Hưởng ứng Ngày Dân số thế giới (11/7) năm 2026 với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”, Luật Dân số mới được kỳ vọng giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và ổn định quy mô dân số.
 |
| Đảm bảo quy mô và chất lượng dân số hợp lý là nền tảng cốt lõi để chăm lo toàn diện cho thế hệ tương lai, hướng tới phát triển nhanh và bền vững. |
Cú hích từ trợ lực chính sách khuyến sinh
Thế hệ trẻ là lực lượng xung kích, đóng vai trò hạt nhân trong công cuộc phát triển kinh tế- xã hội. Song, áp lực mưu sinh, chi phí sinh hoạt đô thị và xu hướng kết hôn muộn đang tạo ra một “khoảng lặng” nhân khẩu học đáng lo ngại.
Số liệu thống kê cho thấy, mức sinh chung của tỉnh hiện chỉ đạt 1,6 con/phụ nữ, riêng tại nhiều phường trung tâm sụt giảm sâu chỉ còn 1,5 con/phụ nữ, thấp hơn nhiều so với mức sinh thay thế chuẩn (2,1 con/phụ nữ). Thực trạng này đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lao động tương lai của tỉnh.
Kết hôn hơn 1 năm, vợ chồng anh N.Q.D. (32 tuổi, phường Bình Minh) vẫn chần chừ chưa muốn sinh con, do: “Tôi làm ngân hàng bên Cần Thơ còn vợ làm kế toán ở công ty trong KCN Bình Minh. Vợ chồng trẻ muốn dành dụm thêm rồi mới tính tiếp”.
Nhiều bạn trẻ cũng bộc lộ tâm lý ngại kết hôn và sinh con, do áp lực kinh tế và mong muốn thăng tiến sự nghiệp.
Chị Lê Thanh Trúc (31 tuổi, phường Phước Hậu) nói: “Để giới trẻ thật sự an tâm bước vào hôn nhân và sinh con, tỉnh cần có chính sách hỗ trợ đồng bộ từ y tế, giáo dục, nhà ở đến giảm thuế thu nhập cá nhân. Môi trường sống và giáo dục quan trọng hơn việc kết hôn rồi có con sớm hay nhiều con. Bên cạnh đó, cần có biện pháp truyền thông sáng tạo, truyền cảm hứng trên mạng xã hội- nơi giới trẻ tiếp cận thông tin nhiều nhất”.
Nỗi lo của anh D. và chị Trúc phản ánh bức tranh chung đầy thách thức của thế hệ trẻ những năm gần đây. Áp lực mưu sinh, chi phí sinh hoạt và nỗi lo nuôi dạy con tốt khiến mức sinh tại đô thị giảm, dẫn đến cấu trúc gia đình “ngược” đáng ngại trong tương lai gần: 1 đứa trẻ phải gánh vác an sinh cho 2 ba mẹ và 4 ông bà.
Trước bối cảnh đó, Luật Dân số mới ra đời đánh dấu bước chuyển trục chiến lược: từ “Dân số kế hoạch hóa gia đình” sang “Dân số và phát triển”. Hành lang pháp lý mới tập trung định hướng mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con, chú trọng nâng cao chất lượng dân số thông qua các gói trợ lực tài chính và chế độ thai sản ưu việt từ Nghị định 168/2026/NĐ-CP.
Cụ thể, thời gian nghỉ thai sản của mẹ được tăng lên 7 tháng, cha được nghỉ 10 ngày làm việc. Sản phụ sinh đủ hai con trước 35 tuổi được hỗ trợ 2 triệu đồng, cùng gói tài trợ chi phí khám sàng lọc trước và sau sinh lên đến 1,5 triệu đồng nhằm chủ động tầm soát dị tật bẩm sinh.
Những chuyển biến tích cực từ cơ sở
Thời gian qua, ngành y tế tỉnh quan tâm thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, qua đó công tác dân số bước đầu đạt những kết quả đáng ghi nhận. Những chính sách từ Luật Dân số và Nghị định 168/2026/NĐ-CP sẽ là đòn bẩy để ngành y tế đẩy mạnh hoạt động này, giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình trẻ.
Ghi nhận tại phường Thanh Đức, công tác điều chỉnh mức sinh được triển khai gắn liền với sinh hoạt cộng đồng. Các thông điệp sinh đủ hai con, nuôi dạy con tốt, khám sức khỏe tiền hôn nhân được lồng ghép sinh động trong các buổi họp khu dân cư, sinh hoạt phụ nữ, đoàn thanh niên. Chương trình tầm soát trước sinh và sơ sinh được triển khai đồng bộ, giúp thai phụ dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Tại phường Phước Hậu, việc chú trọng tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân đã mang lại chuyển biến rõ nét. Thông qua các CLB tiền hôn nhân và hoạt động truyền thông chuyên đề, thanh niên được trang bị đầy đủ kiến thức về sức khỏe sinh sản, từ đó nâng cao trách nhiệm cá nhân, hình thành thế hệ trẻ khỏe mạnh trước khi lập gia đình.
TS.BS Hồ Thị Thu Hằng- Giám đốc Sở Y tế khẳng định, việc triển khai Luật Dân số mới sẽ góp phần quan trọng giúp nâng mức sinh thay thế và cải thiện chất lượng dân số trên địa bàn. Để cụ thể hóa chủ trương, Sở Y tế đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch bảo đảm mức sinh thay thế đến năm 2030, đồng thời xây dựng các nghị quyết chuyên đề về dân số nhằm tạo cơ chế hỗ trợ tối ưu nhất cho người dân.
Công tác thông tin, tuyên truyền được đổi mới toàn diện. Ngành y tế phối hợp tuyên truyền chuyên trang, chuyên mục trên Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long, đẩy mạnh truyền thông số trên nền tảng Facebook, Zalo, TikTok.
Ở cơ sở, đội ngũ cộng tác viên vẫn giữ vai trò chủ đạo, kiên trì phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để chuyển tải thông điệp “Mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ 2 con”.
Hiệu quả thực tế đã được chứng minh qua sự thành công của các mô hình điểm tại xã An Định, Trung Ngãi, Thành Thới... và tiếp tục lan tỏa sâu rộng tại khối phường đô thị.
“Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của người dân và những giải pháp đồng bộ, thiết thực mà ngành y tế đang triển khai, việc thực thi Luật Dân số mới sẽ góp phần nâng dần mức sinh của tỉnh trong giai đoạn giảm thấp. Đồng thời, giúp nâng cao chất lượng dân số, duy trì mức sinh hợp lý, tạo nền tảng vững chắc hướng tới xây dựng tỉnh phát triển nhanh và bền vững”, Giám đốc Sở Y tế- Hồ Thị Thu Hằng cho biết.
Bài, ảnh: SÔNG TRĂNG
