Nghị quyết 26-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch (DL) Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới xác định phát triển DL theo hướng chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa và bền vững.
Định hướng này đang đặt ra yêu cầu cụ thể hơn đối với cơ sở kinh doanh DL trong việc sử dụng tài nguyên, hạn chế chất thải và giảm tác động đến môi trường.
 |
| Du khách trải nghiệm du lịch xanh tại phường Bến Tre. |
Thay đổi từ những việc cụ thể
Tại chương trình giao lưu, chia sẻ “Thực hành giảm phát thải trong hoạt động kinh doanh ẩm thực” do Trường CĐ DL Sài Gòn tổ chức, những người trực tiếp làm DL, chuyên gia và cơ quan quản lý cùng trao đổi về những cách làm có thể thực hiện ngay trong hoạt động kinh doanh.
Theo ông Nguyễn Văn Thương- Chủ tịch UBND phường Bến Tre, phát triển DL không chỉ là thu hút khách đến tham quan, trải nghiệm mà còn phải gìn giữ những giá trị làm nên sức hấp dẫn của địa phương, như cảnh quan sông nước, văn hóa cộng đồng, sản phẩm đặc trưng và ẩm thực xứ dừa. Phát triển dịch vụ DL, trong đó có kinh doanh ẩm thực, cần hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc và nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách.
Từ thực tế hoạt động, ông Phan Văn Thông - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội DL tỉnh, Giám đốc Công ty TNHH DL Dịch vụ Thương mại Cồn Phụng cho biết, việc giảm rác thải được đơn vị thực hiện từ những thay đổi trong quá trình phục vụ khách.
Một ví dụ là phần ăn dành cho tài công. Do không thể dùng bữa cùng đoàn khách, tài công được chuẩn bị phần ăn riêng. Trước đây, phần ăn thường đựng trong hộp xốp. Sau đó, Cồn Phụng trang bị hàng trăm cà-mên 3 ngăn để thay thế. Tuy nhiên, một số người vẫn muốn dùng hộp xốp vì thuận tiện. Theo ông Thông, giảm rác thải không chỉ là thay vật dụng mà còn phải thay đổi thói quen sử dụng.
Với thức ăn thừa, khu DL tận dụng làm thức ăn cho cá thay vì thải bỏ. Một số vật dụng, bao bì cũng được thay thế hoặc giảm sử dụng tùy điều kiện phục vụ. “Làm DL xanh phải tính đến sự thuận tiện, chi phí và điều kiện thực tế. Giải pháp không phù hợp thì khó duy trì lâu dài”, ông Thông chia sẻ.
Tính từ nguyên liệu đến phần bỏ đi
Ông Võ Văn Phong - Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và DL C2T cho rằng, giảm phát thải cần được nhìn từ toàn bộ quá trình tạo ra một bữa ăn, chứ không chỉ tính phần chất thải sau khi khách dùng xong. Mỗi món ăn đều trải qua nhiều công đoạn, từ nguyên liệu, vận chuyển, chế biến đến phần thừa sau bữa ăn. Nhìn toàn bộ quy trình giúp doanh nghiệp nhận diện khâu lãng phí để điều chỉnh.
Theo ông Phong, giảm thức ăn thừa giúp tiết kiệm nguyên liệu, chi phí và hạn chế lượng chất thải. Ưu tiên nguyên liệu địa phương còn rút ngắn quãng đường vận chuyển, qua đó giảm tiêu hao năng lượng và tác động đến môi trường. Đồng thời, những món ăn gắn với vùng nguyên liệu, văn hóa địa phương góp phần tăng giá trị sản phẩm DL.
ThS Phan Bửu Toàn - Phó Hiệu trưởng Trường CĐ DL Sài Gòn cho biết, doanh nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng những quy trình phức tạp. Điều quan trọng là xác định được những khâu đang sử dụng nhiều tài nguyên hoặc phát sinh nhiều chất thải để theo dõi và điều chỉnh. Có thể bắt đầu từ việc theo dõi lượng điện, nước sử dụng, lượng nguyên liệu bỏ đi hoặc thức ăn thừa trong một khoảng thời gian nhất định. Từ những con số thực tế, doanh nghiệp sẽ biết mình đang lãng phí ở đâu và có cơ sở để thay đổi. Cách làm này phù hợp với điều kiện của từng cơ sở. Thay vì áp dụng đồng loạt, doanh nghiệp có thể chọn một vài món ăn, 1 khâu phục vụ hoặc 1 loại chất thải để thực hiện trước, sau đó đánh giá và nhân rộng.
Xanh nhưng không mất bản sắc
Giảm phát thải trong DL còn đặt ra yêu cầu giữ được nét riêng của từng điểm đến. Với ẩm thực miền Tây, nhiều món ăn và cách chế biến gắn với sản vật, điều kiện tự nhiên và đời sống của người dân.
 |
| Ông Phan Văn Thông - Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Dịch vụ Thương mại Cồn Phụng chia sẻ hoạt động phục vụ du khách hướng đến du lịch bền vững. |
Ông Phan Văn Thông - Giám đốc Công ty TNHH DL Dịch vụ Thương mại Cồn Phụng cho biết, khu DL đang từng bước giảm sử dụng nhựa, thay thế một số loại bao bì bằng túi giấy, túi đan từ lục bình. Tuy nhiên, những cách chế biến truyền thống vẫn được duy trì. Bởi, đây là một phần của hương vị và câu chuyện ẩm thực địa phương.
Theo các diễn giả, làm DL xanh không có nghĩa là thay đổi tất cả trong một thời gian ngắn mà cần lựa chọn những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, những thay đổi vừa giảm lãng phí, vừa giữ được chất lượng sản phẩm và bản sắc địa phương sẽ có khả năng duy trì lâu dài.
Ông Nguyễn Văn Thương - Chủ tịch UBND phường Bến Tre cho biết, phường Bến Tre tiếp tục quan tâm phát triển DL gắn với văn hóa, cảnh quan, sản phẩm địa phương và đời sống cộng đồng; đồng thời khuyến khích cơ sở kinh doanh từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, thực hành tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.
Từ 1 hộp xốp được thay thế, 1 phần thức ăn được tận dụng hay việc ưu tiên nguyên liệu tại chỗ, giảm phát thải trong kinh doanh DL có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Khi những thay đổi đó được thực hiện thường xuyên, có theo dõi và điều chỉnh, cách làm xanh sẽ từng bước trở thành một phần trong hoạt động kinh doanh.
Bài, ảnh: PHAN HÂN
