Lợi dụng nhu cầu đăng ký tài khoản định danh điện tử cho trẻ em, đối tượng lừa đảo giả danh cán bộ công an gọi điện yêu cầu phụ huynh cung cấp thông tin, xác thực dữ liệu căn cước định danh điện tử (VNeID). Bằng những lời lẽ có vẻ chuyên nghiệp, đánh vào tâm lý lo lắng, chúng tìm cách dẫn dụ người dân thao tác trên điện thoại để chiếm đoạt tài sản.
 |
| Những cuộc gọi từ đầu số “024” từng được Cục An ninh mạng (Bộ Công an) cảnh báo vì mục đích rà soát, xác thực dữ liệu người dùng phục vụ hành vi trái pháp luật. Ảnh: NGUYỄN THỊNH |
Giả danh công an
Thời gian gần đây, tại một số địa phương trong tỉnh xuất hiện tình trạng các đối tượng giả danh cán bộ công an gọi điện cho người dân, yêu cầu phối hợp cung cấp thông tin để đăng ký tài khoản định danh điện tử cho trẻ em. Đây là thủ đoạn không mới nhưng được các đối tượng biến tướng với nhiều cách thức khác nhau, lợi dụng nhu cầu thực hiện thủ tục hành chính liên quan đến con em để tạo lòng tin và dẫn dụ phụ huynh.
Các đối tượng thường tự xưng là cán bộ công an xã phụ trách quản lý cư trú hoặc hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, thông báo dữ liệu căn cước của trẻ bị sai lệch, hồ sơ chưa hợp lệ hoặc cần xác thực gấp. Sau đó, hướng dẫn phụ huynh truy cập đường link lạ, cài đặt ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp mã OTP để hoàn tất thủ tục.
Để tăng độ tin cậy, một số đối tượng còn sử dụng hình ảnh, trang phục giống lực lượng Công an nhân dân khi gọi video, thậm chí giả mạo số điện thoại cơ quan nhà nước. Nếu phụ huynh làm theo hướng dẫn, các đối tượng có thể bí mật chiếm quyền điều khiển điện thoại, thu thập thông tin cá nhân, dữ liệu sinh trắc học, mã OTP và rút tiền từ tài khoản ngân hàng.
Chị Thanh (phường Tân Hạnh) là một trường hợp may mắn nhận ra dấu hiệu bất thường và không rơi vào bẫy lừa đảo. Tuần trước, chị nhận được cuộc gọi từ số điện thoại có đầu số “024...”. Người gọi tự xưng là cán bộ Công an xã Trung Ngãi, thông báo cần xác thực gấp dữ liệu căn cước cho con trai chị đang học lớp 4.
Ban đầu, chị Thanh tin tưởng vì người gọi giới thiệu rõ ràng về chức danh, nội dung công việc và việc cần xác thực thông tin cho trẻ. Tuy nhiên, khi nghe người này tự xưng là cán bộ Công an xã Trung Ngãi, chị bắt đầu thấy bất ngờ bởi gia đình đã chuyển nơi đăng ký thường trú từ xã Trung Ngãi đến phường Tân Hạnh cách đây nhiều năm.
“Lúc đầu tôi nghe họ nói chuyện rất giống cán bộ công an, lại đề cập đúng việc xác thực căn cước cho con nên cũng nghĩ là thật. Họ nói cần xác thực gấp, tôi cũng chú ý lắng nghe để xem cần phối hợp những gì”, chị Thanh kể.
Điều khiến chị Thanh nghi ngờ là thông tin về nơi thường trú không còn phù hợp với thực tế của gia đình. Chị chủ động hỏi lại người gọi về việc gia đình đã chuyển nơi đăng ký thường trú từ lâu, nay không còn ở xã Trung Ngãi thì tại sao lại được liên hệ từ địa phương này.
“Tôi hỏi lại vì gia đình đã chuyển hộ khẩu về phường Tân Hạnh nhiều năm rồi, sao bên Công an xã Trung Ngãi vẫn gọi yêu cầu xác thực thông tin? Vừa nghe tôi hỏi đến chuyện này thì người bên kia vội tắt máy. Tôi khá bất ngờ vì nếu là cán bộ công an làm thủ tục thì thông tin cư trú phải được kiểm tra chính xác chứ”, chị Thanh cho biết.
Sau cuộc gọi, chị Thanh tìm hiểu thêm và biết rằng việc đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2 cho trẻ phải được thực hiện trực tiếp tại cơ quan công an để xác minh, đối chiếu thông tin. Nhờ phát hiện điểm bất thường và không làm theo hướng dẫn của người gọi, chị Thanh đã tránh được nguy cơ bị lừa đảo.
Nâng cao cảnh giác
Lợi dụng thời điểm các trường học thu nhận hồ sơ nhập học và nhu cầu tích hợp giấy tờ trên ứng dụng VNeID tăng cao, các đối tượng càng có điều kiện đánh vào tâm lý lo lắng của phụ huynh. Những thông báo về dữ liệu căn cước sai lệch, hồ sơ chưa hợp lệ hoặc yêu cầu xác thực gấp dễ khiến người dân mất cảnh giác, vội vàng làm theo hướng dẫn mà chưa kiểm chứng thông tin.
Nghị định 69/2024/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 25/6/2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, quy định chi tiết về định danh và xác thực điện tử, trẻ em từ đủ 6 tuổi đến dưới 14 tuổi đã được cấp thẻ căn cước có thể đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2 (VNeID). Tuy nhiên, theo điểm đ, khoản 2, Điều 10 của nghị định, trẻ phải cùng người đại diện hoặc người giám hộ đến công an xã, phường, thị trấn hoặc nơi làm thủ tục cấp thẻ căn cước để thực hiện thủ tục. Người đại diện hoặc người giám hộ sử dụng số thuê bao di động chính chủ của mình để kê khai, đăng ký tài khoản cho trẻ.
Do đó, người dân cần cảnh giác với các cuộc gọi tự xưng cán bộ công an yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, truy cập đường link hoặc cài đặt ứng dụng để đăng ký định danh điện tử mức độ 2 cho trẻ. Khi nhận được yêu cầu có dấu hiệu nghi vấn, phụ huynh cần chủ động liên hệ hoặc đến trực tiếp cơ quan công an để kiểm chứng thông tin.
Công an tỉnh đã nhiều lần đưa ra khuyến cáo về vấn đề này. Trong đó, người dân tuyệt đối không truy cập đường link lạ, không cài đặt ứng dụng do người khác gửi; không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mật khẩu hoặc mã OTP. Không chuyển tiền, không nộp các khoản phí kích hoạt, phí xác thực theo yêu cầu của người gọi điện; không tải ứng dụng dịch vụ công từ nguồn không chính thống ngoài App Store hoặc Google Play.
Khi nhận được cuộc gọi có dấu hiệu nghi vấn, phụ huynh cần bình tĩnh kiểm chứng, không vội vàng thực hiện theo hướng dẫn của người gọi. Nếu cần thực hiện thủ tục, hãy liên hệ hoặc đến trực tiếp cơ quan công an để được xác minh, hướng dẫn. Trường hợp phát hiện dấu hiệu bị lừa đảo, người dân cần đến cơ quan công an trình báo để được hỗ trợ xử lý, ngăn chặn kịp thời.
NGUYỄN THỊNH
