Kỳ 1: Đưa y tế về gần dân

Trước yêu cầu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu ngày càng cấp thiết, việc tái cấu trúc hệ thống y tế cơ sở đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành y tế. Chủ trương chuyển giao trung tâm y tế khu vực về cho trạm y tế xã quản lý là sự điều chỉnh về tổ chức bộ máy, hướng đến mục tiêu đưa dịch vụ y tế đến gần dân, kịp thời và hiệu quả hơn.

Bác sĩ thực hiện tốt công tác khám chữa bệnh tại cơ sở. Ảnh: NGỌC XOÀN

Rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế

Theo đánh giá, trong nhiều năm qua, hệ thống y tế cơ sở đã đóng vai trò nền tảng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Thực tế, mô hình tổ chức theo dạng trung tâm y tế khu vực đến trạm y tế xã ở một số nơi vẫn còn bộc lộ những hạn chế, phần nào ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân, nhất là ở khu vực nông thôn.

Tại nhiều địa phương, không ít trường hợp, người dân phải di chuyển xa để được khám chữa bệnh (KCB); trong khi, trạm y tế gần nhất chưa phát huy hết vai trò. Trước thực tiễn đó, từ đầu tháng 3/2026, Sở Y tế đã quyết định sắp xếp lại hệ thống. Đáng chú ý, chuyển trung tâm y tế khu vực không có chức năng KCB về trạm y tế xã quản lý.

TS.BS Hồ Thị Thu Hằng- Giám đốc Sở Y tế cho biết: Việc chuyển giao Trạm Y tế tuyến xã về UBND xã, phường tại tỉnh là bước đi chiến lược, nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần dân, nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đây không chỉ là điều chỉnh về tổ chức hành chính mà còn là giải pháp mang tính bản lề để xây dựng hệ thống y tế cơ sở hiện đại, công bằng và bền vững. Chủ trương này được triển khai trên cơ sở pháp lý đồng bộ, gồm: Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 282/NQ-CP của Chính phủ, cùng văn bản cụ thể hóa tại địa phương như Chương trình hành động số 07-CTr/TU và Kế hoạch số 36/KH-UBND của UBND tỉnh.

Một trong những kỳ vọng rõ nét từ mô hình mới là giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn. Thay vì phải di chuyển đến trung tâm y tế khu vực, người dân có thể được khám, tư vấn và điều trị ngay tại địa phương.

Hướng đến y tế cơ sở bền vững

TS. BS Hồ Thị Thu Hằng- Giám đốc Sở Y tế cho hay: Mô hình tổ chức mới của trạm y tế thể hiện rõ định hướng lấy dân làm trung tâm. Hiện mạng lưới 124 trạm y tế và 199 điểm trạm được duy trì, phủ rộng khắp địa bàn, đặc biệt tại khu vực nông thôn. Khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế của người dân được rút ngắn, bình quân còn khoảng 5-5,6km, tạo thuận lợi hơn so với việc di chuyển đến tuyến trên.

“Ngành y tế tỉnh xem việc chuyển giao 124 trạm y tế về UBND cấp xã quản lý là sự thay đổi hành chính, kỳ vọng đây là “đòn bẩy” để xây dựng hệ thống y tế cơ sở hiện đại, tự chủ và lấy người dân làm trung tâm. Kỳ vọng lớn nhất của ngành y tế là thực hiện thành công Đề án Nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu đến năm 2030”, Giám đốc Sở Y tế- Hồ Thị Thu Hằng nhấn mạnh.

Khám chữa bệnh tại Trạm Y tế xã Nhị Long. Ảnh: NGỌC XOÀN

Với mô hình y tế mới, nhân lực y tế được ngành bố trí tương đối đầy đủ, với 3,059 ngàn cán bộ, bình quân 24,6 người/trạm; trong đó, có khoảng 4,3 bác sĩ, cơ bản đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu. Sau khi sắp xếp, tổ chức lại, trạm y tế xã, phường trong tỉnh tiếp tục được duy trì hoạt động, với quy mô dân số, điều kiện địa lý của từng địa phương, trực thuộc trực tiếp UBND cấp xã; đồng thời, vẫn chịu sự quản lý chuyên môn của ngành y tế. Theo định hướng mới, trạm y tế thực hiện nhiệm vụ y tế dự phòng, có thể triển khai nhiều kỹ thuật KCB cơ bản như: xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh đơn giản, chăm sóc bệnh mạn tính, phục hồi chức năng…

Chia sẻ việc thực hiện mô hình chuyển giao mới, ông Nguyễn Văn Thanh- Trưởng Trạm Y tế phường An Hội khẳng định: “Việc chuyển giao này thể hiện sự phân cấp quản lý sâu sắc, trao quyền chủ động hơn cho chính quyền cấp xã, phường trong việc vận hành y tế cơ sở. Điều này hoàn toàn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, nơi cấp cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc phục vụ trực tiếp người dân”.

Trạm Y tế xã Nhị Long được thành lập theo mô hình mới từ tháng 2/2026. Hiện trạm có 21 biên chế; trong đó, có 3 bác sĩ, phục vụ trên 34,7 ngàn người dân. Trạm có 1 trụ sở chính tại ấp Đon và 2 điểm phụ tại ấp Long Hòa và ấp Mỹ Hiệp A. Bác sĩ Trần Ngọc Thảo- Giám đốc Trạm Y tế xã Nhị Long cho biết: Quá trình thực hiện nhiệm vụ, trạm được sự quan tâm sát sao của UBND xã, sự chỉ đạo chuyên môn của Sở Y tế và được BVĐK khu vực Càng Long hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật và phối hợp tốt trong KCB, góp phần hoàn thành nhiệm vụ được giao. Bình quân, mỗi ngày Trạm Y tế xã tiếp nhận từ 70-90 người đến khám, điều trị BHYT và được cấp thuốc đúng quy định. Trạm cơ bản thực hiện tốt nhiệm vụ KCB ban đầu cho người dân trên địa bàn.

Đến khám bệnh tại Trạm Y tế xã Nhị Long, bà Huỳnh Thị Phương cho biết: “Từ trước đến nay, tôi vẫn hay đến Trạm Y tế để khám bệnh; y bác sĩ rất nhiệt tình, vui vẻ, cho thuốc đều trị và hướng dẫn tôi chủ động phòng bệnh”.

Sau gần một tháng triển khai, bước đầu cho thấy, những tín hiệu tích cực từ việc chuyển giao, tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ, nhân lực từ các trung tâm y tế khu vực về trạm y tế xã. Hệ thống tổ chức được kiện toàn nhanh chóng. Phần lớn, trạm y tế xã đã hoàn tất việc thành lập và bổ nhiệm nhân sự. Hơn 3 ngàn cán bộ y tế được bàn giao về địa phương quản lý, hoạt động KCB được duy trì ổn định, không bị gián đoạn.

(Còn tiếp)

NGỌC XOÀN- PHAN HÂN