Đảm bảo an toàn thực phẩm bếp ăn trường học

Mỗi bữa ăn tại trường cung cấp dinh dưỡng, góp phần hình thành thể chất, trí tuệ và tương lai của học sinh. Vì vậy, bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) học đường là trách nhiệm của ngành giáo dục, y tế, là yêu cầu đặt ra đối với cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong bối cảnh chuyển đổi số cùng những nguy cơ mới từ thực phẩm không rõ nguồn gốc, việc xây dựng môi trường học đường an toàn càng trở nên cấp thiết.

Bếp ăn trường học được vận hành đúng quy trình góp phần mang đến những bữa ăn an toàn cho học sinh.

Bảo vệ sức khỏe học sinh

Sức khỏe học sinh là nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong tương lai. Khi mô hình bán trú, nội trú ngày càng phát triển, trường học là nơi truyền đạt kiến thức và đảm nhận nhiệm vụ chăm sóc dinh dưỡng cho học sinh.

Ông Phan Thanh Hiền- Phó Trưởng Phòng Giáo dục dân tộc và Công tác học sinh, sinh viên- Sở GD-ĐT cho hay: “Mỗi bữa ăn tại trường chiếm khoảng 40-50% nhu cầu dinh dưỡng trong ngày của các em, vì vậy chỉ một sơ suất nhỏ trong khâu chế biến, bảo quản hay cung ứng thực phẩm cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng”.

Thực tế thời gian qua cho thấy công tác bảo đảm ATTP tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều trường đầu tư bếp ăn một chiều, lựa chọn nhà cung cấp có chứng nhận, thực hiện nghiêm quy trình kiểm thực 3 bước và lưu mẫu thức ăn theo quy định. Đây là những giải pháp quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ mất ATTP, tạo sự yên tâm cho phụ huynh.

Bác sĩ Bùi Ái Đoan- Chi cục trưởng Chi cục ATTP Sở Y tế thông tin: “Hiện trên địa bàn tỉnh có khoảng 360 trường học tổ chức bếp ăn tập thể, hàng ngày phục vụ số lượng lớn suất ăn cho học sinh. Trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, đoàn kiểm tra của tỉnh đã kiểm tra, hậu kiểm 64 trường có tổ chức bếp ăn tập thể. Kết quả cho thấy đa số cơ sở thực hiện đầy đủ quy định về kiểm thực 3 bước, lưu mẫu thức ăn, quản lý nguồn gốc nguyên liệu và điều kiện vệ sinh; không ghi nhận vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại các trường có bếp ăn tập thể trên địa bàn”.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn nhiều nguy cơ cần được nhận diện. Nguồn nguyên liệu đầu vào ở một số nơi chưa được kiểm soát chặt chẽ; cơ sở vật chất của một số bếp ăn còn hạn chế; nhân viên cấp dưỡng thường xuyên thay đổi, chưa được đào tạo đầy đủ về kiến thức ATTP. Đáng lo ngại hơn là tình trạng thức ăn đường phố, hàng rong trước cổng trường vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khi chất lượng và nguồn gốc sản phẩm rất khó kiểm soát.

Chung tay xây dựng trường học an toàn

Để bảo đảm mỗi suất ăn đến tay học sinh thực sự an toàn, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ từ nhiều phía.

Trước hết, công tác tuyên truyền, giáo dục phải được đẩy mạnh nhằm hình thành thói quen lựa chọn thực phẩm an toàn và thực hành vệ sinh cá nhân cho học sinh. Các trường học cần kiểm soát chặt nguồn nguyên liệu, chỉ ký hợp đồng với các đơn vị đủ điều kiện pháp lý, thực hiện nghiêm quy trình kiểm thực 3 bước, lưu mẫu thức ăn và vận hành bếp ăn theo nguyên tắc một chiều nhằm hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm chéo.

Một trong những giải pháp đáng chú ý là phát huy vai trò giám sát của phụ huynh. Việc công khai thực đơn, đơn giá, nguồn gốc thực phẩm và để ban đại diện cha mẹ học sinh tham gia giám sát sẽ góp phần tăng tính minh bạch, tạo niềm tin đối với phụ huynh và cộng đồng. Đồng thời, chính quyền địa phương cần phối hợp xử lý tình trạng buôn bán thức ăn không bảo đảm vệ sinh trước cổng trường, hạn chế nguy cơ học sinh sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý ATTP được xem là xu hướng tất yếu. Theo đánh giá của ngành y tế, việc xây dựng “Nhật ký điện tử”, số hóa hồ sơ quản lý, quản lý kiểm thực 3 bước, lưu mẫu thức ăn và truy xuất nguồn gốc hoàn toàn có cơ sở pháp lý, nếu vẫn bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định chuyên môn của Bộ Y tế. Dữ liệu điện tử sẽ giúp giảm áp lực lưu trữ hồ sơ giấy, tăng khả năng truy xuất thông tin, hỗ trợ công tác kiểm tra, hậu kiểm và xử lý khi có sự cố xảy ra.

ATTP học đường chỉ thực sự bền vững khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục, y tế, nông nghiệp, công an, chính quyền địa phương, nhà trường, phụ huynh và cả cộng đồng doanh nghiệp. Mỗi mắt xích trong chuỗi cung ứng thực phẩm đều phải đặt sức khỏe học sinh lên hàng đầu; mỗi phụ huynh, giáo viên và học sinh cũng cần nâng cao ý thức trong lựa chọn, sử dụng thực phẩm an toàn.

Ông Lê Trí Thiện- Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Sở KH-CN) cho biết: “ATTP học đường là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe, sự phát triển của học sinh và niềm tin của xã hội. Mặc dù thời gian qua các ngành chức năng đã tăng cường kiểm tra, giám sát bếp ăn tập thể, song việc quản lý hồ sơ, lưu mẫu và truy xuất nguồn gốc nguyên liệu vẫn chủ yếu thực hiện thủ công, gây khó khăn khi cần truy xuất, xử lý sự cố. Vì vậy, việc ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và các giải pháp truy xuất nguồn gốc được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm tính minh bạch trong chuỗi cung ứng thực phẩm học đường”.

Bài, ảnh: THẠCH THẢO