Sau tốt nghiệp THPT, ĐH không phải là con đường duy nhất. Với nhiều học sinh, chọn học CĐ, trung cấp nghề là hướng đi phù hợp để sớm có kỹ năng nghề nghiệp, tham gia thị trường lao động, đồng thời vẫn có cơ hội liên thông lên trình độ cao hơn khi có nhu cầu.
 |
| Học sinh cần cân nhắc kỹ năng lực, sở thích và nhu cầu thị trường lao động khi chọn ngành, chọn trường. |
Lợi thế trường nghề
Trước mùa tuyển sinh, câu hỏi “nên học ĐH hay CĐ” luôn được nhiều học sinh quan tâm. Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh, việc chọn trường, chọn ngành bên cạnh dựa vào bằng cấp, cần căn cứ vào năng lực bản thân, điều kiện gia đình và nhu cầu nhân lực của địa phương.
Trả lời câu hỏi của học sinh về lộ trình học nghề, liên thông ĐH và cơ hội sớm tham gia thị trường lao động, ThS Nguyễn Duy Khăm- Phó Trưởng Phòng Quản lý đào tạo và công tác học sinh, sinh viên Trường CĐ Nghề Vĩnh Long, cho biết nhà trường chuyên đào tạo các ngành nghề gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Nhà trường đào tạo trình độ trung cấp và CĐ, trong đó trung cấp từ 1,5-2 năm, CĐ từ 2,5-3 năm.
Thời gian đào tạo ngắn là lợi thế đối với học sinh muốn sớm có nghề, sớm đi làm, giảm áp lực chi phí học tập cho gia đình. Chương trình đào tạo của trường được thiết kế theo hướng có sự tham gia của doanh nghiệp, từ xây dựng chương trình đến tổ chức đào tạo, thực tập, trải nghiệm nghề.
Đến nay, Trường CĐ Nghề Vĩnh Long đã ký kết với hơn 50 doanh nghiệp, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên được tiếp cận môi trường sản xuất, kinh doanh thực tế. Với ngành kỹ thuật, việc thực hành nhiều giúp người học hình thành tay nghề, tác phong lao động và khả năng thích ứng với yêu cầu tuyển dụng.
Một điểm được nhiều học sinh quan tâm là cơ hội học tiếp sau khi tốt nghiệp. Ông Khăm cho biết, sau khi hoàn thành chương trình trung cấp hoặc CĐ, người học vẫn có thể học liên thông lên trình độ cao hơn. Như vậy, học nghề không làm hẹp con đường học tập, mà mở ra lộ trình linh hoạt: Học nghề trước, đi làm sớm, tích lũy kinh nghiệm, sau đó tiếp tục học lên khi có điều kiện.
Bên cạnh đào tạo, nhà trường còn chú trọng hỗ trợ người học về chỗ ở, ký túc xá, tư vấn tuyển sinh, quan hệ doanh nghiệp và giới thiệu việc làm. Đây là những yếu tố giúp học sinh, nhất là các em ở xa hoặc hoàn cảnh khó khăn, yên tâm hơn khi lựa chọn học nghề.
Hướng đi thực tế
Cùng với Trường CĐ Nghề Vĩnh Long, nhiều trường CĐ khác cũng mở ra lựa chọn thiết thực cho học sinh sau khi tốt nghiệp THPT.
ThS Cao Thị Lan Như- Phó Trưởng Phòng Quản lý đào tạo và công tác học sinh, sinh viên Trường CĐ Vĩnh Long, cho biết năm 2026 trường tuyển sinh 15 ngành CĐ ở nhiều lĩnh vực. Nhóm ngành sức khỏe có dược, điều dưỡng, y học cổ truyền, kỹ thuật vật lý trị liệu và phục hồi chức năng. Nhóm nông nghiệp có thú y, BVTV, nuôi trồng thủy sản; ngoài ra còn có công nghệ thực phẩm, kỹ thuật điện, công nghệ thông tin, kế toán…
Theo ThS Cao Thị Lan Như, trường áp dụng phương thức xét tuyển, không thi tuyển. Chương trình đào tạo được xây dựng theo tín chỉ, thời gian học từ 2-3 năm, chú trọng kỹ năng nghề và khả năng làm việc sau tốt nghiệp. Là trường công lập nên học phí tương đối phù hợp. Trong 15 ngành CĐ, có 8 ngành được giảm 70% học phí theo chính sách của Nhà nước.
Đối với khối ngành sức khỏe, sau khi được giảm 70% học phí, tổng chi phí cho khóa học 3 năm khoảng 25 triệu đồng, chia theo 6 học kỳ. Nhiều ngành khác sau khi giảm học phí chỉ còn khoảng 10 triệu đồng cho cả khóa học. Đây là thông tin đáng lưu ý đối với những học sinh muốn học nghề nhưng còn cân nhắc điều kiện kinh tế gia đình.
Ở góc độ đào tạo gắn với doanh nghiệp, ThS Chung Trần Thế Vinh- Trưởng Khoa Cơ khí, Trường CĐ Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh, cho biết trường hiện có 49 ngành nghề, quy mô đào tạo hơn 15 ngàn sinh viên. Bên cạnh chương trình CĐ chính quy, liên thông CĐ, trung cấp, trường còn có chương trình CĐ song hành doanh nghiệp.
Với mô hình này, sinh viên học giai đoạn đầu tại trường, giai đoạn sau tại doanh nghiệp. Người học được tiếp cận thực tế sản xuất sớm hơn và có thể được doanh nghiệp hỗ trợ học phí, thực tập, việc làm sau tốt nghiệp. “Điều quan trọng là học sinh cần chọn ngành phù hợp với năng lực, sở thích và nhu cầu thị trường lao động”, ông Vinh nhấn mạnh.
Từ thông tin tư vấn, có thể thấy học CĐ, trung cấp nghề không phải là lựa chọn “thấp hơn”, mà là hướng đi thực tế trong đào tạo nguồn nhân lực. Ưu thế của bậc học này là thời gian đào tạo ngắn, học phí phù hợp, chương trình thiên về thực hành, giúp người học sớm có nghề, có việc làm, đồng thời vẫn rộng mở cơ hội học tiếp.
Tại chương trình tư vấn tuyển sinh năm 2026, ông Võ Văn Bé Hai- Phó Giám đốc Sở GD-ĐT cho rằng việc lựa chọn ngành nghề cần gắn với nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội trong thời gian tới. Khi công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, y tế, giáo dục và dự án hạ tầng tiếp tục phát triển, địa phương sẽ cần nguồn nhân lực được đào tạo ở nhiều trình độ, trong đó có CĐ, trung cấp và các nghề ngắn hạn. Ông lưu ý, khi bước vào tuổi 18, học sinh đã đến lúc tự lựa chọn con đường cho mình. Lựa chọn ấy cần dựa trên 3 yếu tố: Bản thân thích gì, năng lực có phù hợp không và điều kiện kinh tế gia đình có đáp ứng được không.
Bài, ảnh: CAO HUYỀN
