Sáng tạo đang trở thành động lực quan trọng để thanh niên (TN) tỉnh khẳng định năng lực, nắm bắt cơ hội và tạo dựng giá trị mới. Từ giảng đường đến thực tiễn sản xuất, kinh doanh, những ý tưởng được nuôi dưỡng bằng tri thức, khát vọng và tinh thần dám nghĩ, dám làm đang mở ra hướng đi mới cho người trẻ.
 |
| Đoàn Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật Vĩnh Long với mô hình, sản phẩm đổi mới sáng tạo tiêu biểu. |
Khơi nguồn ý tưởng, tạo giá trị mới
Năm 2026, hoạt động nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo của sinh viên (SV) Phân hiệu ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh tại tỉnh ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Giải thưởng “Nhà nghiên cứu trẻ UEH Mekong năm 2026” thu hút 52 đề tài tham gia; tất cả đề tài đạt yêu cầu đều được hỗ trợ kinh phí, trong đó có 20 đề tài đạt giải.
Cuộc thi “Ý tưởng và Dự án khởi nghiệp trong SV UEH Mekong năm 2026” có 13 dự án tham gia. Đặc biệt, SV Phân hiệu đạt giải nhì tại Hội thi Khoa học SV toàn quốc “Olympic kinh tế lượng và ứng dụng” năm 2026.
Các nghiên cứu tập trung vào nhiều vấn đề gắn với xu hướng phát triển hiện nay như sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập, marketing, du lịch, thị trường, tài chính… Qua đó, cho thấy SV ngày càng quan tâm đưa kiến thức chuyên môn tiếp cận những vấn đề thực tiễn, chủ động tìm tòi và ứng dụng công nghệ vào học tập, nghiên cứu.
Thầy Nguyễn Trung Tiến - Bí thư Đoàn Phân hiệu ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh tại tỉnh cho biết, các chương trình về AI, logistics, marketing và nghiên cứu khoa học đã tạo điều kiện để SV mở rộng kiến thức, trao đổi những vấn đề ngoài nội dung học tập trên lớp.
Thời gian tới, Đoàn TN tiếp tục tạo môi trường để SV phát hiện vấn đề, hình thành ý tưởng và kết nối với giảng viên. Việc khuyến khích SV tìm tòi từ thực tế, tham khảo các công trình nghiên cứu và chủ động đặt câu hỏi sẽ giúp các đề tài nâng cao tính mới, giá trị khoa học và khả năng ứng dụng.
Tinh thần sáng tạo được thể hiện qua những dự án khởi nghiệp gắn với thế mạnh địa phương và yêu cầu phát triển bền vững. Trong đó phải kể đến công trình, sản phẩm, dự án, ý tưởng sáng tạo có giá trị cao, có khả năng ứng dụng vào thực tiễn của các cá nhân được Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn tuyên dương tại Liên hoan tuổi trẻ sáng tạo năm 2026, như: Nhang sinh học - Bio Vĩnh Long của Nguyễn Thúy Vy - SV Trường ĐH Y Dược Cần Thơ; Biện pháp ứng dụng chuyển đổi số trong xây dựng nền nếp học tập cho học sinh lớp 5 tại Trường TH Hòa Tịnh A của thầy Nguyễn Hồng Thanh - Trường TH Long Mỹ; Máy hỗ trợ xử lý vôi nền hạ góp phần bảo đảm sức khỏe và kéo giảm chi phí đầu tư cho người nuôi tôm công nghiệp của Võ Thành Vỹ - SV Trường ĐH Cửu Long…
Tiêu biểu là dự án S2M - Công nghệ chế tạo vật liệu da sinh học đa tổ hợp từ phụ phẩm vỏ xoài, tích hợp định danh số NFC của bạn Nguyễn Thị Thanh Vân - Giám đốc Công ty Cổ phần Mangora Innovation, thành viên Câu lạc bộ Hỗ trợ TN khởi nghiệp tỉnh.
Xuất phát từ trăn trở trước tình trạng vỏ xoài bị thải bỏ, gây lãng phí tài nguyên và phát sinh chi phí xử lý cho các hợp tác xã, Vân cùng các thành viên nghiên cứu giải pháp chuyển phụ phẩm nông nghiệp thành vật liệu da sinh học. Theo Vân, dự án hướng đến giải quyết khoảng trống giữa nguồn phụ phẩm nông nghiệp chưa được khai thác hiệu quả và nhu cầu sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường của ngành thời trang.
Khởi đầu từ những thí nghiệm trong phòng nghiên cứu khi còn là SV, nhóm đã trải qua không ít lần thất bại, thậm chí bị từ chối khi giới thiệu những sản phẩm mẫu đầu tiên. Từ thực tế đó, nhóm tiếp tục hoàn thiện công nghệ, phát triển sản phẩm và tích hợp hệ thống định danh số NFC để minh bạch thông tin về nguồn nguyên liệu, lượng vỏ xoài được tái chế và lượng carbon giảm phát thải.
Những nỗ lực từng bước mang lại kết quả khi dự án được ghi nhận tại nhiều giải thưởng khởi nghiệp trong nước, quốc tế. Đáng chú ý, mô hình hướng đến xây dựng chuỗi giá trị thông qua liên kết với nông hộ, hợp tác xã, tạo thêm việc làm cho phụ nữ hoàn cảnh khó khăn tại các xưởng may...
“Từ những vỏ xoài bỏ đi, Mangora đã tìm thấy một đời sống mới cho nguồn phụ phẩm này, góp phần giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Đồng bằng sông Cửu Long, gắn sản xuất với giáo dục xanh. Bằng niềm yêu thích và sự kiên định với sản phẩm, Vân kỳ vọng những giải pháp xanh mang trí tuệ và tinh thần bản địa Việt Nam sẽ ngày càng lan tỏa trên thị trường toàn cầu”, Thanh Vân chia sẻ.
Đồng hành để sáng tạo đi vào thực tiễn
Thời gian qua, các cấp bộ đoàn trong tỉnh đã quan tâm tạo môi trường, khuyến khích đoàn viên, TN tiên phong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó, từng bước đưa tri thức, công nghệ vào học tập, lao động, sản xuất và giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.
Tinh thần ấy được thể hiện qua nhiều mô hình, sáng kiến và hoạt động cụ thể. Trong Chiến dịch TN tình nguyện hè năm 2026, các cấp bộ đoàn đã hỗ trợ triển khai, hiện thực hóa hơn 590 ý tưởng, sáng kiến của đoàn viên, TN. Toàn tỉnh triển khai 443 công trình TN các cấp tham gia phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; duy trì 124 đội hình “Bình dân học vụ số”; hỗ trợ nâng cao năng lực số, thanh toán không dùng tiền mặt và cải cách hành chính cho hơn 193.700 lượt thanh thiếu nhi và người dân.
Những kết quả này cho thấy hoạt động đoàn đang từng bước mở rộng không gian sáng tạo, đưa đoàn viên, TN tham gia giải quyết những vấn đề cụ thể trong đời sống. Tuy nhiên, để ý tưởng phát triển thành sản phẩm, mô hình có khả năng đứng vững, TN cần được hỗ trợ lâu dài hơn về kiến thức, kỹ năng, chuyên gia, nguồn vốn và thị trường.
Anh Nguyễn Thanh Nhã - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh Đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam tỉnh cho rằng, các cấp bộ đoàn, hội cần tiếp tục phát huy vai trò đồng hành, chủ động nắm bắt nhu cầu thực tế của TN để tổ chức hoạt động sáng tạo, hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm phù hợp với từng địa bàn, nhóm đối tượng. Việc phát huy tính sáng tạo cần lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo, khuyến khích TN nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển kỹ năng số và đề xuất giải pháp giải quyết những vấn đề trong đời sống, sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, cần quan tâm hỗ trợ những ý tưởng có tiềm năng phát triển thành sản phẩm, mô hình kinh tế cụ thể; tạo điều kiện để TN tiếp cận chuyên gia, doanh nghiệp, nguồn vốn và thị trường. Công tác hướng nghiệp, giải quyết việc làm cần gắn với nhu cầu, năng lực của TN và thông tin thực tế của thị trường lao động, chú trọng TN nông thôn, TN công nhân, TN dân tộc thiểu số, TN hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về địa phương và TN hoàn cảnh khó khăn.
Đối với mỗi đoàn viên, TN, tinh thần sáng tạo cần bắt đầu từ ý thức học tập suốt đời, chủ động thích ứng và không ngừng nâng cao năng lực bản thân. Việc trang bị kiến thức chuyên môn, kỹ năng số, ngoại ngữ, tác phong làm việc chuyên nghiệp, cùng khả năng nắm bắt nhu cầu thị trường sẽ giúp người trẻ có thêm cơ sở lựa chọn hướng đi phù hợp, biến ý tưởng thành những giá trị cụ thể.
Bài, ảnh: CẨM HUỆ
