Đừng chỉ tin vào tiếng loa báo chuyển khoản

Sự tiện lợi của việc thanh toán bằng mã QR đã bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Thủ đoạn đáng chú ý là lợi dụng tính năng “phát lại” trên loa thông báo chuyển khoản để đánh lừa người bán.

Tại nhiều cửa hàng tạp hóa, quán ăn, quầy hàng, các hộ kinh doanh sử dụng loa thông báo chuyển khoản. Khi khách hàng thực hiện giao dịch, hệ thống sẽ phát âm thanh thông báo số tiền được chuyển vào tài khoản, giúp người bán không phải liên tục kiểm tra điện thoại. Tuy nhiên, nếu quá phụ thuộc vào thiết bị này, người bán có thể trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo.

Ảnh AI.

Các đối tượng lợi dụng khi có nhiều người mua hàng. Khách hàng thật vừa mua hàng và chuyển khoản thành công 500.000 đồng thì loa phát thông báo cửa hàng vừa nhận được số tiền này. Ngay sau đó, đối tượng lừa đảo đến và chọn mua một số hàng hóa trị giá 100.000 đồng, nói sẽ thanh toán bằng cách quét mã QR và yêu cầu chủ cửa hàng trả lại 400.000 đồng tiền mặt. Lúc này, đối tượng có thể giả vờ thao tác chuyển khoản trên điện thoại. Khi người bán đang bận lấy hàng hoặc chuẩn bị tiền trả lại, đối tượng tiếp cận loa báo chuyển khoản và sử dụng chức năng “phát lại” (replay) âm thanh thông báo giao dịch trước đó. Loa tiếp tục phát ra thông báo giống như vừa có một giao dịch mới được thực hiện.

Nếu người bán nghe thấy thông báo và nghĩ rằng 500.000 đồng đã được chuyển vào tài khoản, họ có thể giao hàng và trả lại 400.000 đồng tiền mặt cho đối tượng. Thực tế, không có khoản tiền mới nào được chuyển vào tài khoản. Nếu người bán không phát hiện kịp thời, số tiền bị chiếm đoạt có thể lớn hơn nhiều trong những lần giao dịch tiếp theo. Nhiều trường hợp, các đối tượng mua đồ thật, sau đó tiếp tục mua thêm hàng hóa khác và thực hiện lại thủ đoạn lừa đảo nêu trên.

Điểm đáng chú ý là đối tượng không sử dụng công nghệ phức tạp mà chủ yếu khai thác tâm lý tin tưởng vào âm thanh thông báo và sự mất tập trung của người bán. Thông thường, khi cửa hàng đông khách, người bán phải cùng lúc thực hiện nhiều công việc như nhận hàng, tính tiền, trả tiền thừa, tiếp khách. Khi nghe loa thông báo số tiền vừa được chuyển vào, người bán dễ hình thành suy nghĩ rằng giao dịch đã hoàn tất.

Đối tượng cũng có thể cố tình tạo ra tình huống khiến người bán không có thời gian kiểm tra lại tài khoản, chẳng hạn như thúc giục: “Em chuyển rồi, chị kiểm tra loa giúp em”; “Chị trả lại tiền thừa cho em trước”; “Em đang vội, chị kiểm tra giao dịch sau cũng được”. Nếu người bán chỉ dựa vào âm thanh từ loa mà không kiểm tra biến động số dư trên ứng dụng ngân hàng, nguy cơ bị lừa là rất cao.

Bên cạnh thủ đoạn lợi dụng tính năng phát lại âm thanh, các đối tượng còn có thể đưa ra hình ảnh chuyển khoản thành công được tạo hoặc chỉnh sửa trên điện thoại, gửi ảnh chụp màn hình giao dịch cho người bán rồi yêu cầu giao hàng. Các đối tượng thường viện lý do giao dịch bị chậm, mạng yếu hoặc ngân hàng chưa cập nhật để yêu cầu người bán giao hàng hoặc tiền thừa trước, sau đó chúng nhanh chóng rời đi.

Để chủ động phòng ngừa, Công an khuyến cáo các hộ kinh doanh, tiểu thương và người dân cần thay đổi thói quen trong quá trình thanh toán.

Khi khách hàng thông báo đã chuyển khoản, người nhận cần tự mở ứng dụng ngân hàng của mình để kiểm tra biến động số dư, đối chiếu chính xác số tiền và thời điểm giao dịch. Không nên chỉ căn cứ vào âm thanh phát ra từ loa báo chuyển khoản; ảnh chụp màn hình giao dịch do khách hàng cung cấp; tin nhắn hoặc thông báo được gửi từ điện thoại của người chuyển tiền; lời nói của khách hàng rằng “đã chuyển khoản”.

Trường hợp giao dịch chưa hiển thị trên tài khoản, người bán cần bình tĩnh kiểm tra lại, “tiền vào tài khoản mới giao hàng”, không vì khách hàng thúc giục mà giao hàng hoặc trả tiền mặt.

Đối với các cửa hàng có lượng giao dịch lớn, chủ cơ sở nên bố trí người trực tiếp theo dõi tài khoản hoặc kiểm tra định kỳ, đồng thời hạn chế để người lạ tiếp cận khu vực đặt thiết bị báo chuyển khoản. Khi phát hiện giao dịch có dấu hiệu bất thường, người dân cần lưu giữ thông tin liên quan như hình ảnh camera, số điện thoại, tài khoản nhận diện của đối tượng, thời gian và nội dung giao dịch để cung cấp cho cơ quan Công an khi cần thiết.

Mỗi người dân chủ động kiểm tra một bước sẽ góp phần ngăn chặn một thủ đoạn lừa đảo, bảo vệ tài sản của chính mình và chung tay giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn.

TIỂU BẢO