Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông

Thời gian qua, hoạt động khuyến nông (KN) không chỉ dừng lại ở chuyển giao kỹ thuật mà còn đóng vai trò cầu nối hỗ trợ HTX, nông dân nâng cao năng lực quản trị, liên kết sản xuất- tiêu thụ.

Để phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại, hoạt động KN đang từng bước đổi mới cách làm, nâng cao chất lượng hoạt động, qua đó, góp phần thúc đẩy HTX hoạt động hiệu quả, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nông dân.

Khuyến nông đã làm đầu mối tổ chức các hoạt động tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn, phổ biến quy trình canh tác bền vững.

Từ hỗ trợ sang kết nối

Theo Trung tâm KN quốc gia, thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Quyết định số 150/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, công tác KN đã chủ động chuyển đổi từ tư duy KN hỗ trợ sang tư duy KN kết nối, tích hợp đa giá trị, gắn với kiến thức, kỹ năng kinh tế nông nghiệp.

Trong đó, mô hình tổ KN cộng đồng là một hướng đi mới để kết nối hệ thống KN với cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức chính trị- xã hội, nghề nghiệp nhằm hỗ trợ nông dân tốt hơn trong việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, các giải pháp hữu ích vào sản xuất, giúp cải thiện sinh kế, tăng thu nhập, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiệu quả, bền vững theo hướng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.

Cụ thể, thời gian qua, góp phần cho những thành công của Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 có sự vào cuộc mạnh mẽ của hệ thống KN cộng đồng. Lực lượng này là những mắt xích then chốt, đóng vai trò cầu nối, dẫn dắt nông dân góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của đề án.

Ông Lê Quốc Thanh- Giám đốc Trung tâm KN quốc gia cho biết: Các tổ KN cộng đồng đã thể hiện tốt vai trò là kênh kết nối trực tiếp giữa nông dân, HTX với doanh nghiệp, tổ chức khoa học- công nghệ, tài chính và thị trường trong thực hiện đề án. Qua đó, bảo đảm việc tổ chức lại sản xuất gắn với chuỗi giá trị, thúc đẩy liên kết “bốn nhà”. Lực lượng KN cộng đồng cũng là những “cánh tay nối dài” của ngành nông nghiệp địa phương, đóng vai trò dẫn dắt, hướng dẫn và đồng hành cùng nông dân.

TS Trần Minh Hải- Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn cho biết: KN đã khẳng định rõ vai trò và vị trí quan trọng trong ngành nông nghiệp và môi trường, là lực lượng nòng cốt góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương lớn, thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững. Mô hình tổ KN cộng đồng đang khẳng định là một hướng đi đúng đắn, giúp đưa chính sách và tiến bộ kỹ thuật vào cuộc sống nhanh chóng, hiệu quả.

Tại tỉnh, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, hệ thống KN, đặc biệt là mô hình KN cộng đồng, đã góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy phát triển HTX và nâng cao đời sống nông dân. Nhiều HTX được thành lập và hoạt động hiệu quả nhờ sự tư vấn, hỗ trợ của KN.

Nhiều mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị đã được hình thành, mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân và doanh nghiệp. Nhận thức của nông dân về sản xuất an toàn, bền vững và sự cần thiết của việc hợp tác đã được nâng lên rõ rệt.

Tiếp tục đổi mới, nâng cao năng lực

Thực tiễn đã chứng minh, là công cụ chuyển giao kỹ thuật, là tác nhân thúc đẩy các chương trình, đề án phát triển vùng nguyên liệu, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường. Tuy vậy, công tác KN vẫn còn một số hạn chế, như: năng lực của một bộ phận cán bộ KN, nhất là về quản trị kinh doanh, thị trường, xúc tiến thương mại còn chưa đáp ứng yêu cầu. Số lượng tổ KN cộng đồng hoạt động hiệu quả còn chưa cao, chủ yếu còn hoạt động mang tính phong trào, hình thức; chưa có chính sách, chế độ đãi ngộ đối với các tổ KN cộng đồng…

TS Trần Minh Hải nhấn mạnh: KN đã, đang và sẽ tiếp tục là công cụ chính sách vĩ mô quan trọng, là động lực trực tiếp thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nông nghiệp. Đầu tư cho KN, đặc biệt là KN trong phát triển HTX và cộng đồng, chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của nông nghiệp, nâng cao chất lượng đời sống nông dân và xây dựng NTM văn minh, hiện đại.

Thời gian tới, KN cần đổi mới toàn diện theo hướng bền vững, thị trường, tổ chức cộng đồng và tích hợp công nghệ, tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Để phát huy hơn nữa vai trò của KN, cần tăng cường đầu tư nguồn lực cho hệ thống KN, đặc biệt là mô hình KN cộng đồng.

Có cơ chế đãi ngộ xứng đáng để thu hút và giữ chân cán bộ KN giỏi. Đẩy mạnh cơ chế hợp tác công- tư (PPP) trong hoạt động KN, thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng. Với hệ thống KN, cần đổi mới toàn diện nội dung và phương pháp hoạt động.

Chuyển mạnh từ “cầm tay chỉ việc” sang tư vấn, cung cấp thông tin, kết nối và hỗ trợ nông dân, HTX ra quyết định. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động KN để lan tỏa tri thức nhanh hơn, hiệu quả hơn.

Bài, ảnh: NGUYÊN KHANG