Vấn đề hoàn thiện quy định để phòng, chống thông đồng, dìm giá, “quân xanh quân đỏ” và bỏ cọc nhằm mục đích trục lợi, qua đó góp phần hiệu quả vào công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và bảo vệ tài sản công là một nội dung quan trọng trong dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
 |
| Một phiên họp góp ý dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). (Ảnh: MINH NGUYỆT) |
Cần chế tài mạnh với hành vi vi phạm
Báo cáo của Bộ Tư pháp cho thấy, sau gần 10 năm triển khai thực hiện, Luật Đấu giá tài sản (được sửa đổi, bổ sung năm 2024) đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về hoạt động đấu giá tài sản cả ở Trung ương và địa phương.
Theo số liệu thống kê, hiện cả nước có gần 1.200 đấu giá viên, gần 500 doanh nghiệp đấu giá tài sản và 32 Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản tại các tỉnh, thành phố.
Từ tháng 7/2017 đến ngày 31/12/2025, các tổ chức đấu giá tài sản đã tổ chức khoảng 337.000 cuộc đấu giá, số tiền thù lao dịch vụ đấu giá tài sản thu được đạt hơn 4.000 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước hơn 1.700 tỷ đồng.
Tuy nhiên, tình trạng thông đồng, dìm giá, trả giá cao bất thường rồi từ chối thực hiện nghĩa vụ tài chính vẫn tồn tại với xu hướng ngày càng tinh vi, phức tạp. Tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá tài sản để trục lợi hoặc vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp của một số chủ thể tham gia đấu giá còn xảy ra. Cơ chế kiểm soát việc đấu giá còn bộc lộ một số vướng mắc, thiếu chế tài đủ mạnh để xử lý hành vi trả giá cao rồi “bỏ cọc” trong đấu giá quyền sử dụng đất.
Từ tháng 7/2017 đến ngày 31/12/2025, các tổ chức đấu giá tài sản đã tổ chức khoảng 337.000 cuộc đấu giá, số tiền thù lao dịch vụ đấu giá tài sản thu được đạt hơn 4.000 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước hơn 1.700 tỷ đồng.
Những tồn tại này không chỉ ảnh hưởng đến tính công khai, minh bạch của hoạt động đấu giá mà còn tác động đến niềm tin của xã hội, hiệu quả khai thác nguồn lực từ tài sản và hiệu lực quản lý nhà nước.
Để tháo gỡ những bất cập trên, dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đề xuất nâng tỷ lệ tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.
Đồng thời, bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”- người không có nhu cầu mua thật sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi.
Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc”; người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy sẽ không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do kết quả đấu giá bị hủy.
Bàn về con số này, đại biểu Tạ Thị Yên, đoàn Điện Biên lo ngại: “Với một lô đất có giá khởi điểm vài tỷ đồng, mức đặt trước 50% đã là khoản tiền lớn. Nếu áp dụng phổ biến, điều kiện này có thể gây khó khăn cho người có nhu cầu mua đất để ở, có năng lực tài chính nhưng chưa có sẵn lượng tiền mặt lớn”.
Chia sẻ thực tế việc thao túng đấu giá có thể được thực hiện thông qua doanh nghiệp liên quan, người thân hoặc cá nhân được nhờ đứng tên nhằm tạo cạnh tranh giả, dìm giá hoặc nâng giá, một số ý kiến đề nghị, dự luật cần bổ sung quy định cấm hành vi trực tiếp hoặc thông qua cá nhân, tổ chức khác tạo lập giao dịch, hồ sơ giả tạo nhằm hạn chế cạnh tranh, tạo giá giả, dìm giá, nâng giá hoặc làm sai lệch kết quả đấu giá. Bởi lẽ một cuộc đấu giá có thể đúng trình tự, thủ tục nhưng vẫn thiếu cạnh tranh thực chất nếu các chủ thể đã thỏa thuận, thông đồng từ trước.
Tăng cường đấu giá trực tuyến
Nhằm thực hiện hiệu quả chủ trương chuyển đổi số quốc gia và xây dựng chính phủ số, dự án Luật đã bổ sung quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản.
Theo đó, đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến.
Theo Đại tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an cho rằng đấu giá trực tuyến bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu và phòng, chống tiêu cực đối với tài sản mà pháp luật quy định phải đấu giá như tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân, tài sản của dự án sử dụng vốn Nhà nước theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, trừ các tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng tại đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân; quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến.
Đại tá Trần Hồng Phú cho biết, thực tiễn triển khai đấu giá biển số xe thời gian qua cho thấy mô hình đấu giá trực tuyến toàn trình trên môi trường điện tử đã phát huy hiệu quả rõ rệt, hạn chế tối đa tình trạng thông đồng, dìm giá; bảo đảm yêu cầu định danh, xác thực đối với người tham gia đấu giá; nâng cao tính công khai, minh bạch; hỗ trợ quản lý người trúng đấu giá và số hóa, lưu trữ, khai thác dữ liệu liên quan. Đây cũng là căn cứ để áp dụng hiệu quả đấu giá tài sản trực tuyến.
Thực tiễn cho thấy, đã có sơ hở trong các bước trả giá, dẫn đến tình trạng người muốn trúng giá, nhất là trúng giá qua hình thức trực tuyến, chỉ cần chờ đúng thời điểm chuẩn bị hết giờ đóng hệ thống mới trả giá chênh lên. Trong khi tất cả các bước trả giá trước đó không hề tham gia, mà chỉ chờ đến giây cuối cùng bấm giá. Đây cũng là sơ hở, cần phải có sự kiểm soát và điều chỉnh, trong đó quy định rõ về việc trả giá khi tham gia đấu giá trực tuyến.
Bên cạnh giá khởi điểm, một số ý kiến đề nghị bổ sung mức giá tối đa - điểm dừng của cuộc đấu giá đối với một số tài sản đặc biệt. Thí dụ quyền sử dụng đất, tài sản công, bất động sản, chứ không phải lấy theo mức giá cao nhất và cứ thế đẩy giá lên. “Nếu không có điểm dừng mà cứ đẩy giá lên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động sản xuất và đầu tư khác, chứ không chỉ đơn thuần là câu chuyện tăng thu ngân sách cho một địa phương”, Chánh án Toà án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh.
Theo HƯƠNG NGUYÊN/nhandan.vn
