Hướng đến chất lượng giáo dục mũi nhọn bền vững không phải là câu chuyện của một giai đoạn ngắn hạn, mà là hành trình dài, với nhiều nỗ lực đồng bộ. Khi nền móng được xây dựng vững chắc, những “trái ngọt” của giáo dục mũi nhọn không dừng lại ở thành tích, mà góp phần quan trọng vào việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho địa phương trong tương lai.
 |
| Hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp học sinh phát triển năng lực toàn diện- nền tảng cho giáo dục mũi nhọn bền vững. |
Chủ động tìm hướng đi phù hợp
Những năm gần đây, giáo dục mũi nhọn của tỉnh ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, với số lượng học sinh đạt giải ở các kỳ thi tăng lên qua từng năm.
Chia sẻ tại hội thảo “Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn và tư vấn tuyển sinh lớp 10”, tại Trường THPT Chuyên Bến Tre, lãnh đạo nhiều trường THCS cho rằng, sự chuyển biến trong chất lượng giáo dục mũi nhọn vẫn còn phụ thuộc vào một số yếu tố mang tính thời điểm.
Ở nhiều trường, thành tích học sinh giỏi vẫn dựa nhiều vào tâm huyết của một vài giáo viên cốt cán. Khi có sự thay đổi về nhân sự hoặc điều kiện giảng dạy, chất lượng mũi nhọn dễ bị chựng lại.
Chia sẻ về vấn đề này, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Tân Thạch- Định Thị Thanh Giang (xã Phú Túc) cho hay: “Nhiều giáo viên phụ trách bồi dưỡng học sinh giỏi chưa được đào tạo chuyên môn đầy đủ, thiếu kinh nghiệm trong việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, lựa chọn tài liệu phù hợp và hướng dẫn học sinh theo đúng phương pháp. Cùng với đó, tình trạng luân chuyển giáo viên thường xuyên để đáp ứng yêu cầu công việc, khiến công tác bồi dưỡng bị gián đoạn, mất nguồn giáo viên có kinh nghiệm”.
Nhiều trường nhìn nhận, trước đó chưa có quy trình tuyển chọn rõ ràng, thường chỉ dựa vào kết quả học tập cuối kỳ mà không đánh giá đúng tiềm năng và năng lực thực sự của học sinh. Điều này dẫn đến việc một số học sinh có năng khiếu bị bỏ lỡ.
Nhận diện những khó khăn, hạn chế, nhiều trường đã chủ động tìm hướng đi phù hợp, từng bước xây dựng nền tảng cho giáo dục mũi nhọn. Tại Trường THCS Tân Thạch, thay vì chỉ tập trung ôn luyện trong thời gian ngắn trước kỳ thi, nhà trường chú trọng phát hiện sớm học sinh có năng khiếu ngay từ những năm đầu cấp. Các em được phân loại, bồi dưỡng theo từng nhóm năng lực.
Phó Hiệu trưởng Trường THCS Tân Thạch- Định Thị Thanh Giang chia sẻ: Muốn có học sinh giỏi thực chất, cần một quá trình “chăm bón từ gốc”; trong đó, vai trò của giáo viên giữ vị trí then chốt.
Chung mục tiêu hướng tới chất lượng mũi nhọn bảo đảm tính bền vững, Trường THCS Huỳnh Tấn Phát (xã Châu Hưng) chọn cách tiếp cận toàn diện hơn. Nhà trường tập trung vào thành tích học tập, chú trọng phát triển kỹ năng, tư duy và trải nghiệm cho học sinh. Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, kết hợp hoạt động trải nghiệm sáng tạo đã giúp học sinh có thêm không gian phát triển năng lực cá nhân.
“Nhà trường còn chủ động kết nối với giáo viên trường chuyên, cựu học sinh thành đạt để hỗ trợ, truyền cảm hứng cho các em trên hành trình chinh phục tri thức. Công tác tạo nguồn được triển khai từ sớm, gắn với định hướng rõ ràng cho từng em”, cô Nguyễn Thị Hiền- Hiệu trưởng Trường THCS Huỳnh Tấn Phát nêu.
Xây dựng hệ sinh thái giáo dục chuyên biệt
Chia sẻ về giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, thầy Phạm Đình Khởi- giáo viên môn Toán- Tin, Trường THCS Ngô Văn Cấn (xã Hưng Khánh Trung) cho rằng, trường THPT chuyên không thể chỉ hài lòng với vai trò là một lò luyện thi học sinh giỏi đơn thuần. Cần một tầm nhìn rộng mở hơn. Đó là xây dựng một hệ sinh thái giáo dục chuyên biệt; ở nơi đó chất lượng mũi nhọn là động lực, sự phát triển bền vững là nền tảng và nhân cách toàn diện là mục tiêu cuối cùng.
Theo thầy Khởi, thay vì thụ động chờ nguồn tuyển, trường chuyên cần chủ động “vươn xa” bằng cách xây dựng mạng lưới liên kết với địa phương. Thông qua hoạt động hội thảo, trao đổi chuyên môn giữa giáo viên cốt cán của trường chuyên và giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi cấp THCS. Việc chia sẻ kinh nghiệm phát hiện sớm năng khiếu sẽ được thực hiện bài bản hơn, góp phần tạo nguồn học sinh chất lượng. Tổ chức chương trình trải nghiệm như: “một ngày làm học sinh chuyên”, đưa học sinh vùng nông thôn tiếp cận môi trường học tập hiện đại. Từ đó, khơi dậy khát vọng vươn lên, xóa bỏ tâm lý e ngại khi lựa chọn thi vào trường chuyên.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, thầy Khởi đề xuất, xây dựng hệ thống học liệu dùng chung và lớp học trực tuyến dành cho học sinh khá, giỏi ở khối 8, 9. Đây sẽ là kênh hỗ trợ hiệu quả, giúp các em làm quen với phương pháp học tập chuyên sâu; đồng thời, thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng.
“Ngoài các kỳ thi truyền thống, công tác phát hiện nhân tài cũng cần được mở rộng thông qua nhiều sân chơi trí tuệ khác nhau như tin học, sáng tạo khoa học kỹ thuật, ngoại ngữ… Qua đó, kịp thời phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng lực nổi trội ở từng lĩnh vực, góp phần làm phong phú nguồn học sinh mũi nhọn trong thời đại mới”, thầy Phạm Đình Khởi- giáo viên môn Toán- Tin, Trường THCS Ngô Văn Cấn nhấn mạnh.
Theo Phó Giám đốc Sở GD-ĐT- Võ Văn Bé Hai, nâng cao chất lượng mũi nhọn không phải là nhiệm vụ riêng lẻ, mà cần được triển khai đồng bộ từ phát hiện, đào tạo đến tạo động lực. Trọng tâm là xây dựng hệ thống trường chuyên, trường chất lượng cao đủ mạnh để giữ vai trò dẫn dắt. Đồng thời, đổi mới công tác phát hiện, tuyển chọn học sinh năng khiếu ngay từ các cấp học dưới, tạo nguồn bền vững. Bên cạnh đó, việc phát triển đội ngũ giáo viên chất lượng cao được xác định là yếu tố then chốt, gắn với chính sách thu hút, bồi dưỡng chuyên sâu.
Bài, ảnh: PHAN HÂN
