Đưa di sản đến gần hơn với người trẻ

13:57, 19/11/2026

Những chiếc bánh tráng nóng hổi vừa ra lò, những con vật ngộ nghĩnh được tạo hình từ lá dừa hay chiếc ca nhỏ làm từ đất sét... đã mang đến cho học sinh (HS) Trường THCS Nguyễn Trường Tộ (phường Long Châu) một buổi học đặc biệt. Được tận mắt xem nghệ nhân trình diễn, các em còn tự tay trải nghiệm nghề truyền thống. Qua đó, các em hiểu hơn về giá trị văn hóa quê hương.

Chị Lâm Thị Huệ - đại diện nghệ nhân Di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm gốm đỏ Mang Thít hướng dẫn học sinh nặng gốm.
Chị Lâm Thị Huệ - đại diện nghệ nhân Di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm gốm đỏ Mang Thít hướng dẫn học sinh nặng gốm.

Khi trường học trở thành không gian di sản

Không còn là những bài học chỉ có trong sách vở, di sản đến với HS qua những câu chuyện, đôi tay và trải nghiệm thực tế của các nghệ nhân. Tại sân trường, các em được tìm hiểu nghề gốm đỏ Mang Thít, nghề làm bánh tráng Mỹ Lồng, nghệ thuật thắt lá dừa và thực hành viết thư pháp.

Ở khu vực trải nghiệm gốm, chị Lâm Thị Huệ, đại diện nghệ nhân di sản văn hóa phi vật thể nghề làm gốm đỏ Mang Thít hướng dẫn HS nhào nặn đất sét, tạo hình những con vật hay sản phẩm theo trí tưởng tượng. Sau đó, các em tiếp tục trang trí và phơi sản phẩm cho ráo.

Theo chị Huệ, để làm ra một sản phẩm gốm hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn. Tuy nhiên, trong khuôn khổ hoạt động trải nghiệm tại trường, HS được làm quen với những bước cơ bản. Dù thao tác không quá phức tạp, việc tạo hình một sản phẩm đẹp vẫn đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kiên nhẫn.

Cầm trên tay chiếc ca nhỏ do mình làm ra, em Hồ Hoàng Hân, HS lớp 9/2 hào hứng chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên em làm gốm. Em thấy hoạt động này rất bổ ích vì giúp chúng em rèn tính kiên trì, nhẫn nại và biết trân quý sức lao động hơn”.

Ở một góc sân trường, nghệ nhân Hồ Thị Thạnh, 66 tuổi, đến từ làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng (xã Lương Phú), đang cầm tay hướng dẫn từng HS tráng bánh. Gắn bó với nghề từ năm 14 tuổi, bà Thạnh cho biết, làm bánh tráng đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhất là ở khâu pha bột. Nguyên liệu, gồm: gạo, nước cốt dừa, đường, muối, mè..., nhưng mỗi gia đình đều có bí quyết riêng để tạo nên hương vị đặc trưng.

Làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng có hơn 100 năm tuổi. Để giữ được danh tiếng, người làm nghề chú trọng chất lượng nguyên liệu, phải giữ bí quyết trong từng công đoạn. Những chiếc bánh vừa ra lò được nghệ nhân trao tận tay HS. Vị thơm, béo của bánh khiến các em thích thú chia nhau thưởng thức.

Em Phan Nguyên Khôi, HS lớp 9/3 phấn khởi: “Bánh thơm, béo và ngon quá!”. Với Khôi, đó là một món quà sau buổi trải nghiệm và là dịp hiểu thêm về một nghề truyền thống của quê hương.

Trao truyền tình yêu văn hóa từ những đôi tay

Không khí tại khu vực thắt lá dừa không kém phần sôi nổi. Từ những chiếc lá dừa mộc mạc, qua đôi tay khéo léo của anh Nguyễn Văn Tám Em và anh Đặng Trường Duy, nhiều sản phẩm như: cá, cua, hoa hồng, nón lá... lần lượt thành hình.

Các em học sinh háo hức xem và thưởng thức bánh tráng Mỹ Lồng.
Các em học sinh háo hức xem và thưởng thức bánh tráng Mỹ Lồng.

Anh Duy cho biết, nghệ thuật thắt lá dừa là nét văn hóa dân gian thân thuộc của người dân xứ dừa Bến Tre. Những năm gần đây, nhiều bạn trẻ đã tìm hiểu, phục hồi các kiểu tạo hình cổng cưới, con vật, tiểu cảnh..., góp phần giữ gìn nét văn hóa tưởng chừng có lúc bị mai một.

“Thắt lá dừa thành hình hoa, con vật không dễ vì cần sự khéo léo và nhẫn nại. Ngoài học hỏi từ các nghệ nhân, mình còn sáng tạo thêm những hình dáng như: chim, cá, rồng, phụng, chuồn chuồn, cào cào... để sản phẩm sinh động hơn” - anh Duy chia sẻ.

Tại gian hàng thư pháp, nghệ nhân Võ Văn Đông giới thiệu hoạt động “cho chữ”, hướng dẫn HS tập viết những nét chữ thư pháp đầu tiên. Qua từng nét bút, các em có dịp tìm hiểu thêm về nghệ thuật thư pháp, một loại hình nghệ thuật truyền thống giàu giá trị văn hóa.

Em Nguyễn Trần Khả An, HS lớp 9/3 chia sẻ: “Các hoạt động trải nghiệm giúp chúng em thêm yêu nghệ thuật, cảm nhận vẻ đẹp của thư pháp. Đây cũng là dịp để HS hiểu rõ hơn về lịch sử, giá trị và ý nghĩa của nghệ thuật thư pháp, các làng nghề truyền thống trong đời sống hiện đại”.

Giáo viên cũng hào hứng tham gia. Cô Nguyễn Thanh Thúy - giáo viên Trường THCS Nguyễn Trường Tộ thích thú khi được tặng chiếc nón lá dừa vừa hoàn thành. Theo cô, những hoạt động vừa học vừa chơi như thế này tạo sự gần gũi, giúp HS tiếp nhận kiến thức tự nhiên và chủ động hơn.

Theo ông Phạm Tấn Vũ - chuyên viên Phòng Trưng bày và Truyền thông (Ban Quản lý Bảo tàng và Di tích tỉnh), danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, làng nghề, di sản văn hóa, nghệ thuật địa phương và sản phẩm nông nghiệp đều là nguồn học liệu phong phú. Việc đưa những chất liệu này vào hoạt động giáo dục, giúp HS có thêm những bài học trực quan, sinh động, gắn với đời sống.

Để tổ chức chương trình, đội ngũ bảo tàng phải chuẩn bị từ xây dựng kế hoạch, thiết kế nội dung đến kết nối nghệ nhân và tổ chức thực hiện. Mục tiêu là đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

“Người giữ hồn di sản” tạo cơ hội để HS tìm hiểu văn hóa địa phương và góp phần khơi dậy tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ những giá trị truyền thống. Bởi, di sản chỉ thực sự được tiếp nối khi thế hệ trẻ hiểu, yêu và sẵn sàng trao truyền những giá trị ấy trong đời sống hôm nay.

Ban Quản lý bảo tàng và di tích tỉnh vừa tổ chức chương trình nói chuyện chuyên đề “Người giữ hồn di sản” năm 2026, tại Trường THCS Nguyễn Trường Tộ, dành cho học sinh khối 9, nhân kỷ niệm 21 năm ngày Di sản văn hóa Việt Nam và chào mừng ngày Văn hóa Việt Nam.

Bài, ảnh: THÚY QUYÊN

Đường dây nóng: 0362811298.

Phóng sự ảnh