Bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa đình Đông Lợi

Đình Đông Lợi đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh

Đình Đông Lợi (ấp Thành Khương, xã Tân Quới) là nơi sinh hoạt tín ngưỡng dân gian truyền thống, thể hiện tinh thần đoàn kết của người dân địa phương, nơi đây còn là biểu tượng của tinh thần cách mạng kiên cường.

Việc tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của đình là trách nhiệm của toàn xã hội, nhằm tôn vinh quá khứ, hun đúc tinh thần yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Đình Đông Lợi lưu giữ những nét kiến trúc truyền thống của đình làng Nam Bộ.

Lưu giữ giá trị lịch sử, văn hóa

Ông Lý Văn Nhân- Phó Chủ tịch UBND xã Tân Quới cho biết, địa phương có nhiều di tích lịch sử- văn hóa, tín ngưỡng tôn giáo, tiêu biểu là đình thần Đông Lợi.

Năm Ất Dậu 1885, đình Đông Lợi nguyên sơ được hình thành ở vàm kinh Ông Nghệ, thờ thần Thành Hoàng Bổn Cảnh và các vị Tiền hiền, Hậu hiền có công khai phá, phát triển làng xã. Lúc bấy giờ, dù ngôi đình được xây cất bằng cây lá tạm bợ nhưng người dân trong vùng luôn tin tưởng phụng sự linh thần.

Khoảng năm 1968, do chiến tranh và thế đất nơi đình tọa lạc thường bị sạt lở nên ông Hội đồng Quản hạt Nguyễn Hữu Dư là Hương quản của đình đứng ra kêu gọi quý hương chức đóng góp công sức để di dời đình về rạch Ngã Cạn, gần chợ Tân Quới.

Qua thời gian tồn tại với bao biến thiên của lịch sử- xã hội và trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo nhưng đình Đông Lợi vẫn lưu giữ được những nét kiến trúc truyền thống của một ngôi đình làng Nam Bộ. Sắc thần được các vị trong Ban Hội hương nối tiếp nhau phụng sắc cho đến ngày nay.

Theo ông Ngô Văn Tua- Trưởng Ban Quản lý đình Đông Lợi, đình được cấp Sắc phong vào đời vua Khải Định năm thứ hai (1918) với mỹ tự “Đôn Ngưng Dực Bảo Trung Hưng tôn thần”. Đình Đông Lợi không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng dân gian truyền thống thể hiện tinh thần đoàn kết của người dân địa phương, nơi đây còn đóng vai trò của một công sở, là nơi để các chức việc giải quyết các công việc của làng.

Đặc biệt, trong giai đoạn từ khởi đầu Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến đầu năm 1947, đình Đông Lợi và đình Thành Lợi được Ủy ban Kháng chiến xã Thành Lợi và Ban Chỉ huy Mặt trận kháng chiến liên 7 xã phía Bắc huyện Trà Ôn (Thành Lợi, Mỹ Hòa, Đông Thành, Mỹ Thuận, Tân Quới, Tân Lược, Phong Hòa) chọn làm địa điểm hoạt động, tổ chức hội họp, dự trữ lương thực, cất giấu vũ khí, hỗ trợ tích cực cho phong trào cách mạng tại địa phương. Lực lượng quân dân các xã tập hợp lại dưới sự thống nhất chỉ huy của Ủy ban Kháng chiến liên thôn, đặt trụ sở tại đình Thành Lợi do ông Nguyễn Hữu Thành và ông Dương Hoài Nghĩa chỉ huy.

Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt đó, các vị hương chức đình với tinh thần yêu nước đã không ngại khó khăn, gian khổ, hy sinh, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho hoạt động cách mạng của địa phương, góp phần cùng cả nước đi đến thắng lợi cuối cùng.

Qua thời gian tồn tại với bao biến thiên của lịch sử, đình Đông Lợi vẫn lưu giữ được những nét kiến trúc đặc trưng, uy nghiêm của một ngôi đình làng truyền thống Nam Bộ. Đặc biệt, đình còn lưu giữ nhiều hiện vật mang giá trị lịch sử- văn hóa lâu đời, có niên đại đầu thế kỷ XX như hoành phi, câu đối, khám thờ, nghi thờ được chạm trổ tinh vi khéo léo.

Qua các hoa văn thể hiện ước muốn cầu cho Nhân dân có cuộc sống ấm no, an vui, hạnh phúc. Các hoành phi, câu đối chữ khắc đẹp, ý nghĩa thâm thúy. Đình Đông Lợi không chỉ có giá trị ở mặt kiến trúc mà còn ở ý thức giữ gìn truyền thống dân tộc thể hiện trong nghi thức tế lễ.

Lệ cúng Thượng điền ở đình Đông Lợi được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ với các nghi thức lễ truyền thống, không chỉ đề cao thần quyền, thần lực mà còn thể hiện lòng biết ơn của người sau đối với người trước, thể hiện nét đẹp văn hóa “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Bảo tồn, phát huy giá trị di tích

Em Huỳnh Tấn Thành chăm chú xem gánh hát bội Đồng Thinh trình diễn tiết mục Lý Thường Kiệt rồi vỗ tay thật giòn hòa vào tiếng kèn trống, tán thưởng những điệu bộ, động tác, nét mặt của các nghệ sĩ. Đình làng có ý nghĩa đặc biệt trong lòng Tấn Thành. Nhà ở ngay cạnh đình Đông Lợi, từ nhỏ em đã gắn bó với ngôi đình này bởi ông nội từng là Trưởng Ban quản lý, đến cha em cũng gắn bó với Ban Hội hương đình.

Tấn Thành chia sẻ: “Những em nhỏ trong làng luôn mong tới những ngày lễ tết để vào đình. Lệ cúng Thượng điền được tổ chức rất trang trọng vào ngày 17- 18/11 âl, thu hút đông đảo người dân địa phương và các xã lân cận đến dâng hương tưởng nhớ các bậc tiền nhân.

Từ lễ thỉnh Sắc thần đến lễ Túc yết trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ như trình diễn hát bội, tổ chức các trò chơi dân gian tạo không khí vui tươi. Đó là ký ức tươi đẹp nếu không giữ gìn thì nó sẽ mai một giữa nhịp sống hiện đại. Em cùng những bạn trẻ sau này đều có trách nhiệm tiếp nối cha ông giữ gìn mãi vẻ đẹp và ý nghĩa của đình làng trong cuộc sống ngày nay”.

Nghi thức tế lễ.

Tại lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh cho di tích đình Đông Lợi, ông Thạch Bồi- Phó Giám đốc Sở Văn hóa-TT-DL cho biết, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử của từng địa phương có ý nghĩa đặc biệt, góp phần giữ gìn bản sắc, củng cố sự đoàn kết và làm phong phú thêm đời sống tinh thần của Nhân dân trong tỉnh.

Di tích được xếp hạng khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa đang được bảo tồn và lưu giữ tại di tích, xác lập cơ sở khoa học, cơ sở pháp lý để bảo vệ và phát huy giá trị di tích lâu dài, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương xứ sở cho các thế hệ tương lai.

Việc trao bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh cho đình Đông Lợi là niềm vinh dự, tự hào của Nhân dân xã Tân Quới nói riêng và tỉnh nói chung. Đồng thời, nhằm tôn vinh, tuyên truyền, quảng bá sâu rộng giá trị di tích, khẳng định những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc.

Để bảo tồn và phát huy giá trị di tích, ông Thạch Bồi mong rằng chính quyền địa phương và bà con Nhân dân địa phương tiếp tục cùng các ngành, các cấp quan tâm hơn nữa, đóng góp sức người sức của trong việc giữ gìn, tôn tạo di tích nhằm phát huy giá trị di tích của xã Tân Quới cũng như các di tích lịch sử- văn hóa khác trên địa bàn tỉnh ngày càng tốt hơn. Qua đó, góp phần tuyên truyền, giáo dục về truyền thống văn hóa, các giá trị lịch sử của di tích cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ