại biểu Trần Thị Thanh Lam Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội đánh giá cao sự đầu tư đồng bộ và những tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực an sinh xã hội. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh việc đánh giá hiệu quả chính sách xã hội cần tập trung vào mức độ thụ hưởng thực chất và khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản của người dân.
 |
| Đại biểu Trần Thị Thanh Lam phát biểu tại phiên thảo luận Tổ ngày 18/10/2026. |
Phân tách nhóm đối tượng để nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững
Đóng góp ý kiến về công tác giảm nghèo, đại biểu Trần Thị Thanh Lam bày tỏ sự băn khoăn đối với chỉ tiêu giảm từ 1 đến 1,5 điểm phần trăm tỷ lệ hộ nghèo trong năm 2027 do Chính phủ đặt ra. Đại biểu phân tích, với tỷ lệ hộ nghèo hiện tại chỉ còn khoảng 1,3% và cận nghèo là 2,95%, nhóm hộ nghèo còn lại đa phần thuộc diện bảo trợ xã hội, không còn khả năng hoạt động kinh tế. Do đó, việc đặt chỉ tiêu giảm nghèo như trên là rất khó khả thi.
Từ thực tiễn đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ phân tách công tác giảm nghèo thành 2 nhóm riêng biệt:
Nhóm không có khả năng lao động/hoạt động kinh tế: Chuyển sang thực hiện trợ giúp xã hội thuần túy theo hướng bảo trợ xã hội. Đồng thời, cần xem xét nâng mức trợ cấp xã hội để đảm bảo điều kiện sống tối thiểu và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. (hiện ở mức 540.000 đồng/tháng theo Nghị định 335/2026, chỉ đáp ứng 19,3% chuẩn nghèo khu vực nông thôn, 24,5% chuẩn nghèo khu vực thành thị)
Nhóm có khả năng lao động và sinh kế: Tập trung các giải pháp hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm bền vững – yếu tố quyết định và điều kiện tiên quyết để giúp người dân vươn lên thoát nghèo bền vững.
Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa-xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 (khi tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia lại), đại biểu đề nghị Chính phủ bổ sung cơ chế đánh giá dựa trên kết quả đầu ra thực chất và mức độ cải thiện đời sống nhân dân, thay vì chỉ báo cáo số lượng văn bản ban hành hay tỷ lệ giải ngân vốn, đồng thời đề nghị xác định rõ trách nhiệm từng cấp, từng ngành, khắc phục đầu tư dàn trải, trùng lắp; các nhiệm vụ của Chương trình cần có sự gắn kết chặt chẽ nhau và mục đích cuối cùng là đời sống người dân được nâng lên.
Cân đối chi phí y tế cơ sở và củng cố bảo hiểm y tế toàn dân
Liên quan đến lĩnh vực y tế, đại biểu đánh giá cao kết quả bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95,5% dân số, song lưu ý hiện vẫn còn hơn 4 triệu người chưa tham gia. Đại biểu đề nghị tiếp tục có chính sách hỗ trợ nhóm lao động tự do, người thu nhập thấp để hướng tới mục tiêu bao phủ 100% BHYT vào năm 2030.Bên cạnh đó, đại biểu chỉ ra sự mất cân đối trong phân bổ ngân sách chi khám chữa bệnh theo tuyến: y tế cấp ban đầu phục vụ 30,9% lượt khám nhưng chỉ chiếm 7,5% tổng chi ngân sách (bình quân chỉ đạt 200.000 đồng/lượt, thấp hơn rất nhiều so với các tuyến chuyên sâu). Đại biểu kiến nghị Chính phủ tái cân đối nguồn lực cho y tế cơ sở, nâng cao chất lượng khám sức khỏe toàn dân theo hướng thực chất, đồng thời có cơ chế đãi ngộ đủ mạnh để giữ chân bác sĩ công tác tại vùng sâu, vùng xa và sớm xây dựng lộ trình điều chỉnh đóng BHYT trên nền tính đúng, tính đủ chi phí gói dịch vụ y tế cơ bản đồng thời gắn với lộ trình miễn viện phí theo Nghị quyết 72.
Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội và quản lý tệ nạn xã hội
Về lao động - việc làm, đại biểu ghi nhận tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội đạt 48,1% lực lượng lao động. Tuy nhiên, việc toàn quốc chỉ có 2,7 triệu người tham gia BHXH tự nguyện (chiếm chưa tới 12% tổng số người tham gia) là con số rất khiêm tốn. Trong bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng, đại biểu đề nghị cần mở rộng biên độ và có thêm cơ chế khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện để xây dựng lưới an sinh bền vững.
Đối với công tác phòng, chống tệ nạn xã hội, đại biểu đề nghị Chính phủ bổ sung các chỉ tiêu cụ thể về cai nghiện ma túy, tháo gỡ rào cản pháp lý trong việc triển khai cơ sở cung cấp dịch vụ cai nghiện tại gia đình và cộng đồng, nhằm ứng phó hiệu quả với tình trạng trẻ hóa độ tuổi sử dụng ma túy hiện nay.
Nâng cao năng lực cán bộ và hoàn thiện hạ tầng công nghệ tại cơ sở
Đánh giá cao chính sách nâng phụ cấp lên 55% cho cán bộ, công chức cấp xã từ ngày 1/7/2026, đại biểu phản ánh sự phấn khởi của lực lượng cơ sở. Để đáp ứng yêu cầu công việc trong mô hình chính quyền 2 cấp, đại biểu kiến nghị Chính phủ tập trung đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho cán bộ cấp xã.
Đồng thời, cần khẩn trương nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin tại các trung tâm hành chính công cấp xã nhằm khắc phục tình trạng quá tải, nghẽn mạng liên thông dữ liệu. Nhấn mạnh vai trò quyết định của khâu tổ chức thực hiện, đại biểu đề xuất Chính phủ xác định rõ trách nhiệm giải trình, cơ quan chủ trì, mốc thời gian và nguồn lực thực hiện để các chính sách thực sự đi vào cuộc sống, nâng cao niềm tin của nhân dân.
HỒNG YẾN
